A. Broerse

Ambtelijk rapport betreffende onregelmatigheden met legitimatiekaarten op de Centrale Markt.

In dit rapport maken twee ambtenaren van de Rijks-crisis-controle-dienst melding van fraude of onjuist gebruik van toegangsbewijzen op de Centrale Markt in Amsterdam. Vier specifieke gevallen worden beschreven waarbij personen de markt bezoeken met een 'personeels-legitimatiekaart' (bedoeld voor werknemers van een geregistreerde handelaar), terwijl zij in de praktijk zelfstandig ondernemer zijn of de betreffende zaak al hebben overgenomen. De kernpunten zijn: * **Misbruik status:** Personen doen zich voor als personeel om toegang te krijgen tot de markt, terwijl zij feitelijk voor eigen rekening handelen. * **Controle:** De Rijks-crisis-controle-dienst heeft koopcontracten ingezien om de feitelijke situatie (overnames) te bewijzen. * **Sanctie/Gevolg:** De handgeschreven notities "Mal betalen" (waarschijnlijk een afkorting voor *Marktgeld* of een specifieke marktbelasting) suggereren dat deze personen met terugwerkende kracht de tarieven voor zelfstandige kopers moeten voldoen, in plaats van gebruik te maken van de (mogelijk gratis of goedkopere) personeelspassen.

Handgeschreven brief/notitie op gelinieerd papier.

Het document is een kort, zakelijk verzoekschrift van een burger aan een (waarschijnlijk gemeentelijke of financiële) instantie. De afzender, Th. A. Broerse, maakt melding van een administratieve fout waarbij hij vier gulden te veel heeft betaald en verzoekt om dit te corrigeren ("even te willen regelen"). Opvallend is het taalgebruik: "ik ... betaald heeft" is grammaticaal incorrect (contaminatie of dialectinvloed), maar was in die tijd niet ongebruikelijk in correspondentie van burgers met een lagere sociaal-economische status. Het adres, Admiraal de Ruijterweg 344-II in Amsterdam, duidt op een woning in een typisch Amsterdams etageblok.

Getypt ambtelijk rapport.

* **Kern van de zaak:** Het rapport stelt vast dat een zakelijke splitsing binnen de familie Broerse niet direct administratief was verwerkt bij het Marktwezen. Waar voorheen Th.A. Broerse als enige verantwoordelijke optrad voor de handelsactiviteiten, bleken zijn broers H.F. en J.H. Broerse sinds mei 1938 een eigen vestiging (Admiraal de Ruyterweg 183) voor eigen rekening te drijven. * **Administratieve correctie:** Na ontdekking van deze situatie in februari 1939 is de situatie met terugwerkende kracht geregulariseerd. De broers hebben de benodigde "kooperskaarten" (nummers 2704 en 2705) aangeschaft, die hen het recht gaven om officieel in te kopen op de markt. * **Taal en spelling:** Het document hanteert de destijds in administratieve kringen vaker voorkomende spelling met de 'y' (verantwoordelyke, zyn, bedryfschef). Opvallend is de spelling "Marktöpzichter" met een umlaut in het typoscript.

Getypte brief (doorslag of administratief afschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek tot terugbetaling (restitutie). De heer Th.A. Broerse had op 24 maart 1939 toegangskaarten teruggestuurd met het verzoek om de betaalde 4 gulden terug te krijgen. De directeur van de betreffende instantie laat weten dat dit verzoek niet wordt gehonoreerd. * **Stijl en Vorm:** De toon is strikt zakelijk en ambtelijk. Opvallend is de nadruk op het woord "<u>niet</u>", wat de onverbiddelijkheid van het besluit onderstreept. Het gebruik van hoofdletters voor voornaamwoorden ("Uw", "U") was destijds de standaard voor formele correspondentie. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 31/3" en de codes linksboven duiden erop dat dit een kopie voor het archief is, waarbij de verzenddatum handmatig is bijgehouden.

# TRANSCRIPTIE den Heer L. Johanisse, Sloterkade 87 II, <u>Amsterdam-West.</u> 53/84/2 M 24 October 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van myn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. (Kamer H 69). ...

# TRANSCRIPTIE den Heer L. Johanisse, Sloterkade 87 II, Amsterdam-West. 53/84/2 M 24 October 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen by den bedryfschef van myn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. (Kamer H 69). ...

# TRANSCRIPTIE *extra* [handschrift] *G.* [handschrift] 53/34/2 M. 28 April 1939. den Heer G. Lieuwes, Hijum 119, <u>Friesland.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 dezer verzoek ik U zich te wi...

# TRANSCRIPTIE den Heer J.Kahlé, Albert Cuypstraat 191 I, Amsterdam-Zuid. Wyk 14. 53/1/2 M 5 Januari 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 1 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen by den bedryfschef van myn dienst, den heer J.Broerse, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekeningen bovenaan:] *Bergen op 25/50/2 M. Verzonden 31/3* [Rechtsboven:] HG. [Adresblok:] Mw.B.Agsteribbe-Mozes, Vrolikstraat 347 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 20. [Datum:] 31 Maart 1941. [Links, handgeschreven boven het kenmerk:] *Verzonden onder* 37/28/2 M. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 Maart jl. verzoek ik U zich te willen vervoegen bi...