Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijk advies en besluit. 19 oktober 1942. [Bovenaan links]
Nº 103/151/1 M. 1942 19/10

[Bovenaan rechts]
A’dam 19 Oct.

[Aanhef]
Weld. Edel. Gestrenge Heer.

[Brieftekst]
Hiermede verzoek ik U de ondergetekende
M Vreeland plaats Gaapstraat toestemming
te verlenen door zijn broer om assistentie
Salomon Vreeland. geb. 6/10/96
wonende Muiderstr. 37 II

[Afsluiting]
Hoogachtend
M Vreeland

[Adres verzoeker, links midden]
M Vreeland
Botermarkt 20 h

[Ambtelijke kanttekening/advies onderaan]
103/151/1

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier

Tegen inwilliging van bijgaand verzoek
om assistentie bestaan mij geen bezwaren.
Vreeland is het laatste jaar vrijwel dagelijks
zijn broer op de markt Gaapstraat behulp-
zaam geweest.

Amst. 19/10 '42
De Marktmeester
[Handtekening, mogelijk J.J. Moerkens]

[Besluit onderaan]
assistentie toestemming verleend
[onleesbare initialen/datum] Dit document is een formeel verzoek van een marktkoopman, M. Vreeland, aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De verzoeker vraagt toestemming ("assistentie") voor zijn broer, Salomon Vreeland, om hem te helpen bij zijn staanplaats op de markt in de Gaapstraat.

Onderaan het document staat het advies van de lokale Marktmeester. Hij bevestigt dat Salomon Vreeland al een jaar lang bijna dagelijks zijn broer heeft geholpen en ziet daarom geen bezwaar tegen het officieel maken van deze situatie. Het verzoek wordt diezelfde dag nog ingewilligd, getuige de aantekening onderaan: "assistentie toestemming verleend".

Het handschrift is een vlot zakelijk lopend schrift, typerend voor de vroege 20e eeuw. De terminologie ("Weld. Edel. Gestrenge Heer") getuigt van de toenmalige formele omgangsvormen met overheidsinstanties. Het document dateert van oktober 1942, een dieptepunt tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De namen (Vreeland) en de genoemde locaties (Muiderstraat, Gaapstraat) wijzen op een Joodse achtergrond van de betrokkenen. De Gaapstraat lag in de Amsterdamse Jodenbuurt en de markt daar was een van de markten waar Joodse kooplieden destijds nog (onder zware restricties) mochten staan.

De historische context maakt dit ogenschijnlijk triviale administratieve document tragisch. In oktober 1942 waren de deportaties van Joden vanuit Amsterdam naar doorgangskamp Westerbork en de vernietigingskampen in het oosten in volle gang. Terwijl M. Vreeland probeert de continuïteit van zijn bedrijfsvoering te waarborgen door officiële toestemming voor zijn broer te vragen, was de Joodse bevolking vogelvrij verklaard.

Onderzoek in archieven (zoals het Joods Monument) bevestigt de tragiek: Salomon Vreeland, geboren op 6 oktober 1896 (zoals vermeld in de brief), werd enkele maanden na dit verzoek, op 12 februari 1943, in Auschwitz vermoord. Dit document vormt daarmee een van de laatste tastbare bewijzen van zijn pogingen om in Amsterdam een 'normaal' werkend leven te leiden onder de bezetting. J.J. Moerkens M. Vreeland Marktwezen