J. de Ruiter

Document

Het document is een interne ambtelijke notitie betreffende een verzoek van een marktkoopman/-vrouw op de markt aan het Mosplein in Amsterdam. De kern van het verzoek is de wens van P. Terpstra om zich te laten bijstaan door een assistent genaamd J. de Ruijter. Er wordt expliciet benadrukt dat het gaat om **assisteren** en nadrukkelijk **niet vervangen**. Dit is een cruciaal juridisch onderscheid in de marktverordeningen van die tijd: een vergunninghouder was verplicht persoonlijk op de markt aanwezig te zijn. Iemand anders de kraam laten runnen (vervangen) zonder zeer specifieke redenen (zoals ziekte) was vaak niet toegestaan, terwijl hulp (assistentie) wel kon worden vergund. De toestemming wordt verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de gemeente het recht behoudt de toestemming te allen tijde in te trekken.

Officiële brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële goedkeuring aan de heer P.J. Terpstra om zich op zijn marktplaats op het Mosplein te laten assisteren door ene J. de Ruiter. * **Voorwaarden:** De toestemming is "tot wederopzegging" (voorlopig, maar kan worden ingetrokken). Er wordt een expliciet onderscheid gemaakt tussen "bijstaan" (helpen terwijl de vergunninghouder aanwezig is) en "vervangen" (de plaats innemen bij afwezigheid). Dit laatste is nadrukkelijk niet toegestaan ("niet vervangen"). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele spelling en stijl van voor de Tweede Wereldoorlog, herkenbaar aan het gebruik van de "y" in plaats van "ij" in getypte stukken uit die periode (bijv. "hierby", "bystaan", "Waddendyk"). * **Locatie:** De markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord is een historisch bekende markt die tot op de dag van vandaag bestaat.

Administratief bijblad/dossierstuk (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document legt het administratieve proces vast rondom een verzoek van een marktkoopman genaamd Terpstra. Terpstra vraagt toestemming om een vervangende assistent aan te stellen omdat zijn reguliere hulp, J. de Ruiter, vanwege de mobilisatie in militaire dienst is getreden. Hij stelt voor dat zijn vader of een van zijn broers hem op de markt mag assisteren. De notities tonen een ambtelijke discussie: 1. Aanvankelijk lijkt het verzoek te worden ingewilligd, maar dit wordt later doorgehaald. 2. Er is onduidelijkheid over wie de vervanger precies is. De ambtenaren (mogelijk van de afdeling 'delka') wijzen de vage formulering "vader of broers" af. 3. De uiteindelijke instructie (5-12-39) eist een specifieke naam (voorletters) en controle op de leeftijd (minimaal 18 jaar). Men staat slechts één vaste vervanger toe, geen wisselende personen.

Document

Het document is een officiële schriftelijke verklaring van K. de Groot, een vishandelaar uit Monnikendam, ten gunste van J. de Ruiter, een winkelier gevestigd aan de Polanenstraat in Amsterdam. In de verklaring bevestigt De Groot dat De Ruiter zijn vis rechtstreeks van hem betrekt. Opvallend is de vermelding dat De Ruiter voorheen een bakkerszaak had en "van den weg" kwam (wat kan duiden op een verleden als ambulant handelaar of dat hij zijn eerdere broodwinning was kwijtgeraakt). De verklaring is opgesteld op een standaard factuurvel ("NOTA") van de firma K. de Groot.

Handgeschreven aantekeningen op een karton/omslag en een doorslag van een bestel- of verzendbewijs.

Het document bestaat uit twee delen die nauw met elkaar verbonden zijn: een dun vel papier (mogelijk een doorslag van een nota) dat bovenop een dikker stuk karton is geplaatst. Beide bevatten vrijwel identieke informatie. * **Geadresseerde:** De heer/mevrouw J. de Ruiter, woonachtig aan de Poleninstraat 25 (waarschijnlijk in Monnickendam). * **Inhoud:** Er wordt melding gemaakt van een "aanvraag" voor gerookte vis ("ger. visch"), kruidkoek en andere koekwaren. Onderaan de kartonnen omslag is met een dikker potlood "1 X ger visch" genoteerd, wat lijkt op een aftekening van een levering. * **Bedrijf:** Het briefhoofd in spiegelbeeld verwijst naar "Visschandel en Rookerij De Groot" te Monnickendam. Het feit dat dit in spiegelbeeld staat, suggereert dat we naar de achterzijde van een origineel document kijken of naar een doorslag die met carbonpapier is gemaakt.

Een zakelijke getuigenverklaring of bewijsstuk van handelsrelatie.

* **Type document:** Een zakelijke getuigenverklaring of bewijsstuk van handelsrelatie. * **Inhoud:** De ondertekenaar verklaart dat de firma J. de Ruiter, gevestigd aan de Polanenstraat 25 te Amsterdam, gedurende de vroege oorlogsjaren (1940-1942) klant was en "gerookte vis enz." afnam. * **Betrokkenen:** * **Firma J. de Ruiter:** De begunstigde van de verklaring, gevestigd in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt (Polanenstraat). * **De ondertekenaar:** Waarschijnlijk de leverancier van de visproducten. De handtekening is moeilijk met volledige zekerheid te ontcijferen, maar lijkt te lezen als "C.P. Stubbe". * **Doel:** Dergelijke verklaringen werden na de Tweede Wereldoorlog vaak opgesteld in het kader van rechtsherstel, schadeclaims of om aan te tonen dat een bedrijf gedurende de bezetting legitieme bedrijfsactiviteiten ontplooide.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

* **Inhoud:** Het document betreft een geordende lijst van bewoners in de wijk Tuindorp Oostzaan. De lijst bevat familienamen, straatnamen en huisnummers. * **Topografie:** De genoemde straten (Kometensingel, Meteorenweg, Pegastraat, Dijkmanstraat en Barkentijnstraat) bevinden zich allemaal in de Amsterdamse wijk Tuindorp Oostzaan. * **Functie:** De tekst bovenaan, "Voor Meer vis op Tuindorp Oostzaan", suggereert dat dit een klantenlijst of bestellijst is voor een visboer of bezorgdienst die in deze wijk actief was. * **Schrijfwijze:** De schrijver maakt consequent gebruik van aanhalingstekens (,,) als 'ditto'-teken om herhaling van straatnamen aan te geven. De handschriftstijl is een vlot, zakelijk cursief.

Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd. * **Mutaties:** Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen". * **Terminologie:** Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen. * **Toezicht:** Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen. * **Handgeschreven elementen:** De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat