21 december 1939. Nederlandsche Visscherijcentrale, 's-Gravenhage. Den Heer Directeur van het Gemeentelijk Marktwezen te Amsterdam. NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3-4 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 TELEFOON 720080*
TELEGRAMADRES: NEDVISCEN INTERCOMM. XX

Afd. II. No 5330/502 's-Gravenhage, 21 December 1939.
Betreffende: exporteurs.
Bijlage: 1 st. t.w.
aanvullende lijst No 4.
A A N

[Stempel: No 46 B/35/6 M. 1939 22/12]

den Heer Directeur van het
Gemeentelijk Marktwezen
te
AMSTERDAM.-

[Handgeschreven aantekeningen linkerzijde:]
ni mss (?)
H Stam (?)
Copie aan de adm.
v.d. Vischmarkt
te verz.
[Paraaf]
2/1.'40.

Ingesloten doe ik U toekomen aanvullende lijst
No 4, waarop zijn vermeld de namen van exporteurs
van vischproducten, die als zoodanig bij de Nederlandsche
Visscherijcentrale zijn ingeschreven.

Achter den naam is aangegeven, in welke groep(en)
de betreffende exporteur is ingedeeld.

Ik vestig er nadrukkelijk Uw aandacht op, dat
met een exporteur slechts Monopolie-Overeenkomsten
mogen worden gesloten en aan hem slechts een Machti-
ging tot Uitvoer voor een bepaald product kan worden
verstrekt, indien hij als exporteur van dat betref-
fende product bij de Nederlandsche Visscherijcentrale
is ingeschreven.

DE DIRECTEUR,
[Ondertekening: J. J. van der S...(?)]

Ko/NP

17798 - '39 * Taalgebruik: Het document is opgesteld in het zakelijk Nederlands van de jaren '30, gekenmerkt door de spelling-Marchant (bijv. "vischproducten", "zoodanig", "den naam").
* Administratieve procedure: De brief illustreert een strikte hiërarchische en bureaucratische controle op de export van vis. De Visscherijcentrale bepaalt wie mag exporteren via een systeem van inschrijvingen en productgroepen.
* Handgeschreven toevoegingen: De krabbels aan de linkerzijde wijzen op de interne verwerking bij de gemeente Amsterdam. De opdracht "Copie aan de adm. v.d. Vischmarkt" (Administratie van de Vismarkt) toont aan dat deze informatie direct relevant was voor de dagelijkse marktoperaties en de handhaving van exportregels op de werkvloer. De datum 2/1 '40 laat zien dat het document direct na de kerstdagen is afgehandeld. * Tijdsgewricht: December 1939. Nederland bevindt zich in de periode van de Mobilisatie tijdens de 'Schemeroorlog' (Phoney War). Hoewel nog neutraal, is de economie al verregaand onderworpen aan overheidsregulering om schaarste te voorkomen en de handel te controleren.
* Institutioneel: De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) was een van de 'Ordeningsorganen' of crisiscentrales die door de overheid waren ingesteld. In tijden van crisis (zoals de economische crisis van de jaren '30 en de dreigende oorlog) kreeg de overheid via dergelijke centrales grip op de productie en distributie van cruciale goederen.
* Systeem: Het genoemde systeem van "Monopolie-Overeenkomsten" en "Machtigingen tot Uitvoer" was bedoeld om de exportstroom te kanaliseren. Dit was niet alleen economisch van belang, maar ook politiek gevoelig in verband met de neutraliteitspolitiek en de handelsverdragen met zowel Duitsland als Groot-Brittannië.