A. de Groot

Officiële correspondentie / Dienstbrief.

* **Inhoud:** De directeur van het Marktwezen waarschuwt de heer A. de Groot voor een naderende schrapping van de 'sollicitantenlijst' voor de Albert Cuypmarkt. * **Aanleiding:** De heer De Groot heeft zijn 'voorkeurskaart' niet regelmatig gebruikt, ondanks een eerdere schriftelijke waarschuwing. Een voorkeurskaart was essentieel voor het verkrijgen van een vaste standplaats. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar **artikel 10 van het Reglement op de Markten**. Dit wijst op de strikte regulering van de Amsterdamse markten in die tijd. * **Procedure:** De geadresseerde krijgt een laatste kans om zijn zaak te bepleiten bij de Inspecteur op de Jan van Galenstraat (het terrein van de Centrale Markthallen) op 2 augustus 1939. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "schriftelyke", "inschryving", "sollicitantenlyst", "myn", "by").

Krantenknipsel (stadsnieuws en korte berichten).

* **Sociale context:** Het artikel over "Midsommar" toont de aanwezigheid en culturele activiteiten van de Zweedse gemeenschap in Amsterdam. Er wordt verwezen naar de "Groote Club", een bekende sociëteit op de Dam. * **Economische indicatoren:** Het bericht over de Keuringsdienst van Waren geeft een gedetailleerd overzicht van voedselkwaliteit en fraude (zoals water bij de melk). De enorme hoeveelheden in beslag genomen waren (bijv. 34.870 kg tomaten) vallen op. * **Criminaliteit:** Er is sprake van kleine criminaliteit: diefstal uit automaten, diefstal van een jurk, en diefstallen bij het Amstelparkbad. * **Taalgebruik:** Gebruik van de oude spelling (zoals "Zweedsche", "onderzochte monsters melk", "wielrijders").

Briefkaart (officiële voorbedrukte kaart).

* **Handschrift:** Het betreft een verzorgd en goed leesbaar handschrift in zwarte inkt, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** Het grote paarse stempel aan de bovenzijde ("Nº 26/26 // M. 1940") duidt op een registratie door de ontvangende instantie, de Directie van het Marktwezen. Het getal "2 1/4" is handgeschreven in potlood bij dit stempel gevoegd. * **Locatie:** De afzender woont aan de Nieuwe Achtergracht, een straat in de Amsterdamse Plantagebuurt/Jodenbuurt. De geadresseerde bevindt zich bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.

Administratieve nota/bijblad betreffende marktvergunningen.

* **Inhoud:** Het document betreft een interne correspondentie binnen de gemeentelijke administratie (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de vermelding van de Dapperstraat). Een zekere A. de Groot heeft een verzoek ingediend om van "artikel" te veranderen, wat in de context van de markt betekent dat de koopman een ander producttype wil gaan verkopen op zijn standplaats. * **Besluitvorming:** Er wordt geconstateerd dat er "mijns inziens" (m.i.) geen bezwaar is tegen dit verzoek, waarbij wordt verwezen naar een rapport van de Chef Marktwezen (Marktwz). * **Administratieve afhandeling:** Zodra er akkoord is, moet het dossier terug naar de opsteller om nieuwe "legitimatiekaarten" (vergunningsbewijzen) uit te schrijven. * **Datering:** De afhandeling vindt plaats in juni 1940. De diverse data (13/6, 17-6 en 26-6) laten de voortgang van het bureaucratische proces zien.

Getypt officieel schrijven (doorslag op dun papier).

De brief is een kort, formeel administratief besluit. De directeur van de betreffende instantie laat aan de heer A. de Groot weten dat zijn verzoek van 11 juni 1940 is goedgekeurd. De precieze aard van het verzoek wordt in deze doorslag niet vermeld, wat gebruikelijk was bij routinematige correspondentie waarbij de context uit het dossier (kenmerk 26/48/2 M) moest blijken. Opvallend is de handgeschreven notitie "Verzonden 8/7", wat duidt op een verwerkingstijd van twee dagen tussen het opstellen en het daadwerkelijk posten van de brief.

