Officiële brief/circulaire van de Luchtbeschermingsdienst. Mei 1939. Het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst der Gemeente Amsterdam. De Heeren Wijkhoofden (door tussenkomst van de Vakhoofden). LUCHTBESCHERMINGSDIENST
DER GEMEENTE AMSTERDAM
———

AMSTERDAM, Mei 1939.
SINT AGNIETENSTRAAT 4.
No. 16/124. Telefoon { 43130 } toestel 483.
Gr. C. { 43321 }
Bijlage(n):

[Paars stempel: Nº 1/3/13 M. 1339 21/7]

Aan de Heeren Wijkhoofden
door tusschenkomst van de
Vakhoofden.

Ik heb de eer U het volgende te berichten.

I. Zoodra de oefeningen in de overige vakken hebben plaats gehad, (dus na 27 Juni) ligt het in mijn ~~voornemen~~ vaksgewijze besprekin-gen te houden.
Hiertoe zal ik dan uitnoodigen de Vakhoofden met hun Staf, de Wijkhoofden met hun plaatsvervangers.
Het doel van deze bespreking is:
a. door overleg de maatregelen te beramen, ter verbetering van de organisatie in elk vak;
b. mededeelingen te kunnen doen omtrent den stand van zaken;
c. regeling van de opleiding voor zelfbescherming;
d. de gasmaskeropleiding.

II. Het aantal vrijwilligers voor de E.H.B.O. overtreft verre het aantal, dat noodig is voor de bezetting van de geneeskundige posten.
De niet direct noodige vrijwilligers zullen een korte opleiding krijgen in gezins-E.H.B.O.
Het programma hiervoor is door den Directeur van den Gemeentelijken Geneeskundigen en Gezondheidsdienst vastgesteld.
Met de E.H.B.O.-Vereenigingen pleegde ik overleg.
Ik stel mij voor, indien er voldoende deelnemers zijn per wijk, ten minste één instructeur daarvoor beschikbaar te stellen.
Ik zal het op prijs stellen van U te vernemen, of U de regeling van deze cursussen op U wilt nemen. Deze zal bestaan uit:
a. het huren van een geschikte lokaliteit;
b. het oproepen van de in aanmerking komende vrijwilligers.
Mijnerzijds zal dan voor eventueele leermiddelen worden gezorgd.
De huur van de lokaliteit diene tot een minimum beperkt te blijven; na overleg met mij, zal zij door mijn Dienst worden bekostigd.

V/V. Het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst,

                    [Handtekening: *Verschuur*] Deze brief is een organisatorische mededeling van de Amsterdamse Luchtbeschermingsdienst (LBD) in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. Evaluatie en Optimalisatie: Na een reeks oefeningen worden besprekingen gepland om de organisatie per sector ('vak') te versterken. Hierbij ligt de nadruk op zelfbescherming van burgers en het gebruik van gasmaskers.
2. Overschot aan Vrijwilligers: Er is een opvallende bereidheid onder de bevolking om te helpen; er zijn meer E.H.B.O.-vrijwilligers dan er posten zijn. Om dit potentieel te benutten, wordt een cursus 'gezins-E.H.B.O.' geïntroduceerd.
3. Lokale Uitvoering: De Wijkhoofden krijgen de taak om lokaal faciliteiten (lokaliteiten) te regelen en de vrijwilligers op te roepen, waarbij de centrale dienst de kosten en leermiddelen faciliteert.

Het document toont een gedisciplineerde, hiërarchische aanpak waarbij de gemeente Amsterdam de regie voert over de passieve luchtverdediging. De datum, mei 1939, is historisch zeer relevant. Europa bevond zich in de 'vooroorlogse' maanden; de spanningen liepen hoog op en een conflict met nazi-Duitsland werd steeds waarschijnlijker. De Luchtbeschermingsdienst was essentieel voor de 'passieve luchtverdediging': het voorbereiden van de civiele bevolking op bombardementen en eventuele gasaanvallen (een grote angst overgebleven uit de Eerste Wereldoorlog).

De hoge animo voor E.H.B.O.-cursussen weerspiegelt de algemene mobilisatiebereidheid en de behoefte aan weerbaarheid onder de Amsterdamse burgers. De ondertekenaar, Verschuur, was verantwoordelijk voor het in goede banen leiden van deze enorme civiele organisatie in een tijd van grote onzekerheid. E.H.B.O. Gemeente Amsterdam