J. de Vos

Document

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van J. de Vos v. d. Burgt aan een directeur voor het verkrijgen van een vergunning voor "bij hulp" (een assistent) in zijn stal. De schrijver verzoekt specifiek om deze vergunning op naam van zijn zoon (eveneens J. de Vos) te stellen. * **Taal en Stijl:** Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor de vooroorlogse periode. Er zijn enkele spelfouten en archaïsmen zichtbaar ("stall" met dubbele l, "ten namen van mij zoon" in plaats van "ten name van mijn zoon", "zoo" met dubbele o), wat duidt op een schrijver uit de werkende stand of middenstand. * **Administratieve verwerking:** De kantlijnnotities en het doorgestreepte nummer (222 vervangen door 172) suggereren dat dit document door een ambtelijke molen is gegaan waarbij de vergunning daadwerkelijk is toegekend en genummerd.

Ambtelijke notitie / intern dossierstuk.

Het document betreft een administratieve afhandeling van een verzoek om marktassistentie. Mevrouw **J. de Vos-v.d. Burgh**, die marktplaatsen bezit op de **Lindengracht** en de **Westerstraat**, verzoekt of haar zoon (**J. de Vos**) haar mag assisteren. Er is sprake van een intern ambtelijk meningsverschil: 1. **De Marktopzichter** heeft bezwaar aangetekend tegen dit verzoek. 2. **H. Wolff** adviseert op 14 juni positief, waarbij hij expliciet vermeldt dat hij de bezwaren van de marktopzichter niet deelt. 3. **Een hogere ambtenaar (dEllaer)** plaatst op 22 juni een kritische kanttekening bij het principe dat "vaste plaatshouders elkaar assisteren", wat suggereert dat de zoon wellicht zelf ook een vaste marktplaats elders heeft. 4. **Besluitvorming:** Ondanks de eerdere twijfel wordt op 26 juni 1939 definitief "geen bezwaar" aangetekend.

Document

* **Inhoud:** De brief is een officiële reactie op een verzoek van mevrouw De Vos v.d. Burgt. Zij krijgt hiermee de formele goedkeuring om zich op haar marktplaatsen te laten assisteren door haar zoon, J. de Vos. * **Voorwaarden:** Er worden twee belangrijke beperkingen gesteld: de toestemming is "tot wederopzegging" (kan dus op elk moment worden ingetrokken) en de zoon mag haar slechts "bijstaan" en uitdrukkelijk "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghoudster zelf fysiek aanwezig moest blijven bij de kraam. * **Locaties:** De genoemde markten, de Lindengracht en de Westerstraat, zijn historische en nog steeds bestaande markten in de Amsterdamse Jordaan. De geadresseerde woonde in de Goudsbloemstraat, wat eveneens in de Jordaan ligt, op loopafstand van de markten.

Ambtelijk rapport betreffende onregelmatigheden met legitimatiekaarten op de Centrale Markt.

In dit rapport maken twee ambtenaren van de Rijks-crisis-controle-dienst melding van fraude of onjuist gebruik van toegangsbewijzen op de Centrale Markt in Amsterdam. Vier specifieke gevallen worden beschreven waarbij personen de markt bezoeken met een 'personeels-legitimatiekaart' (bedoeld voor werknemers van een geregistreerde handelaar), terwijl zij in de praktijk zelfstandig ondernemer zijn of de betreffende zaak al hebben overgenomen. De kernpunten zijn: * **Misbruik status:** Personen doen zich voor als personeel om toegang te krijgen tot de markt, terwijl zij feitelijk voor eigen rekening handelen. * **Controle:** De Rijks-crisis-controle-dienst heeft koopcontracten ingezien om de feitelijke situatie (overnames) te bewijzen. * **Sanctie/Gevolg:** De handgeschreven notities "Mal betalen" (waarschijnlijk een afkorting voor *Marktgeld* of een specifieke marktbelasting) suggereren dat deze personen met terugwerkende kracht de tarieven voor zelfstandige kopers moeten voldoen, in plaats van gebruik te maken van de (mogelijk gratis of goedkopere) personeelspassen.

Registratiekaart/Stamboekkaart voor een marktkoopman.

