F.W. Molenaar
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
F.W. Molenaar (geb. 1887) was een visverkoper die actief was op diverse markten, waaronder de Vischmarkt, Mosplein, Nieuwmarkt, Minervaplein, Westerstraat, Joubertstraat en Lindengracht. Hij handelde specifiek in mosselen en gerookte aal/paling. In 1942 diende hij een verzoek om distributie van gerookte aal en zoetwatervis. In mei 1943 diende hij bezwaar in tegen zijn afvoering uit het register en verzocht hij om toewijzing van schaarse goederen (gerookte paling en garnalen). Of hij uiteindelijk afgevoerd is of zijn stand behield, is onbekend op basis van de huidige data.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Document
Dit document is een administratief overzicht, waarschijnlijk van een vereniging, vakbond of kerkelijke instantie. De personen zijn gegroepeerd per "Serie" (mogelijk wijken of afdelingen). De aanwezigheid van kolommen voor de boekjaren 41/42 en 42/43 suggereert dat het gaat om het bijhouden van contributiebetalingen of presentielijsten. Opvallend is de grote spreiding van leeftijden (geboortejaren van 1875 tot 1918) en de specifieke herkomst van veel namen uit de vissersdorpen rond het IJsselmeer (o.a. Klouwer uit Volendam, Kes en Zeeman uit Marken, Moenis uit Monnickendam). Dit kan duiden op een organisatie die sterk geworteld was in deze gemeenschappen, zoals een coöperatie of een watersportvereniging.
Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).
Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.
Handgeschreven verzoekschrift op een klein vel papier.
* **Inhoud:** De afzender, F.W. Molenaar, dient een beleefd verzoek in om in aanmerking te komen voor (de handel in of distributie van) gerookte aal en zoetwatervis. * **Schrifttype:** Een verzorgd, mid-20e-eeuws cursief handschrift in blauwzwarte inkt.
Handgeschreven administratieve notitie of ambtelijk memorandum.
Het document is een werknotitie waarin wijzigingen in visquota of leveringshoeveelheden worden vastgelegd voor diverse personen/bedrijven (Molenaar, Damman, Ter Voort, Braam, Ten Katen, Overloop). * **Terminologie:** "ger. aal" en "ger. visch" staan voor gerookte aal en gerookte vis. "Levende aal" verwijst naar de handel in levende vis. * **Administratieve proces:** Er is sprake van "bezwaren" die leiden tot aanpassingen. De opmerking "(fout com. herstellen...)" wijst op het corrigeren van een eerdere fout van een commissie of comité. * **Distributie:** De tekst "vent momenteel met ijs" geeft een specifieke handelsmethode van F.W. Molenaar aan, wat van invloed kan zijn op zijn toewijzing. * **Correcties:** Het grote kruis door de paragraaf van C. Damman suggereert dat dit specifieke besluit (het verhogen van de toewijzing) is komen te vervallen of is herzien.
Handgeschreven administratieve notitie of systeemkaart.
Dit document is een administratieve mutatiekaart, waarschijnlijk afkomstig uit een persoonsregister of een sociaal-economisch archief uit de periode van de Duitse bezetting in Nederland. * **W. F. Molenaar met gs.:** De hoofdingang van de kaart. De afkorting "gs." staat zeer waarschijnlijk voor "gezin" of "gezinssamenstelling", wat aangeeft dat de informatie betrekking heeft op het gehele huishouden van de heer Molenaar. * **Oproepen 12-5-43:** Deze instructie is met een groot kruis doorgehaald, wat betekent dat een geplande oproep op die datum is geannuleerd of dat de actie reeds is voltooid en niet langer relevant is. * **Loon-vordering intrekken / tijdelijk afvoeren:** De kern van de notitie betreft een financiële instructie. Een "loonvordering" was een veelvoorkomend instrument waarbij de overheid of een instantie direct beslag legde op het loon van een werknemer. De instructie om dit "in te trekken" en het dossier "tijdelijk af te voeren" (uit het actieve bestand te halen) wijst op een wijziging in de status van de betreffende persoon, bijvoorbeeld door verhuizing, tewerkstelling elders of een wijziging in de gezinssituatie.
Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen).
Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd. * **Mutaties:** Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen". * **Terminologie:** Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen. * **Toezicht:** Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen. * **Handgeschreven elementen:** De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie.
Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).
Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.
Document
Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse afdeling Sociale Zaken. Het bevat gegevens van marktkooplieden die officieel zijn "afgevoerd" (verwijderd uit het register van vergunninghouders) tussen december 1942 en mei 1943. De lijst is gestructureerd in kolommen: * **Naam:** De persoon op wie de vergunning stond. * **Geb.datum:** Geboortedatum van de handelaar. * **Adres:** Woonadres ten tijde van de registratie. * **Markt:** De specifieke marktplaats waar de handelaar actief was (o.a. Mosplein, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein). * **Datum:** De datum waarop de afvoer werd geëffectueerd. * **Artikel:** De handelswaar (variërend van levensmiddelen zoals vis en groenten tot kleding en huishoudelijke artikelen). Opvallend is het gebruik van "idem", wat aangeeft dat de informatie in die kolom gelijk is aan de regel erboven. Ook zijn er kleine correcties met de pen aangebracht, wat duidt op actief gebruik door een ambtenaar.
Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).
* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.
Zakelijke brief (geleidebrief).
* **Inhoud:** De Nederlandsche Visscherijcentrale stuurt een brief van een burger (F.W. Molenaar) door naar de directeur van het Marktwezen in Amsterdam met de vraag om advies. Het lijkt te gaan om een administratieve afhandeling van een verzoek of klacht. * **Afkortingen:** "Verd." in de afdelingskop staat zeer waarschijnlijk voor "Verdeeling", wat ook overeenkomt met de "Afdeeling Distributie" in de voettekst. * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "modelbr. aan N.V.C." (modelbrief aan Nederlandsche Visscherijcentrale) suggereert dat de ontvanger deze brief gebruikte als basis voor een standaardbeantwoording of dat er een vaste procedure gevolgd werd voor correspondentie met de NVC. * **Administratie:** De diverse nummers (zoals 46/62/1 M.) en de datumstempel "22/2" (22 februari, vermoedelijk datum van ontvangst of verwerking door de ontvanger) getuigen van een strakke bureaucratische mappenstructuur.
Getypt afschrift van een verzoekbrief met handgeschreven ambtelijke kanttekeningen.
Het document is een zakelijk verzoek van een Amsterdamse visverkoper, Frans Molenaar, midden in de Tweede Wereldoorlog. Molenaar probeert via officiële weg een toewijzing te krijgen voor schaarse goederen (gerookte paling en garnalen). Opvallend is de gedetailleerde bewijsvoering die hij aanvoert om zijn legitimiteit als vakman aan te tonen: een lijst van leveranciers, zijn jarenlange ervaring (20 jaar), zijn vaste standplaats in de Jan Evertsenstraat en diverse vergunningsnummers. De spelling bevat enkele archaïsche vormen en fouten ("granalen" voor garnalen, "bekent" voor bekend, "Hoogachtent"), wat duidt op een man van de praktijk die zich tot de bureaucratie wendt. De handgeschreven notities onderaan onthullen de ambtelijke gang van zaken: hoewel er officieel een stop op aanvragen is tot 1 april, krijgt Molenaar een voorkeursbehandeling of wordt zijn zaak bespoedigd door de "verdeelcommissie". De afhandeling vindt plaats door de Nederlandsche Visscherijcentrale, een orgaan dat tijdens de bezetting de vissector reguleerde.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Lindengracht
| 16 | 221 | F.W. Molenaar | 12-2-87 | Barentszstraat 77 III | x | |
Getypte namenlijst op doorslagpapier (paginanummer -4-).
