J.M. Schenkenberg
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
J.M. Schenkenberg was een marktkoopman die actief was op diverse markten in Amsterdam, waaronder de Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht en Gaaspstraat. In 1943 verkreeg hij een extra toewijzing van gerookte paling en garnalen en handelde hij in verdeelvisch. Op de Waterlooplein stond hij in 1943 in voorraad voor vis van anderen. Zijn administratieve status werd in 1943 geregistreerd met diverse wijzigingen en doorgestreepte data in de officiële registers.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven bericht van adreswijziging (verhuisbericht).
* **Handschrift:** Het betreft een vlot, goed leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. De letters zijn verbonden en hellen naar rechts. * **Inhoud:** De schrijver brengt de geadresseerde op de hoogte van een aanstaande verhuizing die gepland staat voor 3 mei 1940. * **Geografie:** Beide adressen bevinden zich in de Dapperbuurt in Amsterdam-Oost. De verhuizing betreft een korte afstand (enkele honderden meters). * **Terminologie:** * *Bel etage:* De woonverdieping net boven het straatniveau (souterrain). * *Huis:* In de Amsterdamse context duidt "huis" meestal op de woning op de begane grond. * *Mijne Heeren:* Een standaard formele aanhef voor die tijd.
Handgeschreven verzoekschrift/notitie met administratieve stempels.
Dit document is een formeel verzoek van J.M. Schenkenberg voor een extra toewijzing van visserijproducten, specifiek gerookte paling (aal) en garnalen. Het document vertoont duidelijke sporen van een bureaucratisch proces: 1. **Administratieve kenmerken:** De paarse stempel bovenaan bevat een dossiernummer en een datum (7 mei 1943), wat duidt op registratie bij een officiële instantie. 2. **Besluitvorming:** De aantekeningen in rood en potlood onderaan lijken de verwerking van het verzoek weer te geven. De tekst "verhoogt 1 qu: aal (middel)" wijst op een goedkeuring of aanpassing van de gevraagde hoeveelheid. De notitie "2 op 3 gram" zou kunnen verwijzen naar een rantsoeneringsnorm of een specifieke verhoging per eenheid. 3. **Toon:** De taal is beleefd en zakelijk ("verzoekt beleefd", "Bij voorbaat dank", "Hoogachtend"), passend bij de formele verhoudingen van die tijd.
Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).
Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.
Getypte lijst met handgeschreven en doorgestreepte correcties.
* **Administratieve structuur:** De lijst is een officieel register van marktkooplieden in Amsterdam. "Upgevoerd" betekent dat iemand een vergunning kreeg of naar een andere markt verplaatste; "Afgevoerd" betekent het intrekken of beëindigen van de standplaatsvergunning. * **Terminologie:** Opvallend is het woord "verdeelvisch". Dit verwijst naar de distributie van vis onder het distributiestelsel (op de bon) tijdens de oorlogsjaren. * **Geografie:** De genoemde markten (Dapperstraat, Lindengracht, Waterlooplein, Gaaspstraat, Nieuwmarkt) zijn de traditionele Amsterdamse dagmarkten. De Gaaspstraat-markt was in de oorlog specifiek aangewezen als een markt voor Joodse burgers. * **Opmerkelijke namen:** Er staan diverse Joodse achternamen op de lijst (o.a. Acohen, Agsteribbe, Blits-Vischjager, Drukker, Elzas). Sommige personen verschijnen in beide kolommen, wat duidt op een verplaatsing tussen markten (bijv. H. Blits-Vischjager wordt afgevoerd van de Gaaspstraat en opgevoerd op het Waterlooplein). ---
Getypte lijst (doorslag) met administratieve wijzigingen van marktkooplieden in Amsterdam.