* **Persoonsgegevens:** Het betreft J. de Vos, een Amsterdamse visboer ("gem. visch" staat voor gemengde vis). Hij woonde in de Tuinstraat, in de Jordaan. * **Sociale context:** De kaart vermeldt dat De Vos van september 1939 tot februari 1940 "steun" (een uitkering) ontving. Dit valt samen met de periode van de mobilisatie in Nederland. * **Marktlocatie:** Uit de lijst met Amsterdamse markten is de **Lindengracht** aangevinkt, wat betekent dat hij daar zijn vaste standplaats had. * **Administratieve afhandeling:** De inspecteur constateert dat De Vos niet is verschenen na een oproep. Vanwege "wanbetaling" (het niet betalen van marktgeld) wordt zijn vergunning ingetrokken. * **Chronologie:** De intrekking gaat met terugwerkende kracht in per 24 maart 1940. De laatste aantekening is gedateerd op 7 mei 1940, slechts drie dagen voor de Duitse inval in Nederland.

Administratief bijblad/notitie betreffende marktvergunningen.

Het document is een administratief overzicht van de status van diverse marktkooplieden en hun standplaatsen in Amsterdam (en één in Alkmaar) tijdens de eerste maanden van de Duitse bezetting. * **Intrekkingen:** Per 21 augustus 1940 zijn de vergunningen van J. v.d. Mort, K. Passchier en M. Polak ingetrokken. * **Locaties:** Er worden specifieke Amsterdamse markten genoemd: Uilenburg, Waterlooplein en Lindengracht. Dit waren destijds belangrijke handelscentra, waarbij Uilenburg en het Waterlooplein in het hart van de Joodse buurt lagen. * **Terminologie:** * **"uit m.s."**: Waarschijnlijk "uit marktstelsel" of "markt-staat", wat betekent dat de persoon niet meer voorkomt in de actieve administratie. * **"uit stemm."**: Afkorting voor "uit stemming". Dit verwijst naar de 'stemmingslijst' of anciënniteitslijst die werd gebruikt om marktplaatsen toe te wijzen. Wie "uit stemming" is, heeft geen recht meer op een toegewezen plek. * **Functionarissen:** Het document is op 21 oktober 1940 definitief gezien door de Inspecteur en gearchiveerd ("opbergen"). ---

Document

* **Persoon en Beroep:** Het document betreft J. de Vos, een marktkoopman geboren in 1887 en woonachtig in de Jordaan. Hij handelde in 'galanterieën' (mode-accessoires en snuisterijen). * **Locatie:** De vaste standplaats van de betrokkene was op de Westerstraat, aangegeven met een handgeschreven kruisje in de gedrukte lijst van Amsterdamse markten. * **Financiële status:** De kaart vermeldt dat de persoon van september 1939 tot april 1940 'steun' (werkloosheidsuitkering) ontving. Dit suggereert een moeilijke financiële situatie in de aanloop naar de oorlog. * **Maatregelen:** De vergunning voor de marktplaats is ingetrokken wegens "wanbetaling" (het niet betalen van staangeld). De inspecteur (De Haan) merkt op dat de koopman niet is komen opdagen na een oproep. * **Formele afhandeling:** De officiële intrekking is gedateerd op 7 mei 1940 (door ambtenaar Potting), met ingang van 15 mei 1940, op basis van artikel 11 van de marktverordening (P.v.M.).

Een handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register of namenlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (S-W). * **Codering:** Er is een duidelijk onderscheid tussen personen gemarkeerd met een 'N.' (doorlopende nummering van 167-199) en personen met een 'A.' (lagere nummering 29-34). * **Annotaties:** De 'X'-nummers in de laatste kolom lijken te verwijzen naar specifieke dossiers, transporten of kaartsysteemnummers. De handgeschreven rode cirkels met getallen (zoals 12, 13, 14, 15) en groene cirkels (6, 7) duiden op een latere categorisering of statuswijziging. * **Schrift:** Een verzorgd, ambtelijk Latijns cursief. De kolomkoppen bevatten archaïsche afkortingen die typerend zijn voor bevolkingsregisters of cartotheken uit die tijd (bijv. "W.pl." voor Woonplaats).