Getypte doorslag van een officiële brief (mogelijk een dossierkopie).

* **Vorm:** Het document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit het midden van de 20e eeuw. Het gebruik van doorslagpapier (carbon) wijst erop dat dit het exemplaar voor het archief was. * **Inhoud:** De brief is zeer kort en zakelijk. Het dient enkel als formele bevestiging dat een eerder ingediend verzoek (van 11 juni) is goedgekeurd. De aard van het verzoek wordt in deze brief niet expliciet vermeld. * **Stijl:** Formele aanspreekvormen ("den Heer", "Uw", "jl.") en een passieve zinsbouw ("zal worden ingewilligd") zijn kenmerkend voor de ambtelijke taal van die tijd.

Handgeschreven brief (klacht/melding).

In deze brief meldt J. de Groot een onregelmatigheid op de zaterdagmarkt in de Dapperstraat. De strekking van de klacht is dat de heer A. de Groot zijn toegewezen standplaats illegaal overdraagt aan een zekere mevrouw Emrik. De briefschrijver voert aan dat dit problemen veroorzaakt in de opstelling van de kramen: mevrouw Park mag blijkbaar niet naast mevrouw Matteman staan (die een vaste standplaatshoudster is). De schrijver verzoekt de instantie om in te grijpen en wijst erop dat A. de Groot een vergelijkbare overtreding al eerder heeft begaan op de markt in de Westerstraat. Opvallend is dat de melder (J. de Groot) en de beklaagde (A. de Groot) dezelfde achternaam dragen, wat kan wijzen op een familie-vete of een zakelijk conflict binnen de Amsterdamse markthandel. De taal is formeel ("alsdat", "teekent"), maar bevat ook grammaticale eigenaardigheden en een dwingende ondertoon.

Handgeschreven brief (verklaring).

De brief is een formele verklaring van ene J. Renz, gericht aan een inspecteur. De aanleiding lijkt een eerdere correspondentie of klacht van een zekere heer J. de Groot te zijn. Renz verklaart de strekking van dat schrijven niet te begrijpen, maar geeft wel opheldering over de aanwezige personen bij een verkoopkraam (waarschijnlijk op de Dappermarkt). Renz bevestigt dat een zekere Mevrouw Emrich af en toe Mevrouw de Groot hielp met het uitschrijven van bonnetjes. Tegelijkertijd ontkent Renz stellig dat hij/zij Mevrouw Park of Mevrouw Matteman kent, en benadrukt dat deze vrouwen zeker niet werkzaam zijn bij de stal van de heer A. de Groot. De toon is zakelijk en enigszins defensief, wat suggereert dat er een onderzoek gaande was naar de bezetting of de administratie van de betreffende marktkraam. Het onderscheid tussen J. de Groot (in de eerste regel) en A. de Groot (bij de stal) kan duiden op verschillende familieleden binnen een bedrijfje.

Administratief bijblad/notitievel (Alg. Zaken Model No. 14).

Het document is een administratief "Bijblad" dat gebruikt werd om wijzigingen of acties in een specifiek dossier bij te houden. Centraal staat een persoon genaamd **A. de Groot**, met adressen in de Dapperstraat en Westerstraat in Amsterdam. De belangrijkste punten uit de aantekeningen zijn: 1. **Assistentie (1936):** In juni 1936 werd genoteerd dat assistentie door een zekere **S. Glasbeek** was toegestaan. In de context van die tijd kan "assistentie" verwijzen naar maatschappelijke hulp, juridische bijstand of ondersteuning bij bedrijfsactiviteiten. 2. **Wijziging (1940):** In juli 1940 (vlak na de Duitse inval) wordt het dossier opnieuw behandeld door de heren **Remy** en **Wolff**, met een advies van **de Boer**. 3. **Afsluiting:** De definitieve aantekening linksonder vermeldt dat De Groot "geen prijs meer stelt op assistentie". Hierop volgt de instructie "Opbergen", wat betekent dat de actieve bemoeienis met deze zaak werd beëindigd.

