4 juli 1939. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. Monsieur Ch.R. Cazenave, Représentant-Général des Chemins de Fer français, 25-27 Boulevard Adolphe Max, Bruxelles (Brussel). MARKTWEZEN AMSTERDAM
TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN
vP/G.

No. 1/43/4 M.
BIJLAGE _______________
ONDERWERP: _____________

AMSTERDAM (W.) le 4 juillet 1939
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
Monsieur Ch.R. Cazenave
Représentant-Général des Chemins de Fer français,
25-27 Boulevard Adolphe Max,
B r u x e l l e s.

Confidentiel.

[Kanttekening links:] m
[Kanttekening links:] se sert
[Kanttekening links:] en -
[Handgeschreven streep onderaan de marge]

En réponse à votre estimée du 22 juin '39 (votre référence ChC 211) j'ai l'honneur de vous informer que M. Berthold Daube, 101 II Stadionweg, Amsterdam-Z., n'est complètement inconnu.

J'ai obtenu les renseignements suivants d'un Bureau de renseignements: Van der Graaf en Co.N.V., dont notre service d'habitude en de pareils cas. Ce Bureau m'écrit:

Berthold Daube est né le 25 mai 1882 à Konigsbach (Allemagne); le 9 mai 1911 il a épousé Frida Mayer (de Frankfurt).

Avec son frère il a eu durant de nombreuses années un commerce en gros de vins, fruits, etc. à Fribourg-en-Breisgau (Allemagne). En 1937 il a dû liquider son affaire et quitter l'Allemagne. Il est venu à Amsterdam où il habite depuis le 21 décembre 1937 dans une maison qu'il a louée au deuxième étage de Stadionweg 101.

En Allemagne, Daube était probablement assez aisé, mais en émigrant il a eu des pertes considérables. Cependant il paraît posséder suffisamment pour ses besoins.

Il essaie d'avoir des représentations de maisons de commerce; principalement pour son fils Jacob Daube (et pas pour soi-même). Ce fils est né le 18 juin 1916 à Fri-

[Brief breekt af aan de onderzijde]

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633. Deze brief is een inlichtingenrapport opgesteld door de Dienst Marktwezen van de Gemeente Amsterdam. De ontvanger is de algemeen vertegenwoordiger van de Franse spoorwegen in Brussel. Het onderwerp van het onderzoek is Berthold Daube, een Duitse vluchteling die in Amsterdam woont.

Hoewel de ambtenaar van Marktwezen aangeeft Daube niet persoonlijk te kennen, hebben zij informatie ingewonnen bij een particulier recherchebureau (Van der Graaf en Co. N.V.). Het rapport schetst een tragisch maar in die tijd veelvoorkomend beeld: Daube was een welgestelde wijnhandelaar in Freiburg im Breisgau die in 1937 gedwongen werd zijn zaak te liquideren en Duitsland te verlaten. Hij is sindsdien in Amsterdam gevestigd en probeert nu werk te vinden voor zijn zoon Jacob, aangezien hij zelf een groot deel van zijn vermogen is kwijtgeraakt tijdens zijn vlucht.

De handgeschreven aantekeningen in de marge ("se sert", "en -") lijken procesmatige markeringen van de archivaris of de behandelaar van het dossier. De brief is gedateerd op 4 juli 1939, slechts twee maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het document is een direct bewijsstuk van de stroom Joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland naar Nederland eind jaren '30.

De term "liquider son affaire" (zijn zaak liquideren) is in dit kader vaak een eufemisme voor 'Arisering', waarbij Joodse ondernemers onder dwang hun bedrijven voor een fractie van de waarde moesten verkopen. De Dienst Marktwezen hield toezicht op de handel in de stad en fungeerde hier blijkbaar als doorgeefluik voor informatieverzoeken uit het buitenland over de economische status en betrouwbaarheid van immigranten. De betrokkenheid van de Franse spoorwegen suggereert dat Daube mogelijk probeerde zakelijke contacten te leggen of reisdocumenten/vergunningen voor zijn zoon Jacob probeerde te regelen via officiële Franse kanalen in België. G. Gemeente Amsterdam Marktwezen