Officiële brief (afschrift) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formele bevestiging van de personeelsregistratie van straatventers door de gemeente Amsterdam. Het dient als bewijs dat de vermelde personen officieel geregistreerd staan als werknemers van de geadresseerde organisatie en over de benodigde vergunningen beschikken. Opvallend is het onderscheid tussen de 24 venters met een "permanente vergunning" (genummerd in reeksen zoals 17-176) en de 4 venters met een "tydelyke vergunning" (gekenmerkt door een 'Y'-prefix). Eén persoon, H. de Vries, heeft een permanente status maar op dat moment geen specifiek nummer vermeld. Het gebruik van de spelling met "y" in plaats van "ij" (tydelyke, schryven, zyn, Mazyk) is kenmerkend voor de ambtelijke spelling van die tijd.

Administratieve dossierkaart / bijblad.

Dit document is een administratieve neerslag van de Jodenvervolging in Amsterdam kort na de Februaristaking van 1941. De kaart houdt de status bij van (markt)plaatsvergunningen of tewerkstellingen in de Joodse buurt (Waterlooplein/Uilenburg). * **Lotgevallen:** Het document meldt expliciet dat L. de Vos is overleden en J. de Vos in een "concentratie-kamp in Duitschland" verblijft. Gezien de datum (maart 1941) betreft dit waarschijnlijk een van de mannen die tijdens de razzia's van februari 1941 zijn opgepakt en naar Mauthausen of Buchenwald zijn gedeporteerd. * **Bureaucratie:** De ambtenaren (Renz, De Haan) handelen de zaak zakelijk af. Omdat de oorspronkelijke rechthebbenden er niet meer zijn, wordt genoteerd dat de "vrouw" hen gedurende drie maanden mag vervangen. Uiteindelijk worden de plaatsen/dossiers "afgevoerd" (verwijderd uit de administratie). * **Oproepingen:** De notitie "Aan oproeping geen gevolg gegeven" is wrang; de persoon in kwestie kon niet verschijnen omdat hij reeds gedeporteerd was.

Handgeschreven rapport/mutatie op een systeemkaart.

* **Incident:** Een geval van identiteitsfraude met een toegangsbewijs. Jan Baptist de Vos gebruikte de kaart van zijn broer om toegang te krijgen tot het terrein van de Centrale Markt. * **Modus Operandi:** De broers gaven de fysieke kaart aan elkaar door over het hek aan de Van Galenstraat, een bekende methode om toegangscontroles te omzeilen. * **Sanctie:** Uit de rode aantekeningen blijkt dat de overtreding niet als een incidenteel geval werd beschouwd ("Is meermalen gebeurd"). De opgelegde straf was "14 dagen uitsluiting", ingaande op 25 maart 1942. * **Administratieve gang:** Het document is opgesteld door een controleur en gericht aan de bedrijfschef. De verschillende data (18, 20 en 23 maart) tonen de snelheid van de administratieve afhandeling en besluitvorming.

Document

De lijst is een systematische registratie van marktkooplieden in Amsterdam. De kolomstructuur is helder en consequent ingevuld. Opvallend is de vermelding van bekende Amsterdamse markten zoals het Waterlooplein, de Albert Cuypmarkt, de Dappermarkt en de markt in de Gaaspstraat. De handelswaar varieert van textiel en 'ongeregeld' (tweedehands of diverse goederen) tot levensmiddelen zoals vis en groenten. Een significant deel van de genoemde personen heeft namen die in die tijd veel voorkwamen binnen de Joodse gemeenschap (o.a. Polak, Vischjager, Salomon, Toff). De handgeschreven toevoeging "afvoeringen" linksboven is een sinistere aanwijzing dat deze administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt door de bezetter of collaboreerde instanties om de deportatie van Joodse burgers te faciliteren.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

In deze brief protesteert C.J. Cats tegen nieuwe maatregelen betreffende het aardappeltransport op de Amsterdamse Centrale Markt. Cats voert aan dat hij al sinds 1939 werkzaam is op de markt, eerst in loondienst en later als zelfstandig expediteur (onder de naam Cats en de Haas). Hij somt een groot aantal vaste klanten op om zijn belang aan te tonen. Hij weerlegt twee specifieke argumenten van de directeur: de vermeende "onproductiviteit" van zijn transport en klachten over hoge tarieven (hij stelt slechts 50 cent te rekenen). De kern van zijn bezwaar is dat werk dat hij voorheen uitvoerde, nu naar anderen gaat, terwijl hij en zijn partner vroeger zelfs werk uitbesteedden als ze het te druk hadden. Cats eindigt met een emotioneel beroep op de directeur door te wijzen op zijn gezin en de openstaande schuld op zijn paard en wagen.

