E. de Groot

Getypte ambtelijke notitie/memorandum op een voorgedrukt formulier (Model No. 14).

* **Inhoud:** Het document betreft een rapportage van een controleur over de status van een vergunningsaanvraag. De heer E. de Groot wilde een erkenning voor de kleinhandel in groenten en fruit, maar werd eind 1939 afgewezen omdat hij niet kon bewijzen dat hij de vereiste twee jaar vakopleiding direct voorafgaand aan de aanvraag had voltooid. Omdat de beroepstermijn was verstreken, adviseert de controleur een volledig nieuwe aanvraag. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (gebruik van de ‘n’ in "aan den datum", "deze beslissing"). * **Administratieve kenmerken:** De verschillende stempels en handgeschreven parafen duiden op een strikte bureaucreactische procedure. Het formulier "Model No. 14" wijst op een gestandaardiseerde werkwijze binnen de betreffende overheids- of semioverheidsinstelling.

Document

De handgeschreven tabel biedt een gedetailleerd inzicht in de handhaving van marktregels in Amsterdam aan het eind van de jaren dertig. Enkele opvallende punten zijn: * **Nauwgezette administratie:** Elke overtreding, inclusief de exacte datum, werd nauwkeurig bijgehouden door het Marktwezen. * **Specifieke overtredingen:** De meest voorkomende vergrijpen zijn het venten zonder de juiste vergunning, het verkopen van artikelen waarvoor geen toestemming is verleend (zoals bloemen verkopen met een lompenvergunning), en het venten in een verkeerd stadsdeel of te dicht bij een officiële markt. * **Sociaal-economische aspecten:** De opmerking "Waarschijnlijk in steun" (bij Meers en De Groot) wijst op de link tussen informele handel en de sociale zekerheid. Venters die een steunuitkering ontvingen, mochten vaak geen neveninkomsten hebben, wat leidde tot extra controles door de autoriteiten. * **G. Bloemist:** Deze persoon valt op als een recidivist met een uitzonderlijk lange lijst aan overtredingen sinds 1935, inclusief het beledigen van een ambtenaar en periodieke intrekkingen van de vergunning wegens wanbetaling.

Document

Dit document is een ambtelijk overzicht van overtredingen van de markt- en ventverordeningen in Amsterdam, gedateerd 6 mei 1940. De belangrijkste bevindingen zijn: * **Soorten overtredingen:** De meest voorkomende vergrijpen zijn het venten zonder vergunning, het verkopen van goederen waarvoor men geen vergunning heeft ("verkeerd artikel"), en het innemen van illegale standplaatsen (clandestien). Ook het venten in een verkeerde wijk of te dicht bij een markt wordt genoemd. * **Recidive:** De lijst toont een opvallend groot aantal herhaaldelijke overtreders. Met name J. Ellis en J. Deegen hebben een uitgebreide lijst van eerdere verbalen, wat wijst op een hardnekkige illegale straathandel. * **Handhavingsbeleid:** Er wordt strikt gecontroleerd op administratieve vereisten. Vergunningen worden ingetrokken bij wanbetaling van het ventgeld. Bij sommige personen wordt vermeld dat ze mogelijk "in de steun" (sociale bijstand) zitten, wat van invloed kon zijn op hun recht om een vergunning te houden of te verkrijgen. * **Handgeschreven wijzigingen:** De doorhaling en handgeschreven toevoeging bij H. Scholten suggereren een directe update of correctie van de administratieve status tijdens de verwerking van het rapport. ---

Handgeschreven administratieve lijst.

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische vervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het betreft een lijst van personen die hun "ventvergunning" (toestemming om goederen op straat te verkopen) nog niet hadden ingeleverd. Opvallend is dat een zeer groot deel van de namen op deze lijst Joods is (bijv. Espinosa, Fles, Glasbeek, Kat, Papegaai, Peereboom, Roodveld, Wijnschenk). Ook de adressen wijzen sterk in de richting van de toenmalige Joodse buurten in Amsterdam (Jodenbreestraat, Rapenburg, de Transvaalbuurt met de Retiefstraat en Dan. Theronstraat). De doorgehaalde namen duiden waarschijnlijk op personen die in de tussenliggende dagen hun vergunning alsnog hadden ingeleverd of die administratief waren verwerkt.

Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd. * **Mutaties:** Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen". * **Terminologie:** Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen. * **Toezicht:** Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen. * **Handgeschreven elementen:** De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Registerpagina / Adreslijst.

* **Administratieve structuur:** Het gebruik van "serie" en "nr." wijst op een kaartsysteem of een geordend archief waarbij personen per categorie of geografisch gebied werden ingedeeld. * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Jodenbuurt en de Plantagebuurt). Typische voorbeelden zijn het Jonas Daniël Meijerplein, de Lepelstraat en de Joden Houttuinen. * **Onomastiek:** De familienamen zijn overwegend Joods-Nederlands van aard (bijv. Vischschraper, Goudsmit, Wurms, Hakker, Glasbeek, Groenteman). * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend, 20e-eeuws kantoorschrift (lopend schrift met krullen), geschreven met inkt/pen.

E. de Groot, oud 28 jaar en wonende Molensteeg 11 (per adres J. de Swaan) alhier, heeft in October 1939 een aanvrage om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit, ingediend bij de Ned: Groenten en Fruitcentrale. Blijkens een schrijven van het Bestuur van deze Centrale, d.d. 31 October 1939 is de Groot hiervoor afgewezen, omdat hij niet heeft kunnen aantoonen, dat hij de laatste twee ja...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in blauw:] 18. nov groot [Getypt in het midden:] Mevr. De Groot, Groen van Prinstererstraat 77, No.77 A l h i e r (W) [Onderaan links, vage doorslag of spiegelbeeld van tekst aan de achterzijde:] (get.) J. L. [K...]

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, gecursiveerd:] *extra* [Getypt:] 26/48/2 M D/G. 6 Juli 1940. den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] 26/48/2 M [Rechtsboven, handgeschreven] M. de Waal [Rechtsboven, getypt] D/G. [Midden boven, handgeschreven] Verzonden 8/7 [Rechts getypt] 6 Juli 1940. [Adresblok] den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 10. [Inhoud] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 Juni jl. be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek zal worden inge- willig...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauwe inkt]: *Extra* [Rechtsboven getypt]: HG. den Heer Ph. de Groot, Sint Antoniesbreestraat 35 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 33/54/2 M. 8 September 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 Augustus jl. verleen ik U hierbij gedurende drie maanden na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Westerstraat te bezetten. ...