AI-Synthese 33

J. Swart was een straatverkoper (schrijver) van levensmiddelen, waaronder haring, actief op diverse markten zoals Waterlooplein, Nieuwmarkt, Minervaplein, Uilenburg, Mosplein en Gaaspstraat. In 1941 werd hij ingelijst in een gemeentelijk compromis voor vaste standplaatsen. In 1942 verzocht hij om een standplaats in de Kompasstraat voor haringverkopen, maar weigerde de toegewezen stand op het Waterlooplein. Meer onbekend over zijn lotgevallen na 1942.

Lotgevallen

1941 standplaatstoewijzing Ingelijst in compromis voor vaste standplaatsen tegen betaling
1942 verzoek Verzoek om standplaats Kompasstraat voor haring op Kompasstraat
1942 weigering Geen gebruik gemaakt van toegewezen standplaats Waterlooplein op Waterlooplein

Handel

levensmiddelenharing WaterloopleinNieuwmarktMinervapleinUilenburgMospleinGaaspstraatKompasstraat
straatverkoperlevensmiddelenharingWaterloopleinKompasstraatgemeentelijk_compromis
Gebaseerd op 8 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-323 | Pagina 377 | 1940

Een handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register of namenlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (S-W). * **Codering:** Er is een duidelijk onderscheid tussen personen gemarkeerd met een 'N.' (doorlopende nummering van 167-199) en personen met een 'A.' (lagere nummering 29-34). * **Annotaties:** De 'X'-nummers in de laatste kolom lijken te verwijzen naar specifieke dossiers, transporten of kaartsysteemnummers. De handgeschreven rode cirkels met getallen (zoals 12, 13, 14, 15) en groene cirkels (6, 7) duiden op een latere categorisering of statuswijziging. * **Schrift:** Een verzorgd, ambtelijk Latijns cursief. De kolomkoppen bevatten archaïsche afkortingen die typerend zijn voor bevolkingsregisters of cartotheken uit die tijd (bijv. "W.pl." voor Woonplaats).

Archief 745 | 745-346 | Pagina 317 | 1941

Ambtelijk verslag/notitie betreffende de toewijzing van standplaatsen voor straathandel.

* **Inhoud:** Het document beschrijft een ambtelijke regeling voor de herindeling of toewijzing van standplaatsen voor straatverkopers (kooplieden). Er is sprake van een compromis tussen de ondernemers (die vaak een plek voor hun eigen gevel wensten) en de stedelijke verordeningen. * **Handhaving:** Er wordt expliciet gedreigd dat wie de voorgestelde regeling niet accepteert, helemaal geen standplaats meer krijgt ("dan is er niets meer"). Ook wordt verwezen naar tijdelijke ongemakken door wegwerkzaamheden van de Gemeente-Tram. * **Administratieve structuur:** De kooplieden zijn gecategoriseerd met letters en nummers, waarbij per persoon het productassortiment wordt genoteerd (vis, bloemen, wild, gevogelte, ijs). De term "bedankt" bij de nummers 21 en 22 betekent in deze context dat de betreffende kooplieden hebben afgezien van hun standplaats. * **Taalgebruik:** De tekst bevat archaïsche spelling zoals "visch" en "Afdeeling", wat gebruikelijk was in de Nederlandse ambtenarij tot de spellinghervorming van 1947.

Archief 745 | 745-346 | Pagina 318 | 1941

Administratief verslag of besluitvormingsregister (mogelijk uit een politie-archief of gemeentearchief).

Het document betreft de regulering van standplaatsen voor straathandelaren in Amsterdam. De tekst beschrijft een compromis dat is bereikt tussen verschillende gemeentelijke instanties (Levensmiddelen, Publieke Werken) en de politie. Belangrijke punten uit de tekst: 1. **Regulering:** Er wordt getracht kooplieden (zoals J. Swart, L.D. Snuijf en R. Knob) een vaste plek toe te wijzen, soms tegen de gevels van panden aan. 2. **Ultimatum:** De kooplieden krijgen een keuze: de voorgestelde regeling accepteren of hun recht op een standplaats verliezen ("want dan is er niets meer"). 3. **Flexibiliteit bij wegwerkzaamheden:** Er wordt rekening gehouden met werkzaamheden aan de Gemeentetram of Publieke Werken, waarbij de politie bemiddelt voor tijdelijke oplossingen via de 'Inspecteur-standplaatsen'. 4. **Administratieve wijziging:** De opgeplakte briefjes suggereren dat de lijst met kooplieden of hun locaties aan verandering onderhevig was; onder de briefjes zijn nog flarden tekst zichtbaar die betrekking hebben op andere koopwaren en locaties. ---

Archief 745 | 745-349 | Pagina 503 | 1941

Briefkaart (adreszijde).

* **Formeel karakter:** Het document is een zakelijke correspondentie gericht aan een gemeentelijke instantie ("het Marktwezen"). Het gebruik van de term "Alhier" duidt erop dat zowel de afzender als de ontvanger zich in dezelfde stad (Amsterdam) bevonden. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven code bovenaan ("No 25/65/1 M. 1941") en de datum "10/6" suggereren dat de kaart op 10 juni 1941, de dag na verzending, is binnengekomen en gearchiveerd door de administratie van het Marktwezen. * **Filatelistische details:** De postkaart is afgestempeld met de bekende "vliegende duif" postzegel van 4 cent, bestemd voor lokaal of binnenlands verkeer. De oproep voor de "Zomerzegels" was een jaarlijks terugkerende actie van de PTT om geld in te zamelen voor sociaal-culturele doelen.

