AI-Synthese 33

S.K. Zwarts (ook bekend als S. Zwarts-Wertheym) was actief als marktkoopvrouw op het Waterlooplein. In 1942 kreeg zij toestemming om haar dochter, Mevr. Wurms-Zwarts (geb. 1921), te laten assisteren op de markt. In 1943 werd een heer Zwart (relatie onduidelijk) op de Centrale Markt aangehouden met groente; hij beweerde deze van een schipper te hebben gekregen. De administratie van de Joodse bevolking op de markt werd in 1944 gescheiden (Steun-No. met 'J'-prefix).

Lotgevallen

1942 toestemming_assistentie Toestemming verleend om dochter Mevr. Wurms-Zwarts (geb. 1921) te laten assisteren op de markt op Waterlooplein
1943 controle Heer Zwart aangehouden op Centrale Markt met groente; beweerde deze van schipper te hebben gekregen op Centrale Markt
1944 administratieve_scheiding Registratie onder aparte administratie voor Joodse bevolking (Steun-No. met J-prefix)

Relaties

Mevr. Wurms-Zwarts (dochter) Mevr. Zwarts-Wertheym (alternatieve_naam)

Handel

groente WaterloopleinCentrale Markt
WaterloopleingroenteassistentieJoodse_administratieCentrale_Markt
Gebaseerd op 5 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-375 | Pagina 276 | 1942

Ambtelijke correspondentie / Vergunning (doorslag van een getypte brief).

Dit document betreft een officiële toestemming voor assistentie op een marktplaats in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Inhoud:** Mevrouw S. Zwarts-Wertheym krijgt van de directeur van de betreffende dienst toestemming om hulp te krijgen van haar dochter, Mevr. Wurms-Zwarts (geboren in 1921), bij haar werkzaamheden op de markt op het Waterlooplein. * **Strikte voorwaarden:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen "bijstaan" en "vervangen". De dochter mag enkel helpen; zij mag de plaats van haar moeder niet volledig innemen. Dit wijst op de rigide handhaving van marktplaatsvergunningen in die tijd. * **Correcties:** De tekst bevat diverse doorhalingen ("x-jes") die suggereren dat een standaardtekst is aangepast aan deze specifieke situatie. De handgeschreven notitie "Verzonden 4/9" geeft aan dat de brief twee dagen na datering de deur uit is gegaan.

Archief 745 | 745-375 | Pagina 280 | 1942

Handgeschreven brief (fragment/slotfase) met administratieve aantekeningen in de kantlijn.

Het document is het laatste deel van een brief van Mevr. Worms-Zwarts, waarin zij een verzoek indient om iemand te mogen vervangen (waarschijnlijk haar dochter, zoals aangegeven in de kantlijn) in het geval dat zij zich onwel voelt. De administratieve aantekeningen aan de linkerzijde lijken een samenvatting van de gezinssituatie en het besluit op dit verzoek. De notitie vermeldt dat "assistentie" is toegestaan voor de dochter (geboren in 1921). Er wordt gerefereerd aan een dossiernummer (30/49/2) dat overeenkomt met het nummer in de brief van de afzendster. De afkorting "R.V.K." verwijst waarschijnlijk naar de Rijksverzekeringsbank. De doorhaling van "Waterlooplein 112" suggereert een adreswijziging of een correctie in het dossier. De besluitvorming vindt plaats tussen 14 en 16 december 1942.

Archief 745 | 745-414 | Pagina 420 | 1943

Handgeschreven rapport/ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident waarbij een zekere heer Zwart op de Centrale Markt werd aangetroffen met twee zakjes groente. Zwart beweerde dat hij deze van een schipper had gekregen. De Bedrijfschef (Steenbak) hield hem aan omdat Zwart geen geldige toegangskaart bezat en niet bevoegd was groente van de markt te halen. Als maatregel werd zijn legitimatiebewijs ingenomen en werd hij van het terrein verwijderd. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands uit de oorlogsperiode (bijv. "den Hr", "ondergetekende", "ingehouden"). Er zit een grammaticale fout in de laatste alinea ("Door Zwart niet in het bezit was..." in plaats van "Omdat Zwart..."), wat vaker voorkomt in snel opgestelde rapporten. * **Administratieve weg:** Het document toont de bureaucratische afhandeling. Nadat Steenbak het rapport schreef, werd het geparafeerd door J. Blom (waarschijnlijk een toezichthouder), geregistreerd met een dossiernummer (No. 53/5/1 M. 1943) en rondgestuurd ter kennisname naar andere functionarissen (Ubbers-Veerman). De laatste krabbel "gezien 1/2-43" markeert de afronding van de procedure.