Handgeschreven ambtelijke notitie op gelinieerd papier.

Dit document is een ambtelijk rapport over een aanvraag van P.J. de Vos voor een marktvergunning. De kernpunten zijn: * **Achtergrond:** De Vos was vóór de Tweede Wereldoorlog al actief als 'losse' plaatshouder (zonder vaste standplaats) op de Dapperstraatmarkt in Amsterdam, waar hij verse vis verkocht. * **Militaire dienst en ziekte:** Hij heeft in het leger gediend (waarschijnlijk tijdens de mobilisatie of de meidagen van 1940). Na zijn diensttijd volgde een ziekenhuisopname voor een maagoperatie, waarvan hij tot eind oktober 1941 herstelde. * **Huidige status:** Hij wil zijn handel in vis hervatten. Zijn vakbekwaamheid en verleden als visboer worden bevestigd door andere handelaren (Zwan, Otto, Sliphout). * **Status aanvraag:** Een eerdere aanvraag werd afgewezen. Op 8 april 1942 is er een onderzoek ingesteld naar zijn marktactiviteiten van vóór de oorlog om te bepalen of hij alsnog voor een toewijzing in aanmerking komt.

Ambtelijke correspondentie/notitie op een voorgedrukt formulier (Model No. 14).

Dit document is een intern advies van de afdeling Marktwezen (vermoedelijk Amsterdam) betreffende de anciënniteit van een marktkoopman. * **De kern van de zaak:** Er wordt onderzoek gedaan naar de staat van dienst van de heer P.J. de Vos op de Dappermarkt (plaatsnummer 306). * **Bevinding:** Hoewel hij officieel pas sinds 5 februari 1940 staat ingeschreven bij het Marktwezen, verklaart J. Penz dat De Vos al veel langer voor die datum "geregeld" op die plek stond met "versche visch" (verse vis). * **Administratieve route:** Het document werd op 13 april 1942 doorgezonden, op 14 april aan Penz gevraagd om advies, en op 20 april werd de verklaring genoteerd. De afkorting "begr." onderaan staat waarschijnlijk voor "begrepen" of "begroot", een ambtelijke aftekening dat de informatie is verwerkt.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

De schrijfster, mevrouw J. de Vos, verkeert in een precaire financiële situatie omdat haar echtgenoot, P.J. de Vos, in hechtenis is genomen. Zij verzoekt de instantie om de "toewijzing" (waarschijnlijk een distributiebon of handelsvergunning voor vis) te laten ophalen door haar zwager. Uit de tekst blijkt dat haar man werkzaam was in de vishandel ("kist schol"). De brief is een direct getuigenis van de overlevingsdrang tijdens de bezetting; de schrijfster benadrukt dat zij liever werkt voor haar brood dan afhankelijk te zijn van de "Maatschappelijk Steun" (de toenmalige sociale dienst). De toon is beleefd doch dringend. De ambtelijke notitie onderaan werpt een grimmig licht op de situatie: het verzoek wordt afgewezen ("Mag zoo niet"). Bovendien blijkt de administratie op de hoogte van een verplaatsing van de gevangene: "Vos zit in Vught". Dit wijst erop dat de man niet langer in het plaatselijke Huis van Bewaring zat, maar was overgebracht naar het concentratiekamp Vught (Kamp Vught).

Handgeschreven administratieve notitie of kladbericht op bruin kartonachtig papier.

