J. Heemskerk

Getypte ambtelijke brief of rapportage (doorslag).

* **Kernproblematiek:** Het document beschrijft de transitie van gemotoriseerd transport naar alternatieve vervoerswijzen als gevolg van brandstofschaarste. Er is sprake van een "benzinetoewijzing", wat duidt op distributie en rantsoenering. * **Logistieke oplossingen:** * **Waterweg:** Behoud van vervoer door "natte tuinders" (tuinders die hun waar per schuit vervoeren), mits zij ladingen combineren. * **Paardentractie:** Terugkeer naar paard en wagen voor de aanvoer door grossiers. * **Handkracht:** Inzet van een contingent van 100 gehuurde handkarren voor winkeliers die geen benzine meer krijgen voor hun auto's. * **Technologische aanpassing:** Het ombouwen van vrachtwagens naar gasaandrijving (houtgasgeneratoren of stadsgas), een kenmerkende noodoplossing tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Bestuurlijk:** Er is nauwe afstemming tussen verschillende gemeentelijke diensten en belangenorganisaties om de voedseldistributie in de stad (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de referentie naar de "Centrale Markt" en de "Gemeentetram") te waarborgen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een formele maar grammaticaal imperfecte stijl (bijv. "ik ... heeft gekregen", "ik ... bezoeken kun"). Dit duidt op een schrijver uit de werkende stand, vermoedelijk een marktkoopman, die een officieel verzoek richt tot een instantie. * **Kernboodschap:** De schrijver, J. Heemskerk uit Bussum, heeft eindelijk een vergunning gekregen om weer benzine te gebruiken voor zijn voertuig. Hierdoor kan hij zijn plek op de zaterdagmarkt (mogelijk de Gierstraat) weer innemen. Hij verzoekt om kwijtschelding van 3 gulden aan marktgeld over de periode dat hij afwezig was, omdat hij door het landelijke rijverbod buiten zijn schuld om geen inkomsten kon genereren. * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een brief op gelinieerd papier met een duidelijk leesbaar, rechtopstaand handschrift. Onderaan is een officieel registratienummer van de gemeente of het marktwezen aangebracht met de datum 22 juli 1940.

Administratief bijblad/memo (Model No. 14, Algemene Zaken).

Het document is een interne ambtelijke correspondentie over een marktkoopman genaamd J. Heemskerk. Uit de tekst vallen de volgende zaken af te leiden: 1. **Aanleiding:** Heemskerk had een schuld van 3 gulden aan marktgeld. Hierdoor werd zijn vergunning voor marktplaats nummer 200 op 5 augustus 1940 ingetrokken. 2. **Verzoek:** Er is blijkbaar een verzoek ingediend (waarschijnlijk door Heemskerk zelf) om vrijstelling van marktgeld voor de periode waarin hij zijn plaats niet kon gebruiken. 3. **Besluit:** De ambtenaar (mogelijk de heer De Haer, gezien de handtekening onderaan) adviseert om dit verzoek af te wijzen. De reden hiervoor is gebaseerd op een rapport van de controleur-marktopziener ('marktopz.'). 4. **Proces:** Het document toont de ambtelijke weg: van een initiële constatering door Th. Uitvlugt (met vraag om advies op 22 augustus) naar een definitief besluit of advies op 5 en 10 september 1940.

Doorslag van een verzonden brief (correspondentie).

In deze zakelijke brief wijst de directeur van een ongenoemde dienst (gezien de referentie naar de Dapperstraat is dit zeer waarschijnlijk een Amsterdamse gemeentelijke dienst) een verzoek van de heer J. Heemskerk af. Heemskerk had gevraagd om vrijstelling van marktgeld voor een periode waarin hij niet op de markt kon staan. De directeur stelt niet alleen dat deze vrijstelling wordt geweigerd, maar deelt ook mee dat Heemskerks vergunning voor de Dapperstraatmarkt in de tussentijd is ingetrokken vanwege wanbetaling. Ondanks de intrekking blijft er een schuld openstaan van 3 gulden. De toon van de brief is formeel en onverbiddelijk.