Handgeschreven bericht/notitie op een los vel papier.

Het document is een korte, zakelijke mededeling geschreven in een duidelijk leesbaar handschrift dat typerend is voor de eerste helft van de 20e eeuw in Nederland. De inhoud is administratief van aard. * **Plaatsbepaling:** De vermelding "Dapperstraat" en "pl: n: 62" (plaatsnummer 62) suggereert een relatie met de Dappermarkt in Amsterdam. Marktkooplieden kregen vaak specifieke standplaatsnummers toegewezen. * **Terminologie:** De zinsnede "geen prijs meer gesteld op assistentie" betekent in deze context dat de betreffende persoon (A. de Groot) heeft aangegeven geen hulp of ondersteuning meer nodig te hebben of te wensen. Dit kan betrekking hebben op fysieke hulp bij het opbouwen van een kraam, of administratieve/sociale ondersteuning vanuit de gemeente of marktmeester. * **Functies:** De ontvanger is "Den Heer Inspecteur", waarschijnlijk een marktinspecteur of een functionaris bij de politie of sociale dienst. De afzender, J. Renz, treedt hier op als rapporteur.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Administratieve lijst/register, vermoedelijk van de Joodse Raad voor Amsterdam.

Dit document is een administratieve registratie van Joodse markthandelaren of bewoners in de Amsterdamse wijk **Uilenburg**. De nadruk ligt op de toewijzing van specifieke marktvergunningen (dagmarkten en weekendmarkten) in een periode waarin de bewegingsvrijheid en economische mogelijkheden van de Joodse bevolking door de bezetter extreem werden ingeperkt. De kleurcodes en symbolen wijzen op een strikt beheerde organisatie van de handel. De letters 'N' en 'A' in de rechterkolommen kunnen verwijzen naar statuscodes (bijvoorbeeld 'Nederlander' of een specifieke afdeling van de Joodse Raad). De getallen uiterst rechts lijken volgnummers of dossiernummers te zijn die corresponderen met een kaartsysteem. Opvallend zijn de rode cirkels met nummers (36 t/m 39), wat kan duiden op een specifieke selectie of mutatie voor die personen.

Officiële brief (doorslag) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een treffend voorbeeld van de ambtelijke uitsluiting van Joodse burgers tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Procedurele afwijzing:** De directeur van de gemeentelijke dienst wijst de aanvrager niet direct af, maar verwijst hem door naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Dit wijst op een bureaucratisch proces waarbij uitzonderingen op de segregatieregels buiten de normale bevoegdheid van de dienst vielen. * **Expliciete discriminatie:** De term "Joodsche marktkoopman" wordt als juridische en administratieve categorie gebruikt om de beperking van rechten te rechtvaardigen. * **Dubbele uitsluiting:** De brief vermeldt dat de aanvrager als bloemenkoopman *geen* plaats mag bezetten op de speciale "hulpmarkten" voor Joden. Dit duidt erop dat deze gesegregeerde markten mogelijk enkel bedoeld waren voor primaire levensmiddelen, waardoor Joodse ondernemers in andere sectoren (zoals bloemen) volledig buiten het economische systeem vielen.

Handgeschreven lijst op een fragment van beige/bruin papier of dun karton.

Het document betreft een genummerde lijst van zes personen. Achter vier van de zes namen staat een vinkje ("v"), wat waarschijnlijk duidt op een verificatie, aanwezigheid of afgehandelde status. Bij nummer 3 (G. Blog) staat de expliciete aantekening "doet afstand", wat suggereert dat deze persoon ergens van afziet (bijvoorbeeld een claim, een plek op een lijst of een bezitting). De vierde naam (L.A. Reens) onderscheidt zich door een blauwe dubbele onderstreping in plaats van een vinkje, wat mogelijk een afwijkende status of een actiepunt voor de administrateur aangaf.

Handgeschreven brief op briefkaartformaat.

De brief is een zakelijke mededeling van A. de Groot aan de instantie die verantwoordelijk was voor de marktindeling (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam). De schrijver geeft aan standplaats nummer 104 op de Joodse markt in de Gaaspstraat te moeten opgeven omdat de beschikbare handelswaar niet geschikt is voor die specifieke plek. Er wordt echter een opening gelaten: als de verkoop van "bijouterieën" (sieraden), de handel die de afzender voorheen op de Albert Cuypmarkt dreef, alsnog wordt toegestaan, wil men de plaats behouden. Het handschrift is duidelijk en de toon is formeel, wat wijst op een poging om binnen de geldende bureaucratische kaders een oplossing te vinden voor de penibele economische situatie.

Administratief bijblad/geleideformulier (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document is een administratief formulier dat gebruikt werd om wijzigingen in een dossier of register te accorderen. De kern van het document is de instructie **"d.v.p. per 17 Nov '41 afvoeren"**. "Afvoeren" betekent in deze context het verwijderen van een persoon uit een specifiek register, bijvoorbeeld wegens verhuizing, overlijden of een verandering in status. Er worden twee namen genoemd: **A. de Groot** (wonend aan de Gaarnstraat, Amsterdam) en **Th. van Moerkerken**. Het document is door meerdere beambten gezien en geparafeerd, waaronder een inspecteur. De opeenvolging van data (13, 17 en tenslotte 19 november 1941) laat het administratieve proces zien van goedkeuring tot het uiteindelijke "opbergen" in het archief.

Formulier "Kennisgeving opzegging vaste plaats" (opzegging van een marktplaats).

* **Afzender:** A. de Groot, de houder van een vaste marktplaats. * **Locatie:** Standplaats nummer 62 op de Dappermarkt in Amsterdam. * **Inhoud:** De heer/mevrouw De Groot zegt de huur van de marktplaats op. De opzegging wordt gedaan op 5 februari 1941 en gaat in op 10 februari 1941. * **Administratieve verwerking:** Het document bevat een groot paars/blauw stempel (of zeer dikke penvoering) met het jaar 1941 en de datum 5/2. Rechtsonder is vermeld dat de persoon is "Afgevoerd" uit de administratie in de week van februari 1941. De "X" voor de handtekening kan duiden op een kruisje als de persoon niet kon schrijven, maar hier lijkt de naam voluit geschreven te zijn door dezelfde hand als de rest van het formulier.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

In deze brief verzoekt G.J. Hendriks om een toewijzing (vergunning/quotum) voor de handel in zee- en riviervis. Hij baseert zijn recht hierop op het feit dat hij in de referentiejaren 1939-1940 een visbakkerij en rokerij exploiteerde aan de Haarlemmerdijk 28 te Amsterdam. Hij voert een vergelijking aan met een zekere A. de Groot, die blijkbaar wel een toewijzing voor garnalen heeft gekregen op basis van vergelijkbare historische gronden. Het verzoek wordt echter resoluut afgewezen door de controle-instanties. De redenen hiervoor zijn tweeledig: 1. Voor het enkel "afbakken" van vis wordt geen aparte toewijzing verleend. 2. Hendriks heeft in het voorgaande seizoen al 120 pond aal toegewezen gekregen. Omdat hij zich in die periode niet officieel als handelaar in *verse* vis heeft geregistreerd, wordt zijn huidige verzoek voor zeevis niet gehonoreerd.

Handgeschreven ambtelijke notitie of verzoekschrift.

De tekst is een administratief verzoek namens een persoon genaamd A. de Groot. De Groot vraagt om een hogere toewijzing van ongepelde garnalen nadat de zogenaamde "aalreserve" (waarschijnlijk een seizoen of voorraadregeling voor paling) is beëindigd. Als argumentatie wordt aangevoerd dat de betrokkene reeds lange tijd — zowel tijdens de wintermaanden als vóór de oorlog — ervaring heeft met het uitventen (straatverkoop) van garnalen en mosselen. Onderaan is een besluit of instructie bijgevoegd: "voor 1 of 2x garnalen".

