Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.
Origineel
Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels. September 1937. [Linksboven, blauwe stempel:]
HOOFDBUREAU VAN POLITIE
- 7e Bureau -
AMSTERDAM
[Bovenaan, handgeschreven in kader:]
S.M. 603 1937 Doss. V 6a
[Hoofdtekst:]
Contrôle aantal venters in en onmiddellijk nabij de Weesperstraat, dat niet in het bezit is van een standplaatsvergunning en mitsdien door een eventueel ventverbod voor deze straat tot en met 25 m. van de hierop komende zijstraten zou worden getroffen. (dit) 1
Aangetroffen:
Op Woensdag 21 September 1937, des namiddags:
4 venters met versche-vischkarren,
7 " " fruitkarren.
op Donderdag, 22 September 1937, des namiddags:
5 venters met versche-vischkarren, 2
5 " " fruitkarren, 2
3 " " groentekarren. 2
op Vrijdag, 23 September 1937, des namiddags:
8 venters met fruitkarren, 2
3 " " bloemenkarren. 2
Zou bovenstaande ongeveer de normale situatie weergeven, dan zou, bij niet-verleening van ontheffingen van een eventueel ventverbod, zeker een 19-tal venters door het verbod worden getroffen ( zie de grootste aantallen, met potlood aangestreept ); waar evenwel niet is aan te nemen, dat steeds dezelfde venters zijn aangetroffen, hier bovendien bij grooten afzet van bepaalde seizoenartikelen ( b.v. bokkingen in het voorjaar ) wel meer zal worden gevent en enkele ( niet-aangetroffen ) opkoopers de Weesperstraat toch ook wel in hun wijk zullen hebben opgenomen, mag het totaal aantal venters, dat min of meer geregeld in en nabij de Weesperstraat "werkt", gevoeglijk iets hooger worden gesteld.
Verder zal nog rekening dienen te worden gehouden met de omstandigheid, dat de brug over de Nieuwe-Heerengracht, tusschen de Weesperstraat en het J.D. Meijerplein, thans wordt vernieuwd en voor het rijverkeer is gesloten, waardoor het aantal venters, dat zich in de Weesperstraat pleegt op te houden, vrij zeker eenigszins wordt gedrukt. (Geen directe verbinding met Waterlooplein en omgeving - minder passage).
Bij uitvaardiging van een ventverbod, zonder ontheffingen, zouden de venters plaats op een markt kunnen zoeken, hetgeen, uit verkeersoogpunt bezien, zou kunnen worden toegejuicht, doch, met het oog op de geringere verkoopmogelijkheden, niet mag worden verwacht. Veeleer is te verwachten, dat zij zullen trachten, in andere drukke straten in deze omgeving, waarvoor geen ventverbod geldt, hun kost te verdienen, of dat zij zich tot Maatschappelijken Steun zullen wenden.
[Handgeschreven in de linker benedenmarge:]
(enkelen mogelijk in de zijstraten op eenigen afstand van de Weesperstr.)
[Rechtsonder:]
Het
- Handhaving versus Economie: De politie erkent een spanning tussen verkeersbelangen (het weren van karren uit de straat) en de sociaaleconomische realiteit van de venters. Men voorziet dat een verbod zal leiden tot een verschuiving naar andere straten of een toename van de druk op de publieke bijstand ("Maatschappelijken Steun").
- Methodiek: De telling vond plaats op drie doordeweekse middagen. De opsteller corrigeert de cijfers op basis van seizoensinvloeden (zoals de handel in bokking) en externe factoren, wat getuigt van een grondig inzicht in de lokale straateconomie.
- Infrastructuur: De opmerking over de afgesloten brug over de Nieuwe Heerengracht is cruciaal; het geeft aan dat de gemeten activiteit op dat moment lager was dan normaal door een gebrek aan doorgaand verkeer ("passage") vanaf het Waterlooplein. Het document dateert uit september 1937, een periode waarin Amsterdam kampte met de naweeën van de economische wereldcrisis. Voor veel bewoners van de Jodenbuurt (waartoe de Weesperstraat behoorde) was kleinschalige straathandel een bittere noodzaak om te overleven.
De Weesperstraat was in die tijd een smalle, drukke verkeersader. De Amsterdamse overheid streefde in de jaren '30 naar modernisering van het stadsverkeer, waarbij de "ongecontroleerde" straathandel vaak als een belemmering werd gezien. Dit rapport illustreert de bureaucratische voorbereiding op het opschonen van het straatbeeld, vlak voordat de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende deportaties de sociale en economische structuur van deze specifieke buurt volledig zouden vernietigen. De genoemde vernieuwing van de brug (Brug 233) was onderdeel van de grotere infrastructurele aanpassingen in de stad.
-
Met potlood tussengevoegd middels een invoegteken. ↩
-
In de marge zijn met potlood haakjes/strepen gezet bij deze regels. Dit politierapport vormt een kwantitatieve onderbouwing voor een voorgenomen beleidswijziging: het instellen van een ventverbod in de Weesperstraat. Uit de tekst vallen enkele zaken op: ↩↩↩↩↩