Doorslag van een officiële brief (typewerk met handgeschreven toevoeging).

De brief is een zakelijke en formele afwijzing van een verzoek om kwijtschelding. De heer J. Heemskerk uit Bussum had een staanplaats op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. Hij had verzocht om vrijstelling van het marktgeld voor een periode waarin hij niet in staat was zijn plaats te bezetten (de reden hiervoor wordt niet vermeld). De directeur van de marktdienst wijst dit verzoek resoluut af. Sterker nog, de brief meldt dat de vergunning voor de staanplaats inmiddels is ingetrokken vanwege een betalingsachterstand. De ontvanger staat nog steeds voor een bedrag van 3 gulden in het krijt bij de gemeente. De toon is bureaucratisch en onverbiddelijk.

Administratief rapport / lijst van kooplieden.

Dit document is een ambtelijke lijst van straathandelaren die zonder actuele vergunning (ventvergunning) toch hun beroep uitoefenen in een vaste wijk. De lijst is systematisch opgezet en bevat cruciale informatie voor de lokale handhaving. * **Afkortingen:** De kolommen "Artikel" bevatten veelvoorkomende afkortingen zoals 'a: gr: fruit' (waarschijnlijk *aardappelen, groenten, fruit*) en 'b: k: eieren' (*boter, kaas, eieren*). De 'd' in 'd: gr: fruit' staat mogelijk voor *diverse*. * **Anciënniteit:** Opvallend is de lange tijd dat sommige kooplieden al 'in de handel' zijn, ondanks het ontbreken van een vergunning op dat moment. J. Bakker staat bovenaan met 48 jaar ervaring, gevolgd door J. Broers (45 jaar) en Em: Halverstad (42 jaar). Dit suggereert dat het hier niet gaat om incidentele verkopers, maar om gevestigde kleine ondernemers die al decennia een rol spelen in de lokale economie. * **Vergunningstatus:** De lijst maakt onderscheid tussen mensen die nooit een vergunning hebben gehad en mensen die deze hebben ingeleverd of zijn kwijtgeraakt. Dit onderscheid was waarschijnlijk van belang voor de mate van gedogen of de prioriteit van handhaving. * **Loondienst:** De eerste twee namen worden specifiek aangemerkt als "knecht van Corn: Oudhof", wat wijst op grotere ondernemers die personeel lieten venten.

Bijlage bij een ambtelijke brief/rapportage.

* **Inhoud:** Het document is een getuigenverklaring van een bewaker (hondenwacht) genaamd Brassing. Hij legt verantwoording af over zijn bewegingen en tijdsbesteding tijdens zijn nachtdienst op de Centrale Markt. De aanleiding is een controle-incident waarbij hij blijkbaar niet op zijn post werd aangetroffen of waarbij zijn aanwezigheid gecontroleerd moest worden. * **Incident:** Brassing verklaart dat hij tussen 01:30 en 01:45 uur door zijn eigen hond in zijn hand is gebeten. Hij is vervolgens geholpen door twee controleurs, heeft rust genomen bij het Koelhuis en heeft daarna zijn collega afgelost bij 'Cantine Noord'. * **Administratieve context:** De nauwkeurigheid van de tijden (1.30, 1.45, 1.55, 2.00 uur) wijst op een formele disciplinaire procedure of een verificatie van een dienstrapport. Het feit dat dit rapport gericht is aan de Wethouder voor de Levensmiddelen onderstreept het belang van de beveiliging van de voedselvoorraad in oorlogstijd. * **Topografie:** Het document noemt specifieke locaties op het terrein van de Centrale Markt (waarschijnlijk de Jan van Galenstraat in Amsterdam): de urinoir bij het grasveld, het kaartenkantoor, het wachthuisje bij het Koelhuis, Cantine Noord en de benzinepomp bij de ingang.

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

# TRANSCRIPTIE J. F. Bennink Directeur N.V. „Het Nederlandsche Veem” Amsterdam Rotterdam

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra

# TRANSCRIPTIE J. J. H. Haagedoorn winkel v. Limburg St. str. grotere toewijzing ~~afwijzen~~ geen recht

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h