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De notatie volgt doorgaans het patroon: Naam, Geboortedatum (dag-maand-jaar). Bij sommige personen is een specifiek adres in Amsterdam vermeld (bijv. Albert Cuypstraat, Gravenstraat). * **Bijzondere vermeldingen:** * **Bedrijven:** "N.V. Dikker & Thijs" (een beroemde Amsterdamse delicatessenzaak/restaurant aan de Leidsestraat) en "fa. W. Geys" staan tussen de individuele personen. * **Herhalingen:** Bij P. Dorje en C.B. Eygenraam worden aanhalingstekens (") gebruikt om aan te geven dat dezelfde persoon op twee locaties verblijft of geregistreerd staat. * **Familierelaties:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen "Jr." (Junior) en "Sr." (Senior), zoals bij de familie De Groot. * **Typografie:** Typisch gebruik van een schrijfmachine met een licht versleten lint, wat zorgt voor een authentiek administratief karakter. De spelling van sommige namen (bijv. "Grosze") kan wijzen op een oudere spelling of een specifieke herkomst.

Registerblad (waarschijnlijk bevolkingsregister, ledenlijst of personeelsadministratie).

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in kolommen. Links staan initialen, gevolgd door de achternaam. In het midden en rechts staan datums (vermoedelijk geboortedata of data van inschrijving) en vaak een tweede naam. * **Annotaties:** De rode vinkjes en kruizen duiden op een controleproces. De namen in de rechterkolom lijken latere toevoegingen, mogelijk partners, opvolgers of verwijzingen naar andere dossiers. * **Namenmateriaal:** Veelvoorkomende Nederlandse achternamen uit die periode, zoals De Groot en Hagendoorn. Er is duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'Jr.' (Junior) en 'Sr.' (Senior). * **Toponiemen:** Vermeldingen van de 'Paleisstr' (Paleisstraat) en 'Willemsparkweg' suggereren een stedelijke context, mogelijk Amsterdam of Den Haag.

Administratief register of lijst van standplaatshouders (straathandel/markten).

Dit document vormt een registratie van individuele handelaren en hun toegewezen standplaatsen in Amsterdam. * **Geografische spreiding:** De woonadressen concentreren zich sterk in de volksbuurten van die tijd, zoals de Jordaan en de Spaarndammerbuurt. De standplaatsen bevinden zich op centrale verkeersknooppunten (Stationsplein, Prins Hendrikkade) en lokale marktplatsen (Haarlemmerplein, Marnixplein). * **Administratieve tekens:** De data in de kantlijn duiden waarschijnlijk op controles of betalingen van staangeld. De rode 'S' zou kunnen staan voor 'Status' of 'Schuld'. De dubbele vinkjes (**V V**) in blauw en rood wijzen op een dubbele verificatie door verschillende ambtenaren of afdelingen. * **Persoonsgegevens:** De toevoeging van geboortedata bij bepaalde namen suggereert dat dit register ook diende voor de identificatie van de vergunninghouder, wat essentieel was voor de handhaving.

Anonieme verklikkerbrief (verraadsbrief).

De brief is een typisch voorbeeld van een denunciatiebrief uit de Tweede Wereldoorlog. De schrijver ("Een buurtbewoner H.Z.") meldt vermeende onregelmatigheden rondom voedseldistributie en zwarte handel door de gebroeders De Groot. De beschuldigingen zijn tweeledig: 1. **Distributiefraude:** A. de Groot zou visporties ophalen op de markt voor zijn broer M. de Groot, die echter al maanden in Velsen werkt (mogelijk voor de *Organisation Todt*, hier gespeld als "Firma TOD"). Door voor zijn broer te tekenen terwijl deze elders verblijft en werkt, wordt de distributieregeling ontdoken. 2. **Zwarte handel:** M. de Groot wordt ervan beschuldigd zijn toegewezen portie aal tegen een "erge hoogen prijs" te hebben doorverkocht, wat in oorlogstijd een economisch delict was. De toon is formeel ("Mijnheer", "U aandacht aan schenken") maar de intentie is kwaadaardig. Het gebruik van "Hius" (voor huis) en "Porsie" (voor portie) duidt op een schrijver met een beperkte formele scholing.

Officieel administratief schrijven (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische precisie waarmee de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd beheerd. * **Mutaties:** Het document somt wijzigingen op in de toewijzing van visproducten aan individuele handelaren en winkeliers. Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen "opvoeren" (verhogen/toevoegen), "afvoeren" (verwijderen) en "verlagen". * **Terminologie:** Gebruikte afkortingen zijn onder meer 'k.' (kisten), 'ger.' (gerookte), 'zw. visch' of 'zoetw.' (zoetwatervis). De eenheden '1 x' of '2 x' verwijzen naar standaard toewijzingsporties of vergunningen. * **Toezicht:** Uit de kanttekeningen blijkt dat er actieve controle plaatsvond. Zo is er sprake van een onderzoek door een "Hr. Frommé" en worden fouten van de "Commissie" hersteld. De handelaren Braam en Overloop krijgen een verbod op het roken van vis ("Mogen niet meer laten rooken"), wat duidt op strikte regulering van verwerkingsprocessen. * **Handgeschreven elementen:** De toevoegingen onderaan tonen aan dat de lijst een 'levend' werkdocument was. Bij S. de Ruijg is zelfs een geboortedatum toegevoegd, wat essentieel was voor de persoonsgebonden distributie-administratie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Taal en Spelling:** De brief is geschreven in de destijds gangbare spelling (ondergeteekenden, teekenen). De zinsbouw is ietwat archaïsch en formeel, wat gebruikelijk was voor verzoekschriften aan instanties. * **De Kern van het Verzoek:** De familie De Groot verzoekt om een "toewijzing" gezamenlijk (voor elkander) te mogen aanvaarden. Ze beargumenteren dit vanuit hun werkrelatie ("in Combinatie gewerkt") en hun familieband. * **Cruciaal Detail:** De vermelding dat vader en moeder "heelemaal aan het Stadionplein staan" is de meest significante passage. Het duidt op de verzamelplaats waar Joodse burgers in Amsterdam werden samengebracht voor transport. * **Administratieve sporen:** De stempel "M. 1943" en de datum 29/6 (een dag na schrijven) wijzen op een snelle verwerking door de ontvangende instantie (vermoedelijk de Joodsche Raad of een aanverwante afdeling).

Doorslag van een getypte brief.

* **Inhoud:** De brief betreft een formele afwijzing van een verzoek dat op 28 juni 1943 was ingediend door de heer A. de Groot. De reden voor de afwijzing is bureaucratisch van aard: de "combinatie" (waarschijnlijk een samenwerkingsverband van handelaren) van de aanvrager is niet actief op dezelfde markt als waar het verzoek betrekking op heeft. * **Referenties:** De brief verwijst naar een specifieke "circulaire d.d. 25 Mei 1943" gericht aan de kleinhandel, wat aangeeft dat er strikte regels golden voor handelsactiviteiten en marktverdelingen. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 8/7" met een paraaf bevestigt dat de brief daadwerkelijk is uitgegaan op de dag van of de dag vóór de officiële datering.

