J. Huisman
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J. Huisman was een koopman actief op de Vischmarkt en het Mosplein. In 1942 werden zijn broers (de gebroeders Huisman) geconfronteerd met een overtreding van marktvoorschriften door mosselen te uitventen zonder vergunning. In 1943 werd hij betrokken bij een diefstalzaak waarbij aal uit een rokerij werd gestolen; hij zou deze aal roken voor H. Huisman. Daarnaast was hij lid van de 'Verdeelingscommissie voor visch'.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst met handgeschreven annotaties.
* **Administratieve structuur:** Het document is een register voor de inning van staangelden op de markt. De kwitantienummers lopen grotendeels chronologisch op, wat duidt op een administratie die per marktdag of per periode werd bijgehouden. * **Handelswaar:** Het assortiment weerspiegelt een typische vooroorlogse dagmarkt: veel textiel (manufacturen, kousen, garen en band), verswaren (fruit, kaas, gerookte vis) en huishoudelijke artikelen (emaille, aardewerk). Opvallend is de vermelding van "gramafoonplaten" en "2 hands boeken". * **Status van handelaren:** Bij E. Drukker en Lap staat de opmerking "nog één dag", wat kan wijzen op het aflopen van een vergunning of een tijdelijke standplaats. * **Opmaak:** De lijst is opgesteld met een typemachine, waarbij ruimte is opengelaten voor handgeschreven correcties of latere toevoegingen. Sommige handelaren (zoals Lever en Burger) namen meerdere aaneengesloten plaatsen in beslag, getuige de reeks kwitantienummers.
Getypte administratieve lijst.
* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats op een dagmarkt. De lijst vermeldt hun achternamen, het nummer van de betaalde kwitantie voor de standplaats, het type handelswaar en specifieke opmerkingen. * **Handelswaar:** Het assortiment is zeer divers, variërend van levensmiddelen (vis, kaas, fruit) tot textiel (kousen, dassen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen (emaille, aardewerk). Ook cultuurgoederen zoals bladmuziek of grammofoonplaten en tweedehands boeken worden vermeld. * **Administratieve status:** De kolommen met lege namen maar wel kwitantienummers (bijv. 1888-1891) suggereren gereserveerde of nog toe te wijzen plaatsen. De opmerking "nog één dag" bij Drukker en Lap duidt op een tijdelijke vergunning of een opzegging. * **Typografie:** Het document is vervaardigd met een mechanische typemachine. De lay-out is functioneel en strak, kenmerkend voor gemeentelijke of markt-administraties uit de eerste helft van de 20e eeuw.
Administratieve lijst / Register van marktkooplieden
* **Structuur:** Het document is een inventarisatielijst van standhouders op een dagmarkt. De lijst is deels chronologisch/numeriek geordend op kwitantienummer, maar bevat diverse doorbrekingen van deze volgorde (bijv. Hillesum op 1937 en Kemper onderaan op 1876). * **Inhoud:** Er is een grote variëteit aan handelswaar zichtbaar, variërend van levensmiddelen (kaas, fruit, gerookte vis, haring, ijs) tot textiel (kousen, manufacturen, dassen) en huishoudelijke/culturele goederen (emaille, grammofoonplaten, tweedehands boeken). * **Administratieve details:** Sommige kwitantienummers zijn gereserveerd (1888-1891 en 1903-1905) zonder bijbehorende naam, wat wijst op een systeem waar plekken of nummers vooraf werden toegekend. De opmerking "nog één dag" bij Drukker en Lap suggereert een aflopende vergunning of tijdelijke toewijzing. * **Terminologie:** Gebruik van afkortingen zoals "ger.visch" (gerookte vis), "choc. en suikerw." (chocolade en suikerwaren) en "cons.ijs" (consumptie-ijs).
Administratieve lijst / tabel.
Het document is een register van marktkooplieden met een vaste staanplaats op een dagmarkt (waarschijnlijk de "Voorstanders dagmarkt"). De lijst bevat de namen van de handelaren, hun bijbehorende kwitantienummers (vermoedelijk voor de betaling van het stageld), het type goederen dat zij verkochten en eventuele opmerkingen over hun status (zoals "nog één dag"). De artikelen variëren van etenswaren (fruit, kaas, gerookte vis, ijs) tot huishoudelijke artikelen (knoopen, aardewerk, emaille) en luxe- of vrijetijdsgoederen (gramofoonplaten, tweedehands boeken, mode-artikelen). De nummering van de kwitanties suggereert een administratieve volgorde, waarbij sommige nummers zijn opengelaten voor toekomstige inschrijvingen.
Administratieve lijst/register, vermoedelijk van de Joodse Raad voor Amsterdam.
