AI-Synthese 34

M. Vreeland was een marktkoopman actief in Amsterdam-West, met standplaatsen onder andere op de Ten Katemarkt, Gaaspstraat en Waterlooplein. In 1940 ontving hij een sommatie van het Marktwezen om betaling te voldoen voor zijn standplaats op de Ten Katemarkt, anders zou zijn vergunning worden ingetrokken. In 1942 werd hij geregistreerd als verkoper van lampen en vis. Hij had een relatie met zijn broer Salomon Vreeland, die vanaf 1941 regelmatig zijn standplaats aan de Gaaspstraat hielp. In 1943 is er een registratie van zijn gegevens, maar zijn uiteindelijke lotgevallen (zoals arrestatie, deportatie of overlijden) zijn uit de beschikbare data niet vast te stellen.

Lotgevallen

1940 sommatie Eist betaling voor standplaats op Ten Katemarkt, dreiging met intrekking vergunning op Ten Katemarkt
1942 registratie Geregistreerd als verkoper van lampen en vis

Relaties

Salomon Vreeland (broer)

Handel

vislampen Ten KatemarktGaaspstraatWaterloopleinMinervapleinCentrale MarktDapperstraatLindengrachtJoubertstraat
vislampenTen KatemarktGaaspstraatsommatiebroer
Gebaseerd op 7 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-310 | Pagina 55 | 1940

Document

Dit document is een officiële loonlijst van de afdeling Arbeidszaken van een gemeentelijke instelling (vermoedelijk Amsterdam, gezien de verwijzing naar "Marktwezen" en "Centrale Markt"). Het betreft een opgave van zeven tijdelijke arbeiders (contractanten) die in 1939 werkzaamheden hebben verricht. De lijst is nauwkeurig onderverdeeld in hulpkrachten voor de Vischhal en arbeiders die betrokken waren bij werkzaamheden voor de luchtbehandeling (mogelijk ventilatie of koeling) op de Centrale Markt. Per persoon wordt het aantal gewerkte dagen, het nettoloon en de afgedragen premie voor de Ziektewet (Z.W.) vermeld. De bedragen zijn klein, wat past bij de economische realiteit van die tijd en de korte duur van de contracten (variërend van 2 tot 12,5 dag).

Archief 745 | 745-319 | Pagina 439 | 1940

Officiële aanmaning (formele waarschuwingsbrief)

Dit document betreft een laatste sommatie aan een marktkoopman, de heer M. Vreeland, wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. De brief is formeel en dreigend van toon: de consequenties van niet-betaling (intrekking van de vaste plaats) worden "met nadruk" gecommuniceerd en de deadlines zijn expliciet onderstreept om de urgentie te verhogen. Opmerkelijk is echter de expliciete ruimte die wordt gelaten voor sociaal-economische verzachtende omstandigheden. Het noemen van "steun genieten" (sociale bijstand) of ziekenhuisopname als geldige redenen om de sanctie te voorkomen, getuigt van een gereguleerde maar niet geheel inflexibele bureaucratie. De brief is opgesteld op een standaardformulier ("Model No. 8"), wat wijst op een routinematige administratieve handeling binnen het Marktwezen voor het innen van marktgelden.

Archief 745 | 745-388 | Pagina 186 | 1942

Registerblad / grootboekpagina.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden in Amsterdam, opgesteld tijdens de Duitse bezetting. De tabel is systematisch ingericht om de identiteit, woonplaats en de economische activiteit van individuen vast te leggen. Opvallend is de variëteit aan handelswaar, variërend van levensmiddelen (visch, ijs, koffiesurrogaat) tot textiel en huishoudelijke artikelen (porselein, lampen). De kolom 'Markt' vermeldt bekende Amsterdamse locaties zoals de Albert Cuypstraat, het Waterlooplein en de Dapperstraat, maar ook specifieke locaties zoals de Gaaspstraat en de Joubertstraat. Veel van de vermelde adressen bevinden zich in de Jodenbuurt of de Transvaalbuurt. Het handschrift is duidelijk en professioneel, wat duidt op een officiële gemeentelijke of politionele registratie. Het gebruik van aanhalingstekens (") als ditto-tekens is consequent toegepast voor herhaalde locaties of data.

Archief 745 | 745-373 | Pagina 222 | 1942

Getypte namenlijst op papier.