Document

* **Inhoud**: De lijst bevat 17 namen van handelaren in Amsterdam die gemachtigd waren om vis te roken ("rookers") en te verwerken. * **Terminologie**: * **hs**: huis (begane grond). * **I, II, III**: verdiepingsnummers. * **Jzn.**: Janzoon (patroniem). * **" / Idem**: herhaling van 'Amsterdam'. * **Topografie**: De adressen zijn representatief voor de Amsterdamse volkswijken waar kleinschalige nering en ambacht plaatsvonden, met name de Jordaan (Rozenstraat, Palmstraat, Westerstraat), de Staatsliedenbuurt (Gr. v. Prinstererstraat) en de Czaar Peterbuurt (Conradstraat). * **Bijzondere tekens**: De letter **'C'** achter de namen Haan en Sterkenburg valt op. Dit kan duiden op een classificatie, een specifieke wijkcode (bijv. Centrum) of een prioritering in de vergunningverlening.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Handgeschreven administratieve lijst (grootboek- of journaalpagina).

* **Administratieve structuur:** Het document is verdeeld in twee delen. Het bovenste deel bevat namen van personen (waarschijnlijk afnemers of leden) met relatief kleine bedragen, mogelijk contributies, inleggelden of kleine aankopen. Het onderste deel betreft een grootschalige voorraadadministratie in "stuks" (st.). * **Kwantiteit:** Er wordt gesproken over een totaal van 1.550.000 eenheden. Dit suggereert een massaproduct, zoals sigaretten, lucifers, of zegels. * **Distributie:** De berekening laat zien hoe de voorraad slinkt: eerst door afgifte aan "diensten", daarna door aftrek van voorraad bij de "kleinhandel". * **Systeem van rantsoenering:** De vermelding "op bon" en de berekening per "12.500 menschen" wijst op een distributiesysteem. In 1951 was de naoorlogse rantsoenering in Nederland grotendeels voorbij, maar voor bepaalde goederen of binnen specifieke organisaties (zoals bedrijfsverenigingen of coöperaties) werden nog systemen met bonnen gehanteerd. * **Betekenis "trekkingen":** De laatste regel "trekkingen op de bon gekocht" zou kunnen duiden op een loterij of een systeem waarbij men met bonnen recht had op een bepaalde toewijzing.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Kasboek- of voorraadadministratie (twee pagina’s).

* **Inhoud:** Het document betreft een nauwkeurige logistieke afrekening. Er wordt onderscheid gemaakt tussen voorraad op het "Buitenterrein" en "Binnen". De eenheden worden geteld in "stuks" (st.), die verpakt zijn in kistjes met verschillende standaardaantallen (100, 120, 150, 160, 175, 200 stuks per kist). * **Logistiek:** De aanvoer en afvoer gebeurt via diverse transportmiddelen: "4 wagons" (trein), "1 schuit" (boot) en "1 auto" (vrachtwagen). * **Actoren:** Er worden diverse handelsnamen en personen genoemd, zoals N.V. v.d. Bulk, Gebr. Oosterbaan, G. v. Mey uit Monnickendam (M'dam), en Fa. Joh. Strik. Verder zijn er afnemers of commissionairs zoals Rienstra, Frommé, Puul, Schoos, Seur en De Groot. * **Rekenkundig:** De administratie telt de verschillende partijen op tot een totaal van 489.300 stuks op de ochtend van 21 april. Onderaan de rechterpagina wordt een aparte "Kistenstand" bijgehouden (totaal 550 kisten) die is uitgegeven aan diverse personen.

Handgeschreven lijst op bruin papier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, mogelijk een loonlijst, een overzicht van contributies of een verdeling van goederen/gelden. De lijst is verdeeld in groepen: de familie De Groot (met een hoger bedrag van 1900) en een grotere groep met een standaardbedrag van 1600. * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen en berekeningen in de kantlijn zichtbaar. Bij `W. Aal` was oorspronkelijk `4800` genoteerd (het drievoudige van 1600), wat later is gecorrigeerd naar het standaardbedrag. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. Toevoegingen zoals "sr" (senior), "jr" (junior) en "ob" (mogelijk 'oudste broer' of een andere familie-aanduiding) duiden op het onderscheiden van familieleden met dezelfde achternaam. De laatste naam `W. van As Fiktie` zou kunnen verwijzen naar de achternaam 'Fikkee' of een specifieke administratieve categorie ("Fictie"). * **Berekening:** De notatie `20 x 180` met het doorgehaalde totaal `3600` suggereert een onderliggende berekening die wellicht niet direct met de individuele posten van 1600 te maken heeft, of een eerdere raming was.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Administratief logboek/registerblad (toewijzingslijst).

