Getypte brief met uitgebreide handgeschreven kanttekeningen. 23 mei 1939. A. de Mooy, Secretaris van de Centrale Organisatie T.N.O. Dr. A. van der Laan, Amsterdam. [Getypte tekst]

CENTRALE ORGANISATIE T.N.O.

No. 39 A 59/573. 's-Gravenhage, 23 Mei 1939.
Bijlagen: 2.

    Aan den Weledelzeergeleerden Heer Dr. A. van der Laan,
                        <u>A m s t e r d a m .</u>

    Hiermede heb ik de eer U, namens den voorzitter van de Centrale

Organisatie T.N.O., mede te deelen, dat de Gouverneur van Suriname
met Prof.Dr. G. van Iterson, Jr., in zijn toenmalige hoedanigheid
van voorzitter van de Centrale Organisatie T.N.O., overlegd heeft
inzake het verkrijgen van voorlichting omtrent het vraagstuk van den
opslag en van de bewaring hier te lande van fruit, afkomstig uit
Nederlandsche overzeesche gewesten. De voorzitter zou gaarne een be-
spreking houden omtrent een eventueel daarvoor in te stellen commis-
sie. Hij zou het zeer op prijs stellen wanneer U aan die bespreking
zoudt willen deelnemen. Dit verzoek is gericht tot:
Mej. Prof.Dr. Joh. Westerdijk,
Prof.Dr. L.Ph. le Cosquino de Bussy,
Prof.Dr. G. van Iterson, Jr.,
Dr. A. van der Laan,
Prof.ir. A.M. Sprenger,
G.J.W. Putman Cramer,
J. van Hoboken,
W.A. Engelbrecht..

    Voor het vaststellen van het tijdstip voor het houden dezer

.. bijeenkomst is hierbij een staatje gevoegd. Ik verzoek U daarin de
tijdstippen, welke U niet schikken, wel te willen schrappen en het
.. mij weer te doen toekomen, waarvoor een enveloppe mede is bijgevoegd.

                                    De Secretaris van de
                             Centrale Organisatie T.N.O.,

                                  A. de Mooy. A.C.
                             (de Mooy, Willem Witsenplein 6).

[Handgeschreven tekst, midden rechts]
in deze brief [?]

[Handgeschreven tekst, linksonder]
Peizel krijgt alle bananen uit Suriname bij Surinaamsche Bananen Mij.
Thiesman krijgt de sin. [sinaasappelen], daar is
toch geen gezicht op, Is het niet beter
dat dit ook naar Peizel gaat.....
Van Peizel krijg ik alle gegevens:
wat de markt vraagt & bracht.
Peizel moet in de Cie. [Commissie]

--- * Doel van de correspondentie: De brief dient als formele uitnodiging voor een expertgroep om een commissie te vormen. Het doel van deze commissie is het adviseren over de logistieke en technische uitdagingen (opslag en bewaring) van tropisch fruit uit de koloniën bij aankomst in Nederland.
* Belangrijke actoren: De lijst met genodigden bevat kopstukken uit de toenmalige wetenschappelijke wereld, waaronder Johanna Westerdijk (de eerste vrouwelijke hoogleraar in Nederland en fytopatholoog) en Gerrit van Iterson Jr. (grondlegger van de technisch-biologische wetenschap).
* Handgeschreven kanttekeningen: Deze aantekeningen zijn historisch zeer interessant. Ze lijken afkomstig van de ontvanger (Dr. Van der Laan) of een directe collega. De opmerkingen verschuiven de focus van puur academisch naar commercieel-praktisch. Er wordt gesuggereerd dat een zekere 'Peizel' (waarschijnlijk een handelaar of marktexpert verbonden aan de Surinaamsche Bananen Maatschappij) aan de commissie moet worden toegevoegd omdat hij over cruciale marktgegevens beschikt ("wat de markt vraagt & bracht").
* Taalgebruik: Het document hanteert de uiterst beleefde en formele ambtelijke stijl van de jaren '30 ("Weledelzeergeleerden Heer", "Hiermede heb ik de eer U").

--- * Koloniale Landbouw: In de late jaren '30 probeerde Nederland de economische banden met Suriname te versterken door de export van fruit (met name bananen en citrusvruchten) te professionaliseren. Het transport over zee en de daaropvolgende bewaring in Nederlandse havens vormden een technisch knelpunt waar T.N.O. bij werd betrokken.
* T.N.O.: De Centrale Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek was in 1939 nog een relatief jonge organisatie (opgericht in 1932). Dit document illustreert de vroege rol van T.N.O. als verbinder tussen de wetenschap, de overheid (de Gouverneur van Suriname) en de commerciële praktijk.
* Tijdsgeest: De brief is gedateerd op 23 mei 1939, minder dan vier maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa. Hoewel de brief spreekt over langetermijnplannen voor koloniale handel, zouden deze plannen spoedig door de internationale situatie worden gedwarsboomd. De genoemde "Surinaamsche Bananen Maatschappij" was een poging van de overheid om de bananenteelt in Suriname nieuw leven in te blazen na eerdere mislukkingen door plantenziekten.