Ambtelijk rapport betreffende onregelmatigheden met legitimatiekaarten op de Centrale Markt. 7 februari 1939. [Bovenaan links, stempel/kenmerk]
Nº 53/23 / M. 1939 13/2

[Bovenaan rechts, handgeschreven in inkt/potlood]
W. v. Bunke [?]
rapport
7/2 .39.

[Titel]
R A P P O R T .

[Body]
Ondergeteekenden rapporteeren U het navolgende :

Hedenmorgen vervoegden zich op het kaartenkantoor twee ambtenaren
van de Rijks-crisis-controle-dienst en deelden omtrent de navolgende
personen, bezoekers van de Centrale Markt het daarbij vermelde mede:

J. de Vos , die de Centrale Markt bezoekt z.g. als personeel van kooper
G.J. van Diemen met een personeels-legitimatiekaart No. 114, heeft
de zaak van van Diemen ~~overgenomen~~ in de James-Cookstraat No. 4
overgenomen. Het koopcontract tusschen van Diemen en de Vos werd
ons door genoemde ambtenaren getoond. Van Diemen zelf exploiteert
nog een zaak in de Jan Haringstraat.

J. Dekker , in het bezit van een personeels-legitimatiekaart No. 261
als personeel van den kooper A.Ph. Dekker, exploiteert volgens deze
ambtenaren een zaak in groente en fruit op de Bosch en Lommerweg 88..
voor eigen rekening.

De Gebroeders J.H. Broerse en H.F. Broerse, beiden in het bezit van
een personeels-legitimatiekaart resp. No. 589 en 588, als personeel
van den kooper Th. A. Broerse, hun vader [handgeschreven boven 'vader':] broer, Zy bezoeken met deze per-
sonneelskaarten de Centrale Markt. Volgens deze ambtenaren exploi-
teeren zy samen een zaak in groente en fruit op de Adm. de Ruyterweg
No. 183.

G. Eppink, die de Centrale Markt bezoekt met een koopers-personeels-
kaart No. 371, als personeel van den kooper J.N.C. Leeuwen, heeft
in de Kempenaerstraat 23 een zaak in groente en fruit geheel voor
eigen rekening.

[Onderaan links]
Den Heer Bedryfschef
Centrale Markt.
[Handtekening/paraaf]

[Onderaan rechts]
Amsterdam 7 Februari 1939
[Handtekening: Werman]
[Handtekening: Gubbels]
m.i.
afdoen
[Handtekening/paraaf] 10/2.39

[Linkermarge, handgeschreven kanttekeningen]
(Naast J. de Vos:)
Mal
betalen

(Naast J. Dekker:)
Mal
betalen
m.i. nu ook

(Naast Gebroeders Broerse:)
Mal
betalen
vanaf 1 mei
1938 [?]
[?]

(Naast G. Eppink:)
Mal
betalen
m.i. nu ook In dit rapport maken twee ambtenaren van de Rijks-crisis-controle-dienst melding van fraude of onjuist gebruik van toegangsbewijzen op de Centrale Markt in Amsterdam. Vier specifieke gevallen worden beschreven waarbij personen de markt bezoeken met een 'personeels-legitimatiekaart' (bedoeld voor werknemers van een geregistreerde handelaar), terwijl zij in de praktijk zelfstandig ondernemer zijn of de betreffende zaak al hebben overgenomen.

De kernpunten zijn:
* Misbruik status: Personen doen zich voor als personeel om toegang te krijgen tot de markt, terwijl zij feitelijk voor eigen rekening handelen.
* Controle: De Rijks-crisis-controle-dienst heeft koopcontracten ingezien om de feitelijke situatie (overnames) te bewijzen.
* Sanctie/Gevolg: De handgeschreven notities "Mal betalen" (waarschijnlijk een afkorting voor Marktgeld of een specifieke marktbelasting) suggereren dat deze personen met terugwerkende kracht de tarieven voor zelfstandige kopers moeten voldoen, in plaats van gebruik te maken van de (mogelijk gratis of goedkopere) personeelspassen. Het document dateert van februari 1939, de late crisisjaren vlak voor de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de handel in levensmiddelen streng gereguleerd door de overheid via de Crisis-organisatie. De Rijks-crisis-controle-dienst (RCCD) was belast met het toezicht op de naleving van deze regels (zoals prijsbeheersing en distributie).

De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het centrale punt voor de voedselvoorziening in Amsterdam. Toegang was streng voorbehouden aan geregistreerde handelaren en hun personeel. Het omzeilen van deze regels door middel van verouderde of onjuiste personeelskaarten was een vorm van economische overtreding die in deze tijd van schaarste en regulering hoog werd opgenomen. De bureaucratische nauwkeurigheid in het rapport (inclusief adresvermeldingen van de winkels) illustreert de mate van controle op de detailhandel in die periode. A. Broerse G. Eppink G.J. van Diemen H.F. Broerse J. Dekker J. de Vos J.H. Broerse J.N.C. Leeuwen