E. Zilberberg

Bijblad/Ambtelijke notitie (Algemene Zaken Model No. 14).

Het document betreft een verzoek om ontheffing van de persoonlijke aanwezigheidsplicht op de markt. Elias Zilberberg, een marktkoopman op de Albert Cuypmarkt, kampt met gezondheidsproblemen. Hij vraagt toestemming om zich te laten assisteren of — op de drukke zaterdagen — te laten vervangen door zijn zoon Jacob. Opvallend is de bureaucratische gang van zaken: 1. **Medische verificatie:** Er is telefonisch contact geweest met de huisarts, Dr. Luza, om de noodzaak van rust te bevestigen. 2. **Aanpassingen:** De tekst bevat doorhalingen die erop wijzen dat men eerst alleen 'assistentie' wilde toestaan en geen 'vervanging', maar dat er uiteindelijk voor de zaterdagen toch toestemming is gegeven voor vervanging gedurende een proefperiode of specifieke tijdsduur (hoewel de '3 maanden' is doorgehaald, lijkt de zaterdag-vervanging de uiteindelijke beslissing). 3. **Autorisatie:** Het document is op meerdere data (1 maart en 20 maart) geparafeerd, wat duidt op een proces van advies en definitieve goedkeuring.

Document

* **Layout:** Het document is opgedeeld in vier kolommen verspreid over twee pagina's (mogelijk een dubbelzijdige folder of krant). De koppen zijn vetgedrukt en in kapitalen uitgevoerd om de leesbaarheid te vergroten voor markthandelaren die snel informatie moeten scannen. * **Toon:** De toon is dwingend en waarschuwend. Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar van de "soepele houding" van de autoriteiten naar een streng repressief beleid ("arrestaties", "beslagname", "vonnissen"). * **Taalgebruik:** Typisch ambtenaren-Nederlands uit het midden van de 20e eeuw, doorspekt met vaktermen over belasting, recht en handel (bijv. "aangiftebiljet", "regeringscommissaris", "ondermelk"). * **Typografie:** Gebruik van verschillende lettergroottes en stijlen. De advertentie van Jan Bekenkamp onderaan gebruikt een groot, vetgedrukt schreefloos font voor de naam "IN A JAN BEKENKAMP", wat een sterk contrast vormt met de tekstblokken erboven. ---

Handgeschreven ambtelijke notitie / besluit.

Dit document is een ambtelijk advies of besluit met betrekking tot de tewerkstelling van Jacob Zilberberg. De kern van het verzoek is om Jacob toe te staan zijn vader, E. Zilberberg, te assisteren bij zijn werkzaamheden op het "Gaswerk" (plek 192). De ambtenaar (ondertekend als "de Haan") adviseert positief ("geen bezwaar"). De argumentatie is puur pragmatisch en administratief: Jacob werkt feitelijk al twee jaar met zijn vader mee, en door dit officieel toe te staan, hoeft er geen "nieuwe plaats" (werkplek/vergunning) te worden gecreëerd. Dit duidt op een streng gereguleerd systeem waarin werkplekken schaars waren of aan strikte quota onderhevig waren.

Handgeschreven briefje/notitie op papier.

* **Inhoud:** De schrijver (G. Zilberberg) informeert de geadresseerde ("Mijn heer") dat zijn/haar vader, de heer E. Zilberberg, plotseling is opgenomen in het ziekenhuis. De verzoeker vraagt de ontvanger om hier "rekening mee te houden," wat suggereert dat de afwezigheid van de vader gevolgen heeft voor een afspraak, werkverplichting of administratieve melding. * **Handschrift:** Een vlot, hellend cursief handschrift, kenmerkend voor het midden van de 20e eeuw. De handtekening is voorzien van een decoratieve krul. * **Toon:** Formeel ("Mijn heer", "u") maar beknopt en zakelijk, passend bij een dringende mededeling. * **Adressering:** "55 H" duidt op de woning op de onderste verdieping (het 'huis'). "A. dam (Oost)" is de afkorting voor Amsterdam-Oost.

Een handgeschreven register of lijst van mutaties betreffende marktkooplieden.

Het document is een administratief overzicht van kooplieden die in het voorjaar van 1943 zijn "afgevoerd" van de Amsterdamse markten. De lijst bevat kolommen voor persoonsgegevens (naam, geboortedatum), woonadres, de specifieke markt waar zij een standplaats hadden, de datum van de mutatie en het soort handelswaar. Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat** als marktlocatie. De markt in de Gaaspstraat werd in november 1941 door de bezetter aangewezen als een van de drie "Joodse markten" in Amsterdam (naast de Transvaalstraat en het Waterlooplein). Joodse kooplieden mochten vanaf dat moment alleen nog daar of op andere aangewezen plekken hun waren verkopen, en enkel aan een Joods publiek. De term "afgevoerd" in deze administratie duidt op het intrekken van de marktvergunning of het schrappen uit de registers.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Datum:** 28 mei 1941. * **Afzender:** Mevrouw F. Wertheim-Zilberberg, Nieuwe Kerkstraat 20 III, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Weledelgeboren Heer M. Th. Muller, Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam (W). * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en nummers (No D.3448, Serie 23, No 250).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/kennisgeving (waarschijnlijk van een gemeentelijke instantie in Amsterdam). * **Datum:** 30 mei 1941. * **Afzender:** De Directeur (instantie niet expliciet genoemd, mogelijk Marktwezen of een sociaal domein). * **Ontvanger:** Mw. F. Wertheim-Zilverberg, Nieuwe Kerkstraat 20 II, Amsterdam. * **Kenmerk:** 72/28/2 M. * **Taal:** Nederl...

# TRANSCRIPTIE J.H. van Stuijvenberg Coolhaven 148b Rotterdam, 21 November 1941. [Stempel: Nº 1/93/1 M. 1941 20/11] Den Weled. Heer C.F. Sixma, Directeur van het Marktwezen, <u>AMSTERDAM.</u>

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een getypte brief (ambtelijk schrijven). * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen/Marktbureau Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer J. van Toornenberg, Amsterdam-Zuid. * **Datum:** 28 september 1940. * **Kenmerk:** VP/HG. 25/198/5 M. * **Locatie:** Amsterdam (Albert Cuypstraat).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief op officieel papier. * **Datum:** 30 mei 1941. * **Afzender:** "De Directeur" (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie in Amsterdam, zoals de Dienst van het Marktwezen). * **Ontvanger:** Mevr. F. Wertheim-Zilverberg, Nieuwe Kerkstraat 20 II, Amsterdam-Centrum. * **Referentienummer:** 72/28/2 M. * **Kenmerken:** Bevat handgeschrev...