Dit document is een administratieve registratie van Joodse markthandelaren of bewoners in de Amsterdamse wijk **Uilenburg**. De nadruk ligt op de toewijzing van specifieke marktvergunningen (dagmarkten en weekendmarkten) in een periode waarin de bewegingsvrijheid en economische mogelijkheden van de Joodse bevolking door de bezetter extreem werden ingeperkt. De kleurcodes en symbolen wijzen op een strikt beheerde organisatie van de handel. De letters 'N' en 'A' in de rechterkolommen kunnen verwijzen naar statuscodes (bijvoorbeeld 'Nederlander' of een specifieke afdeling van de Joodse Raad). De getallen uiterst rechts lijken volgnummers of dossiernummers te zijn die corresponderen met een kaartsysteem. Opvallend zijn de rode cirkels met nummers (36 t/m 39), wat kan duiden op een specifieke selectie of mutatie voor die personen.
Formulier "Kennisgeving opzegging vaste plaats" (Gemeente Amsterdam, Afdeling Marktwezen).
* **Doel:** Dit is een formeel administratief document waarmee een marktkoopman afstand doet van een vaste staanplaats. * **Details:** De heer/mevrouw S. J. Huisman zegt per 10 februari 1941 plaats nummer 52 op de Dappermarkt op. Het document is vijf dagen voor de ingangsdatum ingediend. * **Administratieve verwerking:** De grote paarse stempel met "11. 1941" en het handgeschreven nummer "26 / 6 / 10" duiden op de registratie bij het Marktwezen. Het stempel rechtsonder bevestigt dat de ondernemer in die specifieke week uit de administratie van de "C. W." (Centrale Weekmarkt) is verwijderd. * **Onderschrift:** Linksonder staat de code "M.W. 67 1000-1-'37", wat verwijst naar het formuliernummer van het Marktwezen en de drukoplage/datum (januari 1937).
Getypte naam- en adreslijst met handgeschreven annotaties.
* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie H t/m K). De adressen bevinden zich voornamelijk in Amsterdam (Jordaan, Oud-West, De Pijp, Rivierenbuurt) met uitlopers naar Volendam. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is een werklijst. Handgeschreven toevoegingen verduidelijken namen (bijv. "Leendert Jansen" bij een bedrijfsnaam of de correctie naar "W.v. Jolingen"). Er zijn ook expliciete doorhalingen bij J.W. Jans en L.J. Klein. * **Opmerkelijke namen:** De vermelding van "Jopie Huisman" is interessant; dit betreft mogelijk de bekende Friese fijnschilder die in zijn jonge jaren in Amsterdam woonde en werkte. Ook informele namen zoals "Joop en Dries" en "Kassie" duiden op een persoonlijke of informele relatie tussen de samensteller en de geregistreerden. * **Typografie:** Gebruik van Romeinse cijfers (I, II, III) en de letter 'h' (huis) achter huisnummers om verdiepingen aan te duiden, wat standaard was in de Amsterdamse adressering.
Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.
Dit document is een overzicht van marktkooplieden en de artikelen die zij verkochten. De lijst bevat specifieke persoonsgegevens zoals namen, geboortedata en woonadressen. Opvallend is dat de adressen zich concentreren in de Joodse buurt van Amsterdam (Jodenbreestraat, Nieuwe Uilenburgerstraat, Rapenburg, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolom "Artikel" toont een breed scala aan handelswaar, van basisbehoeften (groente, fruit, visch, aardappelen) tot luxe- of niche-artikelen zoals consumptie-ijs, zuurwaren, kinderjurkjes en tweedehands kleding. De berekening onderaan duidt op een ruimtelijke indeling van een marktlocatie, waarbij een capaciteit van 129 plaatsen is verhoogd met 20% om tot een totaal van 155 staanplaatsen te komen.
Registerblad (waarschijnlijk bevolkingsregister, ledenlijst of personeelsadministratie).
* **Structuur:** Het document is ingedeeld in kolommen. Links staan initialen, gevolgd door de achternaam. In het midden en rechts staan datums (vermoedelijk geboortedata of data van inschrijving) en vaak een tweede naam. * **Annotaties:** De rode vinkjes en kruizen duiden op een controleproces. De namen in de rechterkolom lijken latere toevoegingen, mogelijk partners, opvolgers of verwijzingen naar andere dossiers. * **Namenmateriaal:** Veelvoorkomende Nederlandse achternamen uit die periode, zoals De Groot en Hagendoorn. Er is duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'Jr.' (Junior) en 'Sr.' (Senior). * **Toponiemen:** Vermeldingen van de 'Paleisstr' (Paleisstraat) en 'Willemsparkweg' suggereren een stedelijke context, mogelijk Amsterdam of Den Haag.
Ambtsedig rapport (proces-verbaal).
Het document is een officieel verslag van een inspectie uitgevoerd door de Centrale Crisis Controle Dienst (CCCD). De controleur, Andreas Strogerum, rapporteert een bevinding in een palingrokerij aan de Lijnbaansgracht in Amsterdam op 16 mei 1942. De kern van de overtreding of het onderzoek betreft de aanwezigheid van een aanzienlijke hoeveelheid vis (100 kg aal en paling) waarvan de herkomst of het eigendom op dat moment niet kon worden vastgesteld door de aanwezige personen. In de context van de distributiestelsels en de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog was het bezit van dergelijke hoeveelheden zonder de juiste papieren een economisch delict. Het rapport is opgesteld "op ambtseed", wat betekent dat het document rechtsgeldig bewijs is voor verdere juridische stappen.