Archief 745 | 745-382 | Pagina 39 | 1942

Verzoekschrift voor een standplaatsvergunning.

Het document is een formeel verzoek van een burger, J. Swart, aan het gemeentebestuur voor het verkrijgen van een vergunning voor een specifieke standplaats. Swart identificeert zich reeds als "standplaatshouder", wat impliceert dat hij reeds ervaring had in de ambulante handel. De precisie van de aanvraag is opmerkelijk: hij vraagt niet alleen om een plek in de Kompasstraat, maar specificeert zelfs de zijde (het verhoogde voetpad) en het huisnummer (105) waarvoor hij wenst te staan. Het assortiment vis dat hij opsomt (haring, gerookte, gestoomde, gedroogde en gezouten vis) weerspiegelt de gangbare conserveringsmethoden en consumptiegewoonten van die tijd. De toon van de brief is uiterst eerbiedig ("Verzoekt u mij beleefd"), wat kenmerkend is voor de verhouding tussen burger en overheid in de vroege 20e eeuw.

Archief 745 | 745-375 | Pagina 144 | 1942

Document

* **Inhoud:** De heer J. Swart schrijft een formele brief aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. Hij laat weten dat hij geen gebruik zal maken van de standplaats op het Waterlooplein die hem is toegewezen. Hij bedankt voor de aanwijzing en houdt de optie open om in de toekomst opnieuw in aanmerking te komen voor een plek. * **Stijl:** De brief is geschreven in een zeer beleefde, ambtelijke toon ("WelEdelG. Heer", "Beleefd verzoek ik", "medewerking"). * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, hellend currens-schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw, goed leesbaar met de kenmerkende lange lussen aan de letters 'g' en 'j'. * **Opvallend:** Het document bevat een groot administratief stempel uit 1942. Hoewel de brief in maart 1941 is geschreven, is deze blijkbaar pas later (of opnieuw) verwerkt in een dossier onder nummer 30/14/I in het jaar 1942.

Archief 745 | 745-400 | Pagina 540 | 1943

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

Archief 745 | unknown_deel | Pagina 448 |

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen en rode doorhalingen.

De lijst vertoont een systematische registratie van voornamelijk Joodse Amsterdammers. De kolom "Steun-No." bevat vaak een 'J'-prefix, wat duidt op de aparte administratie voor de Joodse bevolking tijdens de bezetting. De kolom "Reden plaatsing" is in de praktijk gebruikt om de volledige voornamen handgeschreven toe te voegen aan de getypte initialen. De rode doorhalingen bij *J. Vleeschdrager* en *M. Weltevreden* duiden op het feit dat zij van de lijst zijn afgevoerd, wat in deze periode vaak een verandering in status betekende (zoals deportatie, vrijstelling of verhuizing).

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-323 | Pagina 377 | 1940

Een handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register of namenlijst).

#5 J. Swart
register handschrift onder 80% 68%

| J. Swart | / | | | 171 | N. | X 82 |

Archief 745 | 745-414 | Pagina 375 | 1943

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een doorslag of stencil).

#13 J.Swart
administratieve lijst " levensmiddelen getypt 68%

| J.Swart | 19-12-88 | " | 28-12-42 | levensmiddelen |

Archief 745 | 745-414 | Pagina 372 | 1943

Getypte lijst/register van marktkooplieden.

#13 J.Swart
koopliedenlijst " levensmiddelen getypt 68%

| J.Swart | 19-12-88 | " | 28-12-42 | levensmiddelen |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-366.md | 1941

Uilenburg — standplaats Czaar Peterstraat 43 hs

Czaar Peterstraat 43 hs Overig
Bron: 745-414.md | 1943

Waterlooplein — standplaats 28-12-42 levensmiddelen

levensmiddelen Overig
Bron: 745-414.md | 1943

Waterlooplein — standplaats 28-12-42 levensmiddelen

levensmiddelen Overig
Bron: 5256-12661.md | 5256

Waterlooplein — standplaats 27

[Jacob] Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-384 | Pagina 313 | 1942

# TRANSCRIPTIE [Bovenzijde rechts, gedraaid:] 404 [Midden:] Joost Zwart. 28. Febr 1903. Eemnesserweg 15 Huizen [Onder een horizontale scheidingslijn:] pakhuisje 3 [Rechtsonder:] z o z

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-413 | Pagina 308 | 1943

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

Relevantie: 83% duidelijk leesbaar zijn getypt. de rest van de pagina bevat vage, in spiegelbeeld staande tekst die afkomstig is van de achterkant van het blad of van het originele d
Archief 745 | 745-315 | Pagina 29 | 1940

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-358 | Pagina 173 | 1941

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

Relevantie: 82%
Archief 745 | 745-422 | Pagina 164 | 1944

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

Relevantie: 82% aan de linkerzijde, samengevoegd door een accolade. aan de rechterzijde staat de vraag "prijs ?"., gezamenlijk. dit kan gaan om loonkosten +2