3 mei 1939. [Stempels en kenmerken bovenaan]
№ 911 L.M. 1938 8/5 39 [handgeschreven: Marktv.]
GEMEENTE AMSTERDAM
№ 1/32/1 M. 1939 10/5
No.1276 Fin: 1938. Amsterdam, 3 Mei 1939.

Dossier 256
Bijlage: 1

[Stempel:] MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN.

[Handgeschreven parafen/namen:] h. Müller, n. c. i., de Braband., secy.

In zijn vergadering van 24 November j.l. besloot de Raad, overeenkomstig het desbetreffende voorstel van Burgemeester en Wethouders, tot opheffing van de Gemeentelijke Inspectie, instelling van een "Bureau voor Organisatie en Efficiency", wijziging van den titel "Gemeentelijk Inspecteur" in dien van "Bedrijfseconomisch Adviseur" en tot vaststelling van een "Verordening op het Bureau voor Organisatie en Efficiency". De inhoud van bedoelde voordracht zal U uit het Gemeenteblad bekend zijn.

In hun vergadering van 31 Maart j.l. stelden Burgemeester en Wethouders verder vast een "Instructie voor den Bedrijfseconomischen Adviseur". Hoewel deze instructie in afdeeling 3 van het Gemeenteblad zal worden opgenomen en dus langs dien weg te Uwer kennis zal komen, stel ik er prijs op, U van die instructie hierbij een exemplaar te doen toekomen en die toezending vergezeld te doen gaan van enkele mededeelingen mijnerzijds, in verband staande met de hiervoor vermelde reorganisatie van de Gemeentelijke Inspectie.

Overigens verwijzende naar meerbedoelde voordracht, zou ik het volgende onder Uwe aandacht willen brengen.

Hoewel misschien ten overvloede, meen ik toch goed te doen, in de eerste plaats te wijzen op het onderscheid tusschen bezuiniging in engeren zin - het verminderen van uitgaven, waardoor dan ook

A a n
de Hoofden van Diensten
en Bedrijven. Dit document is een officiële circulaire van de Gemeente Amsterdam gericht aan de hoofden van de diverse gemeentelijke diensten. De kern van de brief is de aankondiging van een administratieve hervorming: de overgang van een controlerende 'Inspectie' naar een modernere vorm van toezicht gericht op 'Organisatie en Efficiency'.

De terminologie is tekenend voor de tijd; men stapt af van de klassieke controleur ("Inspecteur") en introduceert de expert-rol van de "Bedrijfseconomisch Adviseur". De brief dient als begeleidend schrijven bij de officiële instructies voor deze nieuwe functie. De schrijver (waarschijnlijk de Secretaris of een wethouder, getuige de parafen) benadrukt dat de reorganisatie niet enkel gaat over botte bezuinigingen (het verminderen van uitgaven), maar over een structurele verbetering van de efficiëntie. De datum, 3 mei 1939, plaatst dit document in de maanden vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In deze periode van economische onzekerheid en toenemende spanningen was er bij grote gemeenten zoals Amsterdam een sterke behoefte aan professionalisering en kostenbeheersing.

De term "Efficiency" verraadt de invloed van het 'Scientific Management' (Taylorisme) dat in die decennia doorsijpelde naar het openbaar bestuur. Overheden probeerden bedrijfsmatige principes toe te passen om de groeiende bureaucratie beheersbaar en betaalbaar te houden. De herhaalde verwijzingen naar het "Gemeenteblad" onderstrepen de formele, wettelijke basis waarop deze veranderingen in het gemeentebestuur werden doorgevoerd. De handgeschreven aantekening "Marktv." rechtsboven suggereert dat dit specifieke exemplaar was gearchiveerd bij de afdeling Marktwezen.