Brief (vervolgvel van een officiële correspondentie). April 1939. Luchtbeschermingsdienst (getekend door het Hoofd van de dienst). LUCHTBESCHERMINGSDIENST Bladz.

Vervolg brief No. 16/95. d.d. April 1939.

Wijkhoofd met plaatsvervangende Wijkhoofden en andere
functionarissen, tevens vormend het Wijkbestuur.
In het Wijkbestuur zal tevens zitting hebben een verte-
genwoordiger van het Luchtbeschermingsfonds. Inschake-
ling vrijwilligers voor organisatie en administratie.
Blokhoofd met plaatsvervangende Blokhoofden en eventueel
andere functionarissen, tevens vormend het Blokbestuur.
In het Blokbestuur kan een vertegenwoordiger van het
luchtbeschermingsfonds zitting hebben. Inschakeling vrij-
willigers voor organisatie en administratie.
Voor de verdeeling der functies (zie Bijlage II).
Zoodra de Wijk- en Blokbesturen volgens de hiervoren ver-
melde beginselen kunnen worden gevormd, kan het werk der Ini-
tiatief-Comité's als geëindigd worden beschouwd.
Verschillende leden der Initiatief-Comité's zullen in de
Vak- en Wijkbesturen zijn overgegaan, wegens benoeming tot Wijk-
hoofd c.q. plaatsvervangend Wijkhoofd, dan wel doordat hen in
het Vak- of Wijkbestuur een plaats wordt aangeboden.
Grooten dank is de Luchtbeschermingsdienst aan deze Ini-
tiatief-Comité's verschuldigd voor het vele, dat zij voor het
tot stand komen van bovengenoemde organisatie deden en denvelen
tijd, welken zij beschikbaar stelden.
Ik moge U verzoeken wel Uwe medewerking te willen ver-
leenen tot het spoedig consolideeren van de hiervoren vermelde
organisatie.
Aan de Initiatief-Comité's in Uw Vak, de Wijkhoofden, als-
mede aan het bestuur van het Luchtbeschermingsfonds zend ik een
afschrift van dezen brief.

V/S Het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst,

[Handtekening: Verschuur] * Inhoud: De brief bespreekt de structurering van de lokale Luchtbeschermingsdienst (LBD). Het markeert de overgang van informele "Initiatief-Comité's" naar een formele organisatie met een hiërarchie van Vakken, Wijken en Blokken. Er wordt specifiek ingegaan op de samenstelling van de besturen en de rol van het Luchtbeschermingsfonds.
* Organisatiestructuur: De LBD hanteerde een fijnmazig netwerk om de bevolking te bereiken. Een "Blok" was de kleinste eenheid (vaak een aantal huizen of een straat), daarboven stond de "Wijk" en daarboven het "Vak". Deze structuur was essentieel voor taken als verduisteringscontroles en hulpverlening bij luchtaanvallen.
* Toon: De brief is formeel en getuigt van een gevoel van urgentie ("spoedig consolideeren"), terwijl er tegelijkertijd waardering wordt uitgesproken voor de vrijwillige inzet van de pioniers in de initiatiefcomités.
* Administratieve details: De aanduiding "V/S" linksonder verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de opsteller of de secretaresse. De handtekening onderaan is vermoedelijk van een lokale afdelingsleider of een hoge functionaris (mogelijk T.J. Verschuur, die landelijk betrokken was bij de organisatie van de luchtbescherming). * Historisch kader: April 1939 was een periode van extreme internationale spanning. De dreiging van een Tweede Wereldoorlog was zeer concreet na de Duitse annexatie van Sudetenland en de rest van Tsjecho-Slowakije. Nederland bereidde zich koortsachtig voor op een mogelijk conflict.
* De Luchtbeschermingsdienst (LBD): Opgericht in de jaren '30, was de LBD een civiele organisatie bedoeld om de bevolking te beschermen tegen de gevolgen van luchtbombardementen (o.a. door gasmaskers, schuilkelders en brandbestrijding).
* Vrijwilligerswerk: De organisatie leunde zwaar op burgerparticipatie. De "Initiatief-Comité's" die in de brief worden genoemd, waren de voorlopers van de officiële diensten; zij legden de basis voor het netwerk voordat de overheid de organisatie volledig formaliseerde.
* Luchtbeschermingsfonds: Dit was een fonds dat vaak door middel van collectes en donaties werd gevuld om de kosten van lokale beschermingsmiddelen (zoals zandzakken of blusmateriaal) te financieren, aangezien de rijksoverheid niet alle kosten dekte. T.J. Verschuur