Archief 745 | 745-403 | Pagina 447 | 1943

Handgeschreven brief (verzoekschrift) gericht aan de Directeur van het Marktwezen te Amsterdam.

In deze brief verzoekt de 21-jarige Kleintje Wurms-Zwarts de Directeur van het Marktwezen om een formele wijziging van haar status op de markt op het Waterlooplein. Voorheen had zij toestemming om haar moeder, S. Zwarts-Wertheijm, te assisteren bij de verkoop van levensmiddelen (zoetwaren) op kraam nummer 112. De reden voor het verzoek is de afwezigheid van haar moeder. Kleintje verzoekt om de "assistentie" om te zetten in "tijdelijke vervanging". De toon van de brief is uiterst beleefd en bureaucrectisch correct, passend bij de formele verhoudingen van die tijd. Uit de kanttekeningen blijkt dat het verzoek direct in behandeling is genomen; op 14 mei is de brief gestempeld en op 17 mei is er een instructie gegeven om de afzender op te roepen voor een gesprek.

Archief 745 | unknown_deel | Pagina 448 |

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen en rode doorhalingen.

De lijst vertoont een systematische registratie van voornamelijk Joodse Amsterdammers. De kolom "Steun-No." bevat vaak een 'J'-prefix, wat duidt op de aparte administratie voor de Joodse bevolking tijdens de bezetting. De kolom "Reden plaatsing" is in de praktijk gebruikt om de volledige voornamen handgeschreven toe te voegen aan de getypte initialen. De rode doorhalingen bij *J. Vleeschdrager* en *M. Weltevreden* duiden op het feit dat zij van de lijst zijn afgevoerd, wat in deze periode vaak een verandering in status betekende (zoals deportatie, vrijstelling of verhuizing).

Koopliedenlijsten

Bron: 5256-12661.md | 5256

Waterlooplein — standplaats 24

[Simon Karel] Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-1406 | Pagina 138 | divers

| | | | **Zanders, J.H.** | 27-11-1882 | Noorderkerkstraat 4 II | T | | **de Zwart, P.** | 3- 1-1892 | Boomstraat 29 h | T | | ~~Zwarthoed, C.A.~~ | ~~2-11-1907~~ | ~~Spieringstraat 12 VOLENDAM~~ | | *(Handgeschreven onderaan:)* 17 Sept 1941 [Paraaf/Handtekening]

Relevantie: 81% zijn rood onderstreept. er zijn diverse doorhalingen en handgeschreven adreswijzigingen zichtbaar.
Archief 745 | 745-416 | Pagina 538 | 1943

# TRANSCRIPTIE H. P. de Vries Kinkerstraat 30^2 Groentenventer Wacht b. Blankesteijn Z. O. Z.

Relevantie: 81%
Archief 745 | 5256-12661 | Pagina 184 | divers

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum

Relevantie: 81% van joodse mannen (onderdeel van een grotere groep van 192), inclusief adressen en geboortedata.
Archief 745 | 5256-12661 | Pagina 237 | divers

19 bv. L.v.West Krugerstraat 5 II I.Weyl Zomerdijkstraat 14 hs. I.Winnik Valkenburgerstraat 178 II L.Winnik Koestraat 11 hs. H.Workum Zoomstraat 56 II A.S.Zeldenrust Chr.de Wetstraat 57 III G.Zwaap Sarphatistraat 13 hs. L.Zwaap Ruyschstraat 95 hs. Z.de Zwarte Sarphatistraat 88 bv. ***

Relevantie: 81%
Archief 745 | 745-424 | Pagina 527 | 1944

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

Relevantie: 81% ** a. fonn, a.b. fonn, w. ruiter en controleur 'debau'.