Vrijdag 10 juni 1938. [Koptekst]
DE TUINDERIJ
OFFICIEEL ORGAAN VAN HET CENTRAAL BUREAU VAN DE VEILINGEN IN NEDERLAND.
WEEKBLAD GEWIJD AAN DE TEELT VAN GROENTEN, KOOL, AARDAPPELEN, FRUIT.

[Linker kolom - Administratief]
ABONNEMENTSPRIJS: f 2.— per half jaar...
Verschijnt elken Vrijdag.
ADVERTENTIEPRIJS: 25 cent per regel...

[Hoofdartikel]
Het Nederlandsch-Duitsche Handelsverkeer.
De betalingscontingenten voor het derde kwartaal aanzienlijk verlaagd.

Door den Regeeringspersdienst werd deze week de volgende mededeeling gepubliceerd:
„Van 1 tot 4 Juni hebben te ’s-Gravenhage besprekingen plaats gevonden tusschen de Nederlandsche en de Duitsche regeeringscommissies over de vaststelling van de betalingscontingenten voor den uitvoer van Nederland en Nederlandsch-Indië naar Duitschland voor het 3e kwartaal 1938.
Over den omvang van de betalingscontingenten werd overeenstemming verkregen. Zooals op grond van de ontwikkeling van de clearing te verwachten was, bleek het noodzakelijk de betalingscontingenten, vergeleken met die voor het 2e kwartaal 1938, te verlagen”.

Deze officieele mededeeling is wel in staat om diepe teleurstelling te wekken bij al degenen, die bij den uitvoer naar Duitschland belang hebben.
Reeds over het tweede kwartaal bleek het volgens het in Maart gepubliceerde persbericht noodig op de betalingscontingenten een verdere korting toe te passen; doch toen werd aan deze mededeeling toegevoegd, dat deze korting binnen beperkte grenzen kon worden gehouden...

[Middelste kolom - Statistieken]
...zijn. En het gevolg is geweest, dat dit jaar in de maanden April en Mei zeer veel groote hoeveelheden groenten naar Duitschland konden worden uitgevoerd dan verleden jaar.
Zoo bedroeg in deze beide maanden de netto-uitvoer van:

Onze uitvoer van komkommers en tomaten naar Duitschland was dit jaar in April en Mei derhalve dubbel zoo groot als verleden jaar, terwijl onze bloemkoolexport ruim 60% grooter was.
[...]
Dit bericht heeft ons met ontsteltenis vervuld. Wel hadden wij op grond van de stijging van het tekort in de clearing rekening gehouden met een verdere korting der betalingscontingenten. Doch dat zij voor het derde kwartaal 1938 zóó aanzienlijk lager zouden zijn, dat hadden wij niet verwacht.

[Rechter kolom]
Op 15 Maart 1938 — toen de betalingscontingenten voor het 2e kwartaal werden vastgesteld — bedroeg het clearing-tekort f 11 millioen; op 31 Mei 1938 — toen de betalingscontingenten voor het 3e kwartaal werden vastgesteld — bedroeg het clearing-tekort f 14,3 millioen.
[...]
Een klein lichtpunt is het ruilcontract van het Argentijnsche vleesch tegen groenten, zuivel en stroo. Wij hebben daaromtrent reeds eerder mededeelingen gedaan. Helaas is ook dit contract, hetwelk aanvankelijk om 10 millioen kg vleesch ging, naderhand tot 4 millioen kg verminderd.

Uitvoer naar Duitschland.
Met ingang van Maandag, 6 Juni 1938 zijn de navolgende maximum-factuurprijzen vastgesteld per 100 kg netto ten aanzien van naar Duitschland te exporteeren producten... Dit document is een representatief voorbeeld van de vakpers uit de late jaren '30. De toon is zakelijk maar doorspekt met grote bezorgdheid over de economische levensvatbaarheid van de Nederlandse tuinbouwsector.

• Economische spanning: De kern van het artikel draait om de 'clearing' (een verrekeningsstelsel voor internationale handel zonder directe deviezenbetalingen). Het tekort op deze rekening met Duitsland liep snel op (van 11 naar 14,3 miljoen gulden in tien weken tijd), wat de Nederlandse regering dwong om de export aan banden te leggen via contingenten (quota).
• Productie versus Beperking: De ironie die de redactie schetst, is dat de productie en de vraag in 1938 juist uitstekend waren (zoals blijkt uit de verdubbeling van de export van tomaten en komkommers in april/mei t.o.v. 1937), maar dat deze groei nu bruut wordt afgekapt door politiek-economische restricties.

• Retoriek: Woorden als "diepe teleurstelling" en "met ontsteltenis vervuld" tonen aan dat de sector zich in de steek gelaten voelde door het regeringsbeleid, dat volgens de tekst de tuinbouw onvoldoende beschermde in vergelijking met andere bedrijfstakken. In juni 1938 bevond Europa zich in een precaire situatie, zowel politiek als economisch. Nederland voerde een politiek van strikte neutraliteit, maar was economisch zeer afhankelijk van nazi-Duitsland.

• Clearing-stelsel: Vanwege de deviezenschaarste in Duitsland werd de handel gedreven via een clearing-overeenkomst. Nederlanders die goederen leverden aan Duitsland werden betaald uit een pot die gevuld werd door Nederlandse importeurs van Duitse goederen. Omdat Nederland veel meer naar Duitsland exporteerde dan andersom, ontstond er een enorm tekort in de pot, waardoor Nederlandse exporteurs (de tuinders) niet meer uitbetaald konden worden.

• Crisisbeheersing: De verlaging van de contingenten was een poging van de regering-Colijn om de handel weer in balans te brengen, ten koste van de exporteurs.
• Argentijnse vleesch-deal: De genoemde ruilhandel met Argentijns vlees laat zien hoe wanhopig de handel zocht naar alternatieve markten of driehoeksconstructies om de overschotten aan groenten kwijt te raken.
• Tijdsbeeld: Dit document illustreert de economische verstikking die voorafging aan de Tweede Wereldoorlog, waarbij handelsbelemmeringen en protectionisme de internationale verhoudingen onder spanning zetten.