| 16 | 221 | F.W.Molenaar | 12-2-87 | Barentzstraat 77 III | x | |
Administratieve lijst van marktkooplieden, waarschijnlijk afkomstig van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen.
| F.W.Molenaar | 12-2-87 | Lijnbaansgracht 32 III | J.Evertsenstr. | mosselen |
Administratief registerblad / lijst van marktkooplieden.
| F. W. Molenaar | 12-2-87 | Lijnbaansgr. 32 ᴵ | Jan Evertsenstr. | mosselen |
Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).
| F.W. Molenaar | 12-2-87 | Lijnbaansgracht 32 a III | Lindengr. | mosselen |
Administratieve lijst ("Mutaties")
| F.W.Molenaar | 12-2-87 | Lijnbaansgracht 32A III | J.Everts.str. | 8-5-43 | mosselen |
Administratieve lijst - Minervaplein
| F.W. Molenaar | 12-2-87 | Lijnbaansgracht 32A III | J.Everts.str. | 8-5-43 | mosselen |
Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Markt- of Politiedienst).
| F.W.Molenaar | 12-2-87 | Linbaansgracht 32a III | Jan Evertsenstraat | 5-10-43 | mosselen. |
Getypte lijst/register in tabelvorm.
| F.W.Molenaar | Lijnbaansgracht 32A III | 12-2-87 | cons.ijs |
Getypte lijst van marktkooplieden/standplaatshouders.
| F.W.Molenaar | Lijnbaansgracht 32 A | 12-2-3 ? | cons.ijs V |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats cons
Waterlooplein — standplaats cons
Uilenburg — standplaats J
Uilenburg — standplaats Jan Evertsenstr
Waterlooplein — standplaats Lindengr
meerdere — standplaats Jan Evertsenstraat 5-10-43 mosselen
Onbekend — standplaats J
Waterlooplein — standplaats J
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE W. F. Molenaar met gs. [Rechtsboven, doorgehaald:] (Oproepen 12-5-43 de Heer) [Diagonaal van linksonder naar rechtsmidden:] tijdelijk afvoeren loon-vordering intrekken
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag of origineel op ongepreegd papier). * **Kenmerk/Referentie:** 25/67/2 M. * **Datum:** 18 juli 1941. * **Afzender:** De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer T. Molenaar, Govert Flinckstraat 74 III, Amsterdam-Zuid (Wijk 17). * **Bijzonderheden:** Handgeschreven a...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte verklaring/intentieovereenkomst. * **Datum:** 3 februari 1941 (stempeldatum). * **Betrokken personen:** H. Molenaar (ondertekenaar), Burgemeester en Wethouders van Amsterdam (geadresseerden). * **Locatie:** Volendam (woonplaats afzender), Amsterdam (plaats van vestiging en markt). * **Kenmerken:** Getypt op briefpapier met voorgedrukte opties...
# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] onderwijs. Toezigt T.W. Molenaar. [Midden boven:] A.M.v.O. [Rechtsboven:] 46a/62/24 [Hoofdtekst:] N.a.v. Uw brief d.d. 19 Febr: j.l. no. 4247 - V/P bericht ik U, dat ingevolge een hier te stede getroffen regeling vóór 1 April a.s. aan verzoeken om tegemoetkomingen voor reiskosten e.d. [doorgehaald: niet wordt voldaan / in behandeling worden genomen] Vóór dien datum ...
Molenaar overnam.) De kisten, gemerkt Nederlandsche Veiling behooren onze N.V. in eigendom toe. Ik heb iemand toegestaan deze 4 kisten weg te nemen of daarover op andere wyze te beschikken. Na voorlezing en volharding teeken ik met U deze aangifte." In verband met vorenstaande aangiften, hoorde ik, verbalisant op 28 Juni 1939 Hendrik Cornelis van Itterzon, oud 62 jaar, motorschipper in dienst van...