* **Handschrift:** Het document vertoont een vlot, administratief cursief handschrift. Er zijn verschillende pennen en inkten gebruikt, wat duidt op opeenvolgende bewerkingen (mogelijk door een archivaris of klerk). * **Inhoud:** De kern van de tekst is een kennisgeving aan een verzoeker dat hij is opgenomen op de "aandeellijst voor visch" bij de plaatselijke afslag. De persoon in kwestie moet zich melden bij "Kamer 14" van het hoofdkantoor om een bewijsstuk (mogelijk een legitimatie- of afslagkaart) op te halen. * **Sleutelbegrippen:** "Aandeellijst voor visch" en "afslag" wijzen op de gereguleerde visserijsector en het veilsysteem.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De burgemeester van Amsterdam verzoekt om de definitieve vrijstelling van vier ambtenaren van de Dienst van het Marktwezen voor hun dienst bij de Vrijwillige Hulppolitie. Eerder was er al een tijdelijke vrijstelling verleend, maar de gemeente claimt dat deze mannen onmisbaar zijn voor de eigen gemeentelijke diensten. * **Genoemde personen en locaties:** * **J. Pietersma, J. de Vos, H. de Vries, A.H. Bijland:** Ambtenaren die blijkbaar dubbele functies bekleedden of opgeroepen waren voor politietaken. * **Grüne Polizei (Mairitskade):** De Mauritskade in Amsterdam was een beruchte kazerne van de Ordnungspolizei. * **Districtshuis N.S.B. (J.W. Brouwersplein):** Het huidige Concertgebouwplein, waar tijdens de bezetting belangrijke NSB-instellingen gevestigd waren. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens burgemeester Edward Voûte door de gemeentesecretaris J.F. Franken. Beiden waren tijdens de bezetting collaborateurs.

Handgeschreven administratieve notities op een los vel papier.

Het document bevat aantekeningen betreffende de distributie of toewijzing van aal (paling). Er worden verschillende personen behandeld: * **B. de Kort** en **Jopie Blom**: Beiden stonden genoteerd voor een dubbele toewijzing. De afkorting 'acc' (mogelijk voor 'accoord') is bij beiden doorgestreept, wat kan betekenen dat de toewijzing is verwerkt of ingetrokken. Bij Blom staat de opmerking "Has bezocht", wat duidt op een controlebezoek. * **Jan Pedro**: Deze naam is toegevoegd onder de doorgestreepte naam 'H. J. G. Estejé'. Hij vraagt om een dubbele toewijzing, maar de instructie is duidelijk: "afwijzen". * **P. J. de Vos**: Deze naam vervangt de doorgestreepte 'H. Wouters'. De details voor De Vos zijn uitgebreider: hij is "tot 17 jaar" (mogelijk een leeftijdscategorie voor rantsoenen), werkt als "Knecht bij Martens" en is ook "bouwvak arbeider". Er staat dat men hem moet "oproepen" en dat hij reeds een "nummer aal" (een specifieke portie of bon) heeft gekocht.

# TRANSCRIPTIE P. J. de Vos **NO 46A/52/1 M. 1942 13/4** geb. 21-11-19 Was voor de oorlog reeds plaatshouder (los) op markt Dapperstraat met versche visch. Is in militairen dienst ge- weest. Daarna opgenomen in hospitaal met maagoperatie tot einde October 1941. Wil thans weer in visch gaan handelen. Is bekend als vischhande laar bij Zwan, Otto, Sliphout e.a. Verzoekt voor toewijzing in aanmerkin...

# TRANSCRIPTIE No. 46/239/2 M. 1943 2J / B (82 / vd. Burg Mijnheeren. Wilt u de visch van P.J. de Vos Dapperstraat 36 III aan den Heer Kees Zwaan mede te geven daar mijn Man P.J. de Vos voor zekeren tijd afwezig is Hoogachtend. Mej. G. de Vos. Dapperstraat 36 III

# TRANSCRIPTIE J.Pietersma, geboren 19 October 1916 te Amsterdam, wonende Reyer Anslostraat 2 boven, Amsterdam. J.W.de Vos, geboren 19 April 1916 te Amsterdam, wonende Keizers- gracht 284 Amsterdam (heeft zich opgegeven voor de hulp-politie). Aangezien bedoelde ambtenaren zonder commissie niet effec- tief kunnen optreden, moge ik er bij U op aandringen, dat een en ander met den meesten spoed bij...

# TRANSCRIPTIE *Extra* VP/G. 28/77/2 M 27 Juni 1939 Mw.J.de Vos v.d.Burgt, Goudsbloemstraat 136 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 dezer ver- leen ik U tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaat- sen op de markten Lindengracht en Westerstraat te laten by- staan - niet vervangen - door Uw zoon J.de Vos. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE J.W. de Vos. 1917.- 95.85 ------ 2012.85 85.- ------ 2097.85 u te wenden tot de afdeeling Personeelszaken van mijn dienst, te bereiken onder telefoon- nr. 85151 - toestel 20. Voor Uw medewerking in dezen, zeg ik U bij voorbaat dank. J.V.