Het document is een overzicht van individuen, hun geboortedata, woonadressen en het type handel dat zij dreven. * **Beroepen:** Er is een sterke concentratie in de textielsector (*stoffen, kousen en sokken, manufacturen*) en de levensmiddelenhandel (*visch, groenten en fruit, suurwaren*). De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse goederen of ongeregelde goederen (vaak op markten). * **Locaties:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse volks- en marktbuurten zoals de Pijp (Albert Cuypstraat, Gerard Doustraat) en de Rivierenbuurt (Molenbeekstraat, Biesboschstraat). * **Layout:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (S t/m V-gedeelte zichtbaar). De notaties 'hs' (huis) en Romeinse cijfers (I, II, III) geven de verdiepingen aan.

Archief 745 | 745-388 | Pagina 231 | 1942

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Archief 745 | 745-394 | Pagina 320 | 1942

Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijk advies en besluit.

Dit document is een formeel verzoek van een marktkoopman, M. Vreeland, aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De verzoeker vraagt toestemming ("assistentie") voor zijn broer, Salomon Vreeland, om hem te helpen bij zijn staanplaats op de markt in de Gaapstraat. Onderaan het document staat het advies van de lokale Marktmeester. Hij bevestigt dat Salomon Vreeland al een jaar lang bijna dagelijks zijn broer heeft geholpen en ziet daarom geen bezwaar tegen het officieel maken van deze situatie. Het verzoek wordt diezelfde dag nog ingewilligd, getuige de aantekening onderaan: "assistentie toestemming verleend". Het handschrift is een vlot zakelijk lopend schrift, typerend voor de vroege 20e eeuw. De terminologie ("Weld. Edel. Gestrenge Heer") getuigt van de toenmalige formele omgangsvormen met overheidsinstanties.

Archief 745 | 745-401 | Pagina 129 | 1943

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-373 | Pagina 222 | 1942

Getypte namenlijst op papier.

#30 M. Vreeland Retiefstraat 20 hs
administratieve lijst stoffen en syde getypt 80%

| M. Vreeland | 18- 4-1905 | Retiefstraat 20 hs | stoffen en syde |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 180 | 1942

Administratieve lijst - Dapperstraat

#52 M.Vreeland Boterdiepstraat 20 hs
administratieve lijst " 80%

| M.Vreeland | 18-4-05 | Boterdiepstraat 20 hs | " | 19-1-42 |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 186 | 1942

Registerblad / grootboekpagina.

#11 M. Vreeland Boterdiepstraat 20*
register " " Stoffen en zijde 68%

| M. Vreeland | 10-4-05 | Boterdiepstraat 20* | Stoffen en zijde | 19-1-42 | " " |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 231 | 1942

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

#51 M. Vreeland Saffierstraat 64 hs
koopliedenlijst " getypt 80%

| 340 | M. Vreeland | 20-10-03 | Saffierstraat 64 hs | " |

Archief 745 | 745-401 | Pagina 129 | 1943

Administratieve lijst - Zwanenburgwal

#26 M. Vreeland Boterdiepstr. 20 hs
administratieve lijst 1 80%

| M. Vreeland | 18-4-05 | Boterdiepstr. 20 hs | 1 | | | |

Archief 745 | 745-414 | Pagina 351 | 1943

Getypte lijst op doorslagpapier (waarschijnlijk een ambtelijk register).

#17 M. Vreeland Boterdiepstraat 40 huis
verdeellijst idem textiel getypt 68%

| M. Vreeland | 18-4-05 | Boterdiepstraat 40 huis | idem | 1-9-43 | textiel |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 19-1-42

19-1-42 Overig

Relevante Archieffragmenten

M. de Haan.

Relevantie: 84%

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-382 | Pagina 182 | 1942

# TRANSCRIPTIE Mijnheer R.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-416 | Pagina 19 | 1943

# TRANSCRIPTIE deze stukken waren bij brief van mej. M. v. d. Sprong huis.

Relevantie: 82%
Archief 745 | 745-432 | Pagina 192 | 1944

# TRANSCRIPTIE Insp. P. Vrees Sr moet thans, in afwachting beslissing bedrijfschap over vestigingsver- gunning zijn verdeel- meel op zijn markt- plaats Noordermarkt verkoopen. 21-7-'44 M

Relevantie: 82%