Handgeschreven ambtelijk rapport.
* **Inhoud:** Het rapport betreft een overtreding van de marktvoorschriften door de gebroeders Huisman. Zij zijn aangetroffen terwijl zij zonder vergunning mosselen aan het uitventen waren. De inspecteur merkt op dat er klachten zijn van andere kooplieden (mogelijk van het Amstelveld, hier geschreven als 'Abaplein'). De overtreders ontwijken hun officiële standplaats op de visafdeling van de Lindengracht om hun goederen illegaal te lossen en te verkopen in de buurt van de Noordermarkt ("in Noord"). * **Toon:** Formeel en corrigerend. De inspecteur benadrukt dat hij de gebroeders al eerder heeft gewaarschuwd ("gemaand"), wat duidt op een herhaalde overtreding. * **Handschrift:** Een duidelijk, rechtopstaand midden-20e-eeuws cursief handschrift in inkt. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) onderaan suggereert dat het rapport op de achterkant van het papier vervolgd wordt.
Getypte brief (doorslag).
De brief is een korte, formele kennisgeving van verhindering. De afzenders, die zichzelf aanduiden als de voorzitter en de secretaris van de "Verdeelingscommissie voor visch", verontschuldigen zich voor het feit dat zij een cursus van de heer J. Huisman op 30 november niet kunnen bijwonen. De reden voor de afwezigheid is een conflicterende vergadering van hun eigen commissie. Opvallend is het gebruik van de term "opnieuw", wat suggereert dat dit niet de eerste keer is dat zij verstek moeten laten gaan. De brief is zakelijk van toon en getypt op oorlogspapier. De initialen "vD/SV" rechtsboven verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist(e).
Handgeschreven administratieve notitie op gelig papier.
* **Inhoud:** Het document betreft een melding over de diefstal van een aanzienlijke hoeveelheid aal (305,5 kg). J.J. Huisman zou deze aal roken voor H. Huisman (gevestigd aan de Brouwersgracht). De aal werd uit de rokerij gestolen, waarna aangifte werd gedaan bij het politiebureau aan de Adelaarsweg in Amsterdam-Noord. Uit de notitie blijkt dat de politie de zaak heeft opgelost ("Diefstal is achterhaald"). * **Actie:** Er wordt geadviseerd om het volledige politierapport op te vragen. Een latere aantekening van 23 juli 1943 stelt dat het dossier voorlopig wordt opgeborgen in afwachting van dat rapport. * **Personen:** J.J. Huisman (roker), H. Huisman (eigenaar aal), deHaas (waarschijnlijk de behandelend ambtenaar). * **Locaties:** Brouwersgracht, Politiebureau Adelaarsweg (Amsterdam).
Handgeschreven register/staat van binnenschepen.
Het document is een administratieve lijst van binnenschepen, gesorteerd op datum van registratie of binnenkomst. Het handschrift is een cursief kantoorschrift uit het midden van de 20e eeuw, goed leesbaar maar met karakteristieke afkortingen (zoals "d/d" voor "van de" en "v.d." voor "van der"). Opvallend is het grote aantal schepen met de naam "Rival" en "Onderneming", wat duidt op de populariteit van deze namen in de Nederlandse binnenvaart. Bij een aantal schepen is de tonnage handmatig voorzien van een accolade en de term "geschat", wat impliceert dat de exacte waterverplaatsing op dat moment niet officieel kon worden vastgesteld. De aantekening "P.M." (Pro Memorie) met de datum 19 juni 1943 en de ondertekening door ene "Blom" wijst op een latere controle of archivering van deze gegevens.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met handgeschreven annotaties.
| J. Huisman | | ger. visch | |
Getypte administratieve lijst.
| J. Huisman | | ger. visch | |
Administratieve lijst / Register van marktkooplieden
| J. Huisman | | ger.visch | |
Administratieve lijst / tabel.
| J. Huisman | | ger visch | |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 29-6-42
meerdere — standplaats Lindengracht 1-8-43 visch
Waterlooplein — standplaats W
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, vaag]: Suppleert (?) J.J. Hofman 25. 11 - 1884 Halmaheirastraat 4 III geauth. fam. v. Bloem sinds 9. 7 - 28 abs. B. Kamstra sinds October 1986.
# TRANSCRIPTIE C. E. D. Huising Tuinstraat 70 II J. J. Huising Malvastraat 21 Madelievenstr. Lindengr.
# TRANSCRIPTIE J. Pieterman; geb. 19 - 10 - 1906 adres: Reyer Anslo str 2 ho. in tijdel. dienst sinds 18-8-1942 — geen straf
# TRANSCRIPTIE U langs deze weg onzen har- telijke dank brengen. Namens t' bestuur Jan Vos Voorz. J. Gooijer Hzn. sec. Hoogekampweg No 1 Huizen.
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk