J. Dekker

Ambtelijk rapport betreffende onregelmatigheden met legitimatiekaarten op de Centrale Markt.

In dit rapport maken twee ambtenaren van de Rijks-crisis-controle-dienst melding van fraude of onjuist gebruik van toegangsbewijzen op de Centrale Markt in Amsterdam. Vier specifieke gevallen worden beschreven waarbij personen de markt bezoeken met een 'personeels-legitimatiekaart' (bedoeld voor werknemers van een geregistreerde handelaar), terwijl zij in de praktijk zelfstandig ondernemer zijn of de betreffende zaak al hebben overgenomen. De kernpunten zijn: * **Misbruik status:** Personen doen zich voor als personeel om toegang te krijgen tot de markt, terwijl zij feitelijk voor eigen rekening handelen. * **Controle:** De Rijks-crisis-controle-dienst heeft koopcontracten ingezien om de feitelijke situatie (overnames) te bewijzen. * **Sanctie/Gevolg:** De handgeschreven notities "Mal betalen" (waarschijnlijk een afkorting voor *Marktgeld* of een specifieke marktbelasting) suggereren dat deze personen met terugwerkende kracht de tarieven voor zelfstandige kopers moeten voldoen, in plaats van gebruik te maken van de (mogelijk gratis of goedkopere) personeelspassen.

Lijst van handtekeningen/namenlijst.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, enigszins formeel cursief handschrift (spitsschrift). Verschillende personen lijken hun eigen naam te hebben getekend, gezien de variatie in handschrift en inkt. * **Inhoud:** Het betreft een namenlijst, mogelijk een presentielijst van een vergadering, een ledenlijst van een vereniging of een lijst van ondertekenaars voor een petitie. * **Opvallende zaken:** * Er zijn verschillende namen doorgehaald, wat kan wijzen op afzeggingen of royementen. * De toevoeging "pro Bak" onder de naam J. Salinger suggereert dat Salinger tekende namens (per procuratie) een persoon genaamd Bak. * De achternamen (zoals Werkendam, Alexander, Salinger, Polak, Davidson) zijn kenmerkend voor de Nederlands-Joodse gemeenschap uit die periode.

Financieel dagoverzicht / Verkoopstaat van een groothandel.

Dit document betreft een gedetailleerde afrekening van de dagelijkse handel van de firma B. Polak op de Centrale Markt in Amsterdam. De staat toont de verkoop van grote partijen sla (in kratten), komkommers en bloemkool aan diverse handelaren en via contante transacties. **Financiële structuur:** * **Bruto omzet:** f 1.280,60. * **Kostenposten:** Onder de kop 'Uitbetaald' staan loonbetalingen of commissies aan individuen (o.a. chauffeurs en sjouwers) en overige onkosten, totaal f 92,40. * **Netto resultaat:** Na aftrek van onkosten en een eerdere afdracht van f 420,- resteert een saldo van f 768,20. Opvallend zijn de handgeschreven aantekeningen in de kantlijn (zoals '1045', '507', '1907'), wat waarschijnlijk verwijzingen zijn naar grootboeknummers of partijnummers. De kruisjes achter de namen in de uitbetalingslijst fungeren als vinkjes voor voltooide betalingen.

Document

* **Producten**: De genoemde soorten zoals "Red Star", "Bevelanden" en "Bonzen" zijn historische aardappelrassen. Dit duidt erop dat het document afkomstig is uit de aardappelhandel of een veiling. * **Eenheden**: De gewichten zijn genoteerd in kilogrammen. De prijzen worden genoteerd met breuken (bijv. 4.97½), wat destijds gebruikelijk was in de handel voor prijzen per eenheid (waarschijnlijk per 100 kg of een vergelijkbare maatstaf). * **Logistiek**: Bij de eerste post staat "Auto" vermeld, wat wijst op transport over de weg. De kolommen "Schip" en "Schipper" bleven bij deze specifieke reeks leeg, wat suggereert dat deze leveringen op dat moment niet via het water binnenkwamen. * **Kwaliteitsbeheer**: De post "Korting wegens slechte klaarmaking" onderaan het document is interessant. Dit betekent dat de partijen niet voldeden aan de gestelde sorteer- of reinigingseisen, waardoor er in totaal fl. 370,82 op de uitbetaling in mindering werd gebracht.

Administratief kasboek / Ontvangststaat van een groothandel in aardappelen.

* **Handel:** Het document betreft de grootschalige inkoop van verschillende aardappelrassen. De meest genoemde rassen zijn *Bonten*, *Bevelanders* (waarschijnlijk verwijzend naar de herkomst uit Zeeland), *Red Star* en *Blauwen*. * **Volume:** In deze ene lijst wordt in totaal 171.185 kilogram (ruim 171 ton) aan aardappelen verwerkt. * **Prijzen:** Er lijken vaste prijzen gehanteerd te worden per ras: 4,975 gulden voor Bonten/Red Star en 4,425 gulden voor Bevelanders. * **Correcties:** Er is een opvallende correctie in de marge bij regel 41, waarbij een ras later is gecorrigeerd naar "Bevelanders".

