Archief 745
Inventaris 745-412
Pagina 68
Dossier 25
Jaar 1943
Stadsarchief

Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Amsterdam, 19 mei 1943. Dossier: 68

Origineel

Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen). Amsterdam, 19 mei 1943. ACHT EN DERTIGSTE AANVULLINGSLIJST VAN DE VERDEELLIJST
VAN ZOETWATER- EN ZEEVISCH, GEROOKTE- EN GESTOOMDE VISCH E
GARNALEN


Amsterdam, 19 Mei 1943.

A. de Groot, M. de Groot Jr. en E. de Groot Sr. verhoogen van 2 op 3 k. ongepelde garnalen.
D. Groen winkel Barendszstraat 54 opvoeren voor 1 x ger. aal (winkelier geval is vergeten te behandelen).
C.L. Pieterse, Bosch en Lommerweg heeft afst and gedaan van ijs verkoop; in verband hiermede wordt Pieterse weder op de verdeellijst opgevoerd.
J. de Ruiter, Polanenstraat 25 opvoeren voor 1 x ger. aal en 1 x ger. visch, geval is, in opdracht vergadering door Hr. Frommé onderzocht en accoord. Nieuw geval, 2e Uitvoerings Besluit.
F.W. Molenaar markt Lindengracht. Afvoeren 1 x ger. aal; 1 x ger. visch. Vent momenteel met ijs.
C. Damman Sr., rooker. Verhoogen van 2 op 3 levende aal (was nog eenige rooker met 2 x levende aal).
H. ter Voort Sr, markt Lindengracht. Opvoeren voor 1 x ger. aal (fout Commissie hersteld, heeft slechts 1 x levende aal).
J. Braam, Ten Katestraat. Verlagen van 2 x op 1 x levende aal; A. Overloop idem beide opvoeren voor 1 x ger. aal en van 2 kisten garnalen brengen op 3 kisten. Moeten nu echter alles versch verkoopen. Mogen niet meer laten rooken.
W.H. Grosze Nipper, Assendelftstraat 29. Opvoeren voor 1/2 toew. fijne zeevisch. (Heeft deze aanvankelijk ook gehad).

Opvoeren per 1 Mei 1943.

Marie Botter-Jansen voor: 2 x zoetw. visch, 3 x aal, 1 x zee-visch, 4 k. ongep. garnalen, 4 x gep. garnalen, 1 x ger. aal en 1 x ger. visch.

[Stempel:]
Marktw. VM.
SV 19/4 '43
No. 68

[Handgeschreven toevoeging 1:]
opvoeren:
P. de Ruyter Tuinst. 79 II.
markt Lindengracht
1 X Zeevisch ; (had toewijzing reeds bij den aanvang der zeevischverdeeling kunnen krijgen, doch had deze niet aangevraagd.

[Handgeschreven toevoeging 2:]
opvoeren: S. de Ruijg, geb. 10/12 1885, Kl. Kattenb. str. 132 III
markt Dapperstraat ; (2e Uitv. besluit uitreiken)
1 x zw. visch; 1 x versche aal;
1 x zeevisch; 2 k. ongep. garnalen. Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd.
* Mutaties: Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen".
* Terminologie: Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen.
* Toezicht: Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen.
* Handgeschreven elementen: De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie. In mei 1943 was Nederland ruim drie jaar bezet door nazi-Duitsland. De schaarste aan voedsel nam toe en bijna alle levensmiddelen waren "op de bon". Vis was een belangrijke, zij het schaarse, bron van proteïne, zeker omdat vlees steeds minder beschikbaar kwam.
* Distributiesysteem: De overheid probeerde via de "verdeellijst" de schaarse aanvoer zo eerlijk (of politiek wenselijk) mogelijk te verspreiden over de erkende handelaren.
* Marktwezen: De stempel "Marktw. VM." verwijst naar de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen, die toezicht hield op de markten zoals de Lindengracht en de Dapperstraat.
* Oorlogsomstandigheden: De visserij op de Noordzee was door de bezetter grotendeels stilgelegd of beperkt tot kustwateren (Sperrgebiet), waardoor de aanvoer van zeevis minimaal was. Dit verklaart de gedetailleerde toewijzing van zelfs halve porties ("1/2 toew.") aan individuele winkeliers. A. Overloop A. de Groot C. Damman C.L. Pieterse D. Groen E. de Groot F.W. Molenaar H. ter Voort J. Braam J. de Ruiter M. de Groot P. de Ruyter S. de Ruijg W.H. Grosze Marktwezen

Samenvatting

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd.
* Mutaties: Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen".
* Terminologie: Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen.
* Toezicht: Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen.
* Handgeschreven elementen: De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie.

Historische Context

In mei 1943 was Nederland ruim drie jaar bezet door nazi-Duitsland. De schaarste aan voedsel nam toe en bijna alle levensmiddelen waren "op de bon". Vis was een belangrijke, zij het schaarse, bron van proteïne, zeker omdat vlees steeds minder beschikbaar kwam.
* Distributiesysteem: De overheid probeerde via de "verdeellijst" de schaarse aanvoer zo eerlijk (of politiek wenselijk) mogelijk te verspreiden over de erkende handelaren.
* Marktwezen: De stempel "Marktw. VM." verwijst naar de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen, die toezicht hield op de markten zoals de Lindengracht en de Dapperstraat.
* Oorlogsomstandigheden: De visserij op de Noordzee was door de bezetter grotendeels stilgelegd of beperkt tot kustwateren (Sperrgebiet), waardoor de aanvoer van zeevis minimaal was. Dit verklaart de gedetailleerde toewijzing van zelfs halve porties ("1/2 toew.") aan individuele winkeliers.

Genoemde Personen 14

Locaties

Dappermarkt Lindengracht Ten Katemarkt

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Dieren: Kat Textiel & Kleding: Band Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Garnalen Vis & Zee: Gerookt Vis & Zee: Gestoomd Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch Vis & Zee: Zeevis Vis & Zee: Zoetwatervis Vleeswaren: Vlees

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen Razzia & Arrestatie

Organisaties

Marktwezen

Gerelateerde Documenten 1