* **Inhoud:** Het document registreert de "toewijzing" (toew.) van vis (schol, aal, garnalen) aan specifieke personen of firma's. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het toegewezen gewicht en het daadwerkelijk geleverde/gewogen gewicht (gew.). * **Logistiek:** Er is een nauwkeurige tijdregistratie van de transportauto (3,5 uur) en de gevolgde route tussen koelhuizen (C.M. Koelhuis en Noordermarkt). Dit duidt op een strak gereguleerde distributieketen. * **Controle en Disciplinering:** De rode aantekeningen onderaan zijn cruciaal. Ze wijzen op onregelmatigheden: A. v. Schaik wordt beschuldigd van het "op gewicht brengen" van partijen (mogelijk manipulatie van gewichten) en heeft een ernstige waarschuwing gekregen. Ook Mees ter Voort heeft een waarschuwing gekregen. * **Terminologie:** "Ktn" staat voor kisten; "p." staat voor ponden (vóór de volledige metrisering in de praktijk vaak nog gebruikt naast KG); "garn." voor garnalen.

Handgeschreven verzoekschrift op een strook papier.

Het document is een formeel, doch sober geformuleerd verzoek van A. de Groot aan een onbekende instantie (vermoedelijk de distributiedienst of een toezichthouder op de voedselvoorziening). De kern van het verzoek is dat De Groot zijn "toeweijzing" – zeer waarschijnlijk extra voedselrantsoenen of bonnen die bedoeld waren voor werknemers – wil kunnen meenemen naar de daaropvolgende dagen. De reden die hij opgeeft is dat hij werkzaam is met het "paling rooken" voor "rüstings bedrijven". Dit laatste is een directe verwijzing naar de Duitse *Rüstungsbetriebe* (oorlogsindustrie). De doorhalingen in de tekst ("werkt voor" en "de") wijzen op een spontane formulering tijdens het schrijven. De aantekening "Geen bezwaar" met de datum 31-7-'44 toont aan dat het verzoek drie dagen later officieel is ingewilligd.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, gecursiveerd:] *extra* [Getypt:] 26/48/2 M D/G. 6 Juli 1940. den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in blauw:] 18. nov groot [Getypt in het midden:] Mevr. De Groot, Groen van Prinstererstraat 77, No.77 A l h i e r (W) [Onderaan links, vage doorslag of spiegelbeeld van tekst aan de achterzijde:] (get.) J. L. [K...]

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] 26/48/2 M [Rechtsboven, handgeschreven] M. de Waal [Rechtsboven, getypt] D/G. [Midden boven, handgeschreven] Verzonden 8/7 [Rechts getypt] 6 Juli 1940. [Adresblok] den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 10. [Inhoud] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 Juni jl. be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek zal worden inge- willig...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauwe inkt]: *Extra* [Rechtsboven getypt]: HG. den Heer Ph. de Groot, Sint Antoniesbreestraat 35 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 33/54/2 M. 8 September 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 Augustus jl. verleen ik U hierbij gedurende drie maanden na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Westerstraat te bezetten. ...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] **BIJBLAD VAN:** M. No. **26/55/1** 19**40** DOORGEZONDEN: **11/7** [Rechtsboven handgeschreven:] 500 [Midden bovenaan:] <u>A. de Groot .</u> <u>o.a. pl.</u> Dapperstraat 62 " Westerstraat 190. o.d. <u>Westerstraat</u> 26/29/2 d/d 2/6 '36 „Assistentie door S. Glasbeek toegestaan.” [Linksonder:] <u>Opbergen</u> De Groot stelt geen prijs meer op assistentie ...