26 april 1939 LUCHTBESCHERMINGSDIENST
DER GEMEENTE AMSTERDAM

AMSTERDAM, 26 April 1939.
SINT AGNIETENSTRAAT 4.
No. 16/95.
Telefoon 43130 } toestel 483.
43321 }
Gr. C.
Bijlage(n) :

Aan H.H. Vakhoofden

Het zal noodig zijn, dat U ten behoeve van de luchtbe-
scherming beschikt over een staf, welke U zoowel in vredes-
als in oorlogstijd bij Uw werk ter zijde kan staan.

Deze Staf zal dan tevens onder Uw voorzitterschap op-
treden als Vakbestuur. U zijt gerechtigd eventueel een der
leden te verzoeken namens U als voorzitter op te treden.

Eén der leden van den Staf zal optreden als vertegen-
woordiger van het Luchtbeschermingsfonds. Deze laatste aan
te wijzen in overleg met het bestuur van het fonds.

Voor de samenstelling van het dagelijks bestuur van het
fonds (zie bijlage I).

Voorts zal een der leden van den Staf worden aangezocht
om de functie van secretaris te bekleeden.

Ten behoeve van de administratieve werkzaamheden zul-
len de vrijwilligers, die zich hebben opgegeven voor admini-
stratie en organisatie worden ingeschakeld.

De leden van den Staf zullen op voordracht van U door
mij worden benoemd.

De organisatie van de leiding in Uw Vak zal dus het
volgende beeld vertoonen.

Vakhoofd met Staf, tevens vormend het Vakbestuur met
inschakeling van vrijwilligers voor organisatie en administra-
tie. Dit document is een officiële instructiebrief van de Amsterdamse Luchtbeschermingsdienst (LBD) aan de hoofden van de verschillende sectoren ("Vakhoofden"). De kern van de brief is de opdracht tot het formeren van een staf die zowel in vredes- als oorlogstijd operationeel moet zijn.

De structuur die wordt voorgeschreven is hiërarchisch en bureaucreaat:
1. Leiding: Het Vakhoofd is voorzitter, maar kan een plaatsvervanger aanwijzen.
2. Financiën: Er moet een expliciete link zijn met het Luchtbeschermingsfonds via een vertegenwoordiger.
3. Administratie: Een secretaris uit de staf voert de pen, ondersteund door burger-vrijwilligers voor het uitvoerende werk.
4. Benoeming: Hoewel de Vakhoofden de leden voordragen, ligt de uiteindelijke benoemingsmacht bij de centrale leiding van de LBD.

De toon is zakelijk en dwingend, typerend voor de sfeer van mobilisatie en organisatorische voorbereiding die in 1939 heerste. De datum van het document, 26 april 1939, is historisch zeer relevant. Het bevindt zich in de periode tussen de Conferentie van München (1938) en de feitelijke Duitse inval in Polen (september 1939). In deze maanden van "gewapende vrede" was de dreiging van een nieuw Europees conflict tastbaar.

De Nederlandse overheid en grote gemeenten zoals Amsterdam werkten koortsachtig aan de civiele verdediging. De Luchtbeschermingsdienst was essentieel omdat men vreesde dat moderne luchtoorlogsvoering (zoals eerder gezien in de Spaanse Burgeroorlog bij Guernica) de burgerbevolking direct zou treffen. Het document toont aan hoe de gemeente Amsterdam trachtte de chaos van een eventueel bombardement voor te zijn door een strakke, gedecentraliseerde organisatiestructuur op te zetten, waarbij gebruik werd gemaakt van zowel professionele ambtenaren als een groeiend legioen aan vrijwilligers. H.H. Vakhoofden Gemeente Amsterdam