Document

* **Structuur**: De lijst is opgedeeld in drie segmenten. Het eerste segment (percelen H) bevat perceelnummers. Het tweede segment bevat afwijkende codes (AG 25) en een notitie over "bietenplants" (bietenplanten). Het derde segment betreft een genummerde lijst onder de noemer "Bloemen". * **Inhoud**: De afkorting "pl. H" staat zeer waarschijnlijk voor "Plaats H" of "Perceel H", wat wijst op een indeling van land of tuinen. De vermelding van "bietenplants" suggereert dat dit een distributielijst is voor pootgoed of een overzicht van gewassen per persoon. * **Correcties**: De rode strepen en het grote kruis duiden op een dynamisch document. Mensen die van de lijst zijn geschrapt of wiens toewijzing is gewijzigd/voltooid, zijn doorgehaald.

Handgeschreven verklaring of inschrijving.

Het document is een formele verklaring van L. J. Dekker waarin hij zijn voorgenomen activiteiten voor een specifieke dag vastlegt. De essentie van de tekst is dat hij op zaterdag 12 april 1941 van plan is om naar "het land" te gaan om daar een standplaats ("stallen plaats") in te nemen op de Markt in Wormer. Taalkundig valt op dat de zin "stallen plaats op Markt Wormer" enigszins telegramstijl-achtig of grammaticaal incompleet is, wat gebruikelijk was voor dergelijke korte administratieve kennisgevingen. Het kan gelezen worden als: "[ik zal] stallen plaatsen op de Markt te Wormer." De diagonale notitie "Inschrijving" en het stempel met jaartal wijzen op een officiële registratie door een gemeentelijke instantie of marktautoriteit.

Handgeschreven registerpagina, vermoedelijk afkomstig uit een gemeentelijke inventarisatie, politieoverzicht of marktoverzicht.

Het document biedt een gedetailleerd overzicht van de middenstand en ambulante handel in een specifiek deel van Amsterdam-Oost. Enkele opmerkelijke punten: * **Ambulante handel:** Er is een duidelijke registratie van "standplaatsen" voor de deuren van vaste winkels. Dit suggereert een strikte regulering van de straathandel, waarbij exacte tijden (bijv. 10-1 of 4-7) en producten (zoute vis, haring, potzuren) worden vastgelegd. * **Stedenbouwkundig detail:** Bij de Ruyschstraat wordt expliciet melding gemaakt van het "verhoogde midden-voetpad", wat wijst op de toenmalige inrichting van deze straat. * **Economische diversiteit:** Het overzicht toont een mix van speciaalzaken (manufacturen, ijssalon, melkwinkel, drogisterij) en een "ledig winkelhuis", wat duidt op een dynamische buurt-economie. * **Gezondheidszorg:** De vermelding van het "O. L. Vr. Gasthuis" (Onze Lieve Vrouwe Gasthuis) en de "Kraaminrichting" plaatst de lijst in de directe nabijheid van dit belangrijke Amsterdamse ziekenhuis.

Getypt officieel rapport.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft twee afzonderlijke incidenten waarbij transporteurs meer aardappelen geladen hadden dan aan hen was toegewezen. In het eerste geval (paard en wagen) ging het om een overschot van 5 Hectoliter (H.L.); in het tweede geval (vrachtwagen met aanhanger) om een overschot van 6,5 H.L. * **Verweer:** De verdachten claimen unaniem een vergissing; zij stellen dat zij de zakken niet zelf geteld hebben, maar vertrouwden op de telling door de aardappelverwerkers. * **Maatregelen:** De overtollige partijen zijn direct in beslag genomen en opgeslagen in "pakhuis P.3". Het verdere onderzoek is overgedragen aan controleur Felthuis. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "my", "bedryfschef", "party") en is zakelijk-ambtelijk van toon.

Ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het document is een antwoord van een marktmeester of ambtenaar van de Marktdienst aan de Wethouder van Levensmiddelenvoorziening en Markten (W. L.M.). Het behandelt een klacht over N.J. Dekker, die een marktkraam voor zijn eigen winkel op de Albert Cuypstraat drijft. * **Kern van de zaak:** Dekker Jr. gebruikt de plek als "losse plaats" (per dag gehuurd), maar de klager (Blanken) suggereert blijkbaar dat hij dit onrechtmatig doet of dat het een "vaste plaats" is. De ambtenaar verheldert dat de vaste rechten nog bij de weduwe van de onlangs overleden koopman Werkendam liggen. * **Historiek:** Uit het rapport blijkt een jarenlange strijd (sinds 1933) van Dekker Jr. om de marktplaats van zijn vader in de Gerard Doustraat over te nemen. Dit werd herhaaldelijk geweigerd door het gemeentebestuur. * **Toon:** De tekst is formeel-ambtelijk en zeer feitelijk, bedoeld om de wethouder van een onderbouwd advies te voorzien.