* **Structuur:** Het document is een administratief overzicht verdeeld in twee secties: "OPGEVOERD" (nieuw geregistreerde marktkooplieden of standplaatsen) en "AFGEVOERD" (beëindigde registraties). * **Locaties:** De genoemde markten zijn bekende Amsterdamse markten: Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht en de specifieke markten in de Gaaspstraat en Joubertstraat. * **Handel:** Er is een sterke nadruk op levensmiddelen, met name "verdeelvisch" (vis onderhevig aan de distributieregeling) en mosselen. Daarnaast worden textiel (manufacturen, lingerie, gordijnen), bloemen en koek vermeld. * **Persoonsgegevens:** De lijst bevat volledige namen, geboortedata en woonadressen (inclusief verdiepingen zoals 'hs' voor huis of 'I', 'II' voor etages), wat typerend is voor de nauwkeurige bevolkingsadministratie in Amsterdam tijdens deze periode.
Administratief register / Mutatielijst van marktkooplieden.
* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, zakelijk cursief handschrift, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse administratie. * **Correcties:** In de kolom 'Datum' zijn diverse data doorgestreept (bijv. bij W. Buijs-Trompetter en G.L. Keijzer), wat duidt op administratieve bijstellingen of foutieve invoer die later is gecorrigeerd. * **Terminologie:** De term "Verdeelvisch" komt veelvuldig voor. Dit verwijst naar vis die tijdens de oorlogsjaren onder de distributieregeling viel. * **Geografie:** De genoemde markten (Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht) zijn de traditionele grote markten van Amsterdam. De Gaaspstraat wordt aan het eind genoemd; dit was een specifieke marktlocatie in de Transvaalbuurt.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte namenlijst (administratief register).
| 22 | 63 | J.M.Schenkenberg | 8-10-93 | Conradstraat 18 B | x | |
Getypte lijst met handgeschreven en doorgestreepte correcties.
| J.M. Schenkenberg | 8-10-03 | Conradstr. 18b I | Dapperstr. | 19-2-43 | verdeelvisch |
Getypte lijst (doorslag) met administratieve wijzigingen van marktkooplieden in Amsterdam.
| J.M. Schenkenberg | 8-10-03 | Conradstr. 18b I | Dapperstr. | 19-2-43 | verdeelvisch |
Administratief register / Mutatielijst van marktkooplieden.
| J.M. Schenkenberg | 11-10-'03 | Conradstraat 18 b. II | Dapperstraat | 19-2-'43 | " " |
Koopliedenlijsten
meerdere — standplaats Dapperstr
meerdere — standplaats Dapperstr
Waterlooplein — standplaats Betrok zijn visch van anderen
Waterlooplein — standplaats Dapperstraat 19-2-'43 " "
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/notitie met administratieve stempels. * **Datum:** 7 mei 1943 (gebaseerd op stempel). * **Betrokken personen:** J.M. Schenkenberg (ondergetekende). * **Taal:** Nederlands. * **Fysieke kenmerken:** Papier met paarse inktstempel, rode administratieve aantekening en potloodnotities.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / zakelijke brief. * **Datering:** 8 april 1940. * **Afzender:** J.H. Schenkenberg, Reinwardtstraat 70 (bel-etage), Amsterdam (O). * **Ontvanger:** Directeur Marktwezen Amsterdam. * **Kenmerken:** Liniëring, paars administratief stempel bovenaan, handgeschreven in inkt. * **Archiefkenmerk (stempel):** № 85/29/1 M.1940 ...
# TRANSCRIPTIE J.H. van Stuijvenberg Coolhaven 148b Rotterdam, 21 November 1941. [Stempel: Nº 1/93/1 M. 1941 20/11] Den Weled. Heer C.F. Sixma, Directeur van het Marktwezen, <u>AMSTERDAM.</u>
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (recto). * **Datering:** Amsterdam, 7-12 december 1943. * **Afzender:** J. T. Schoonenberg (gevestigd aan de Eglantiersgracht 83-85, Amsterdam). * **Ontvanger:** Mijn Heer Ter Haar. * **Kenmerken:** Voorzien van een officieel registratienummer (No. 466/30/1) en een datumstempel (9 dec. 1943). Bevat een administratieve aantekening ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële waarschuwingsbrief van een gemeentelijke instantie. * **Afzender:** Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Ontvanger:** Den Heer C.H.J. Langkemper, Balboastraat 14 I, Amsterdam-West. * **Datum:** 2 februari 1939. * **Kenmerk:** No. 76/1/1 M. * **Onderwerp:** Betalingsachterstand marktgeld voor standplaats Jan Evertsenstraat.