Officieel afschrift van een standplaatsvergunning. No. 39/o/25 M. 1939 3/5 [Handgeschreven rechtsboven: M. Muller(?) D(Mb) en 2 cm. M. de Boer(?)]

No. 5/215 L.M.1937. [Stempel:] Afschrift.

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam,

Gezien een adres van Jonas Piller, wonende Weesperstraat 95 III, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een handkar ten verkoop van bananen op den openbaren weg;

Geven adressant te kennen, dat hem met ingang van 1 Mei 1939, tot wederopzeggens toe, wordt toegestaan een standplaats in te nemen met een handkar ten verkoop van bananen op den openbaren weg, de Nieuwe Prinsengracht, op den noord-oostelijken vleugel van de brug voor de Weesperstraat, tegenover den zijgevel van perceel Weesperstraat 95, op minstens 6 meter afstand van de brug, om daarvan dagelijks, behalve des Zaterdags en Zondags, aanvangende te 8 uur v.m., gebruik te maken gedurende de tijden, waarop het venten met genoemd artikel, volgens de Verordening op de Winkelsluiting is toegestaan, en voorts onder de volgende voorwaarden:

a. het verschuldigde standplaatsgeld moet bij vooruitbetaling worden voldaan;
b. de vergunninghouder mag alleen persoonlijk van deze vergunning gebruik maken;
c. boven de kar mag zich niets anders bevinden dan een zeil of een andere bedekking van een afmeting niet grooter dan de oppervlakte van de kar, welke bedekking alleen aan de kar en niet, op welke wijze ook, aan de straat of anderszins mag worden vastgemaakt;
d. aan de kar mag zich geen omheining bevonden, hetzij van zeildoek, hetzij van getimmerte, zoodat het uitzicht boven, onder en langs de kar naar alle zijden vrij blijve;
e. onder de kar of in de onmiddellijke nabijheid daarvan, mogen zich geen voorwerpen bevinden van welken aard ook;
f. de straat onder en in de nabijheid van de kar moet rein blijven;
g. de bereiding, verpakking, bewaring, behandeling en het vervoer mag uitsluitend geschieden op zindelijke wijze en zoodanig, dat verontreiniging voldoende wordt voorkomen.
Hiertoe moeten voor het gebruik ter plaatse onmiddellijk gereed zijnde eetwaren worden bewaard, hetzij in gesloten vaatwerk, hetzij in met glas bedekte bakken of kisten;
h. de verpakking van eetwaren mag niet geschieden in papier, dat reeds voor andere doeleinden is gebruikt;
i. de vergunninghouder moet op de eerste aanzegging der Politie de aangewezen plaats ontruimen, indien dit in het belang van de openbare orde of van het openbaar verkeer, door deze noodig wordt geoordeeld, zullende de weder ingebruikneming niet mogen geschieden, dan met haar toestemming, terwijl alle overige aanwijzingen door haar te geven, stipt moeten worden nageleefd;
j. deze vergunning zal op eerste aanvraag aan alle ambtenaren van de Politie en het Marktwezen ter inzage moeten worden overhandigd, zoomede de kwitantie betreffende het betaalde standplaatsgeld over de loopende, c.q. voorafgaande week.

[Handgeschreven onderaan:] uitger. 1/5 '39. Dit document is een formele standplaatsvergunning voor straathandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een gedetailleerd beeld van de strikte regulering van de openbare ruimte en kleinschalige handel in die tijd.

Enkele opvallende punten:
* Locatie-specificiteit: De plek is zeer nauwkeurig omschreven (Nieuwe Prinsengracht, noord-oostelijke vleugel van de brug, 6 meter afstand, tegenover de zijgevel van zijn woonhuis).
* Uitzonderingen op de dagen: De vergunning is dagelijks geldig, behalve op zaterdag en zondag. De zondagssluiting was algemeen, maar de expliciete vermelding van de zaterdag (shabbat) duidt op de Joodse achtergrond van de aanvrager, passend bij de locatie (Weesperstraat).
* Strenge Hygiëne en Orde: De voorwaarden (a t/m j) zijn zeer gedetailleerd. Ze variëren van de constructie van de kar (geen dichte ombouwen, zeil niet groter dan de kar) tot hygiënevoorschriften (geen gerecycled papier gebruiken voor verpakking, de straat schoonhouden).
* Handhaving: De politie en ambtenaren van het Marktwezen hadden verregaande bevoegdheden om de vergunning in te trekken of de plaats direct te laten ontruimen. De datum van uitgifte, 1 mei 1939, is historisch beladen. Het is slechts vier maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en een jaar voor de Duitse inval in Nederland.

De locatie, de Weesperstraat, was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. Jonas Piller was een Joodse Amsterdammer die trachtte in zijn levensonderhoud te voorzien door de verkoop van bananen. Gezien de latere gebeurtenissen in de oorlog, waarbij de Joodse bevolking van de Weesperstraat vrijwel geheel werd weggevoerd en vermoord, krijgt een alledaags administratief document als dit een tragische bijbetekenis. Het documenteert een moment van 'normaal' leven en bureaucreatie vlak voordat deze wereld vernietigd zou worden.