A. Jacobs

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek aan de marktmeester of de relevante gemeentelijke instantie voor het verkrijgen van een vaste staanplaats op de zondagsmarkt in de Amsterdamse Uilenburgerbuurt. * **Locatiebepaling:** De schrijver is zeer specifiek over de gewenste plek: de Uilenburgersteeg bij de Jodenhouttuinen. Er worden buren genoemd ter oriëntatie: Mossel (boekenverkoop) en A. Jacobs (fruit). * **Handelswaar:** De afzender handelt in 'galanterieën' (kleinwaren/mode-accessoires), garen, band, scheermesjes en zeep. * **Persoonsgegevens:** De afzender, E. Hillesum, geeft als geboortedatum 24 december 1915 op. Het schrijven vindt plaats op zijn/haar 26e verjaardag.

Document

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt in de Joubertstraat in Amsterdam. De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum, het woonadres en het type product (artikel) dat verhandeld werd. Opvallende kenmerken: * **Correcties:** Bij de vermelding van J. v.d. Hoek is het artikel "visch" handgeschreven doorgehaald en vervangen door "groenten en fruit". * **Adressen:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (bijv. Retiefstraat, Tugelaweg, Reitzstraat), destijds wijken met een zeer grote Joodse populatie. * **Producten:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groente, fruit, vis) tot textielwaren (kousen, garen en band).

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt M. Jacobs de directeur van het Marktwezen om vrijstelling van de betaling van marktgeld en om de reservering van een standplaats (nummer 73 in de Jansstraat). De reden voor dit verzoek is dat de zoon van de afzender, M.A. Jacobs, al vijf weken verblijft in een "Rijkswerkkamp". De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die destijds gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties (gebruik van "Weledele Heer", "Ued." en de slotformule "Uw dw. dr." oftewel 'Uw dienstwillige dienaar'). De rode aantekeningen onderaan de brief zijn van administratieve aard en tonen aan dat het verzoek is behandeld. Op 13 mei 1942 werd de gevraagde vrijstelling verleend.

Ontslagbewijs (Afschrift)

Dit document is een officieel afschrift van een ontslagbewijs voor de heer M.A. Jacobs. Hij was werkzaam binnen de 'werkverruiming', een vorm van gesubsidieerde arbeid voor werklozen. De reden voor het ontslag is genoteerd als "afkeuring", wat in de administratieve taal van die tijd betekende dat de arbeider medisch ongeschikt was bevonden voor de zware fysieke arbeid. Jacobs was tewerkgesteld bij het project ("object") Sellingerbeetse. Dit was een werkkamp gelegen nabij Sellingen in de provincie Groningen, waar arbeiders werden ingezet voor ontginning en grondwerk. De administratieve afhandeling en de uitbetaling van het laatste loon geschiedde via het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken in Amsterdam, gevestigd aan de Galerij No. 26 (onderdeel van het voormalige Paleis voor Volksvlijt). De ondertekening geschiedde namens ("w.g." - was getekend) J.C. Masbaum, een ambtenaar bij de Amsterdamse sociale dienst. De handgeschreven rode notitie "n.i. admin. dagen" duidt waarschijnlijk op het niet in de administratie opnemen van bepaalde dagen voor vergoeding.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

# TRANSCRIPTIE Jacobus Kroon geb. 18.5.1897 pers. bewijs no. A35-001576 adres: Nieuwendammerdijk 533 bankwerker - stoker ketelhuis C.R.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

# TRANSCRIPTIE Johannes Tak. voorheen standplaats met veel Alb. C. str.? 1940. afwachten telef mede- deeling.