A. Vrachtdoender

Doorslag van een getypte officiële brief/oproep.

Dit document is een administratieve oproep aan twee individuen om persoonlijk te verschijnen bij een kantoor aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam (het terrein van de Centrale Markthallen). De reden voor de oproep is een aanvraag voor een "erkenning" bij de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. Een dergelijke erkenning was noodzakelijk voor handelaren om te mogen opereren binnen het streng gereguleerde distributiesysteem van groenten en fruit dat tijdens de bezetting werd opgezet. De brief is gedateerd 21 juni 1940, slechts vijf weken na de Nederlandse capitulatie. Dit duidt op de snelle bureaucratisering en regulering van de voedselvoorziening door de bezetter en de Nederlandse autoriteiten. Het feit dat het een doorslag is, wijst erop dat dit een archiefkopie is van de verzonden brieven.

Getypte administratieve lijst op doorslagpapier (paginanummer -2-).

Het document is een typisch voorbeeld van de rigoureuze Amsterdamse marktbureaucratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Administratieve termen:** "Opgevoerd" betekent dat iemand is toegevoegd aan het register (nieuwe vergunning of wijziging). "Afgevoerd" betekent dat de vergunning voor die specifieke markt is beëindigd. * **Artikelen:** Er is een grote variëteit aan handelswaar te zien, van eerste levensbehoeften ("aard.groenten en fruit", "versche visch") tot luxeartikelen ("choc.koek", "wild, gevogelte"). De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse goederen, vergelijkbaar met een rommelmarkt. * **Handtekening:** De afkorting "L.O.V." onderaan staat voor de **Dienst der Levensmiddelenvoorziening**. Deze dienst was verantwoordelijk voor de distributie en controle op voedselwaren tijdens de schaarste in de bezettingsjaren.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

# TRANSCRIPTIE S. Vrachtdoender - 66821 Pres. Brandstr. 52 I - geb. 7.2.03 is op 13.1.42 afgekeurd voor tewerkstelling in Drente. [Stempel:] GEM. BUREAU v. SOCIALE ZAKEN AFD. WERKVERRUIMING: GALERIJ 15-16 11/2.42 [geparafeerd]

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 19 november 1941. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** Alexander Vrachtdoender (Hofmeyerstraat 25 I, Amsterdam-Oost). * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat archiefstempels ("M. 1941 20/11" en "No 104/4/1") en een handmatige aantekening in de rechterbov...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. 46A/39/1 M. *Inter.* 5 Augustus 1939. den Heer S. Vrachtdoender, Weesperstraat 12, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. Hiermede verzoek ik U Maandag 7 Augustus a.s. des voormiddags 10 uur te mijnen kantore te komen. De Directeur, b.a. De Secretaris,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief (verzoekschrift) * **Datum:** 9 december 1941 * **Locatie:** Amsterdam * **Afzender:** L. Vrachtdoender, Blasiusstraat 109 I, Amsterdam * **Ontvanger:** De heer Ter Haar * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier, voorzien van archiefstempels en aantekeningen in potlood/rood krijt. De diagonale stempel linksboven vermeldt "Ingekomen...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 26 november 1942. * **Afzender:** S. Vrachtdoender, Prins Brandstraat 52, Amsterdam. * **Ontvanger:** Onbekende functionaris ("Wel Edel Heer"). * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen in de bovenmarge ($N^o 46^A/130/1$ en "20 - zoetwater").