Administratieve notitie / handgeschreven memo.

Dit document is een administratieve aantekening betreffende de vrijstelling van marktgeld voor een marktkoopvrouw, mevrouw J. Dukker-Yakar. De afkorting "d.v.v." staat waarschijnlijk voor "dient voor verzoek" of "door voorstel van". De belangrijkste gegevens zijn: * **Betrokkene:** Mw. J. Dukker-Yakar, woonachtig aan de Kloveniersburgwal 14-hoog (tweede verdieping). * **Locatie markt:** De markt in de Gaaspstraat. * **Financieel:** Er is sprake van een schuld van 3,60 gulden aan marktgeld, waarvoor vrijstelling wordt verleend. * **Reden:** De betrokkene is per 12 september 1942 "opgenomen in N.S.Z.". N.S.Z. staat voor de Nederlandsche Sociale Zorg, een instelling die tijdens de bezetting werd opgericht. * **Ondertekening:** De notitie is afgetekend door ene 'Smit' op 17 september 1942.

Getypte namenlijst (personeelsstaat), vermoedelijk afkomstig uit een brandweer-archief.

Het document is een administratieve lijst van manschappen die zijn ingedeeld bij een specifieke hulppost van de brandweer. De nummers die aan de namen voorafgaan zijn hoogstwaarschijnlijk stamnummers of personeelsnummers. De tekst die door het papier heen schijnt, bevat belangrijke instructies over de ploegendienst (Ploeg A en B) en de werktijden (24-uursdiensten met een wisseling om 7 uur 's ochtends). Er wordt specifiek verwezen naar een "legitimatiebewijs volgens bijgaand model", wat duidt op een strikte controle op de inzetbaarheid van het personeel.

Getypte namenlijst met bijbehorende numerieke identificatie.

Het document bevat een lijst van 36 personen met hun initialen, achternamen en een uniek identificatienummer. De nummers lopen niet in een continue reeks, wat suggereert dat dit een selectie is uit een groter personeelsbestand of register. Onderaan het blad is een tekstblok zichtbaar in spiegelbeeld (doorslag van de achterzijde). Hoewel moeilijk leesbaar, zijn termen als "november 1944", "personeel", "dienst" en "instructies" te onderscheiden. Rechtsboven is ook een deel van een stempel in spiegelbeeld zichtbaar met het woord "CENTRAAL". De typografie is kenmerkend voor mechanische typemachines uit het midden van de 20e eeuw.

# TRANSCRIPTIE <u>No.28/86/1 M.1939 AFSCHRIFT.</u> _________________________________________________________________________________ No.23/6 L.M.1939. Amsterdam, 15 Juni 1939. Edelachtbare Heer, De ondergetekende, J.G.Dekker, wonende te Amsterdam, 2de Linden- dwarsstraat 13 huis en aldaar zaakdoende, neemt langs dezen weg de vrij- heid UEd.beleefd te verzoeken om een persoonlijk onderhoud betr...

# TRANSCRIPTIE Straf J. N. Dekker A’dam, 13/8 1941 Centr. Markt. **77/35/5** W. h. M. Onder terugzending van de met uw kantschrift dd. 9 dezer om advies ontvangen stukken No 53/13 L.M. 1941 heb ik de eer U te berichten, dat bij het onderhavige onderzoek is komen vast te staan, dat de in het rapport van den controleur L.C.W. genoemde Bakker zich niet heeft schuldig gemaakt aan medepl...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstbrief / Rapportage. * **Datum:** 13 augustus 1941. * **Locatie:** Amsterdam (A’dam). * **Onderwerp:** Onderzoek naar medeplichtigheid van B. Bakker in de zaak J.N. Dekker. * **Referentienummer:** 77/35/5 (in rood) en 53/13 L.M. 1941. * **Betrokken personen:** J.N. Dekker, B. Bakker en een controleur met initialen L.C.W.

# TRANSCRIPTIE [Links boven, handgeschreven in zwarte inkt:] 170 [Midden boven, handgeschreven in blauwe inkt:] int. corr. [onduidelijk] [daaronder een omcirkelde:] D [Midden, getypt:] den heer T.Dekker, Kattenburgerkruisstraat 14, A l h i e r (C) [Links onder, vage getypte tekst:] Mrt J L ( Jvg)

# TRANSCRIPTIE [Linksboven in kader] **B-IJ BLAD VAN:** **M. No.** 20/06/1 1939 **DOORGEZONDEN:** 10/7 [Rechtsboven] 253 [Schuin bovenaan] *reeds ingeschreven.* *ni. Insp.* [Hoofdtekst] Aan Wethouder kan m.i. worden bericht dat aan J.G. Dekker in overweging is gegeven zich voor de markten Lindengracht en Westerstraat te laten inschrij- ven. Dekker heeft zich voor beide markten laten in- schri...