Getypte ambtelijke brief of rapportage (doorslag). natte tuinders voorloopig zullen kunnen blijven varen; zij het, dat zij hun vrachten zullen moeten combineeren of elkaar zullen moeten trekken. Voor de "droge" tuinders worden nog nadere berichten afgewacht.

Aanvoer door grossiers. Deze zal per trein, schuit of paard en wagen plaatsvinden, al of niet door bemiddeling van de expediteurs. De aardappelgrossiers zullen per vaartuig aanvoeren, zooals dit steeds in het winterseizoen gebruikelijk is; ten gerieve van den handel zullen zij evenwel binnenkort verzoeken, om op verschillende punten van de stad schuiten te mogen hebben, waar kan worden afgeleverd. De verkoop blijft gecentraliseerd op de Centrale Markt (in het bankkantoor) geschieden. Wanneer dit verzoek zal zijn ingekomen, zal ik U terzake nader rapporteeren.

Tot regeling van den afvoer van de Centrale Markt heb ik overleg gepleegd met het Bestuur van de Federatie van Vereenigingen van Kleinhandelaren in aardappelen, groente en fruit en met mijn Ambtgenoot voor de Gemeentetram. De voornoemde Federatie heeft, op mijn initiatief, een 100-tal handkarren gehuurd bij de organisatie van karrenverhuurders, welke handkarren ter beschikking zullen worden gesteld van winkeliers, die, nadat zij alsnog de kleine benzinetoewijzing van mijn dienst hebben ontvangen, verder zonder auto zullen moeten afvoeren. Voor het overige zal de afvoer moeten geschieden door paardentractie, schuiten en de reeds aanwezige handkarren en bakfietsen. Met den heer Ir. Van Heemskerck Van Beest heb ik de mogelijkheid besproken om een aantal vrachtauto's geschikt te maken voor voortbeweging door gas, hetwelk eventueel van Gemeentewege kan worden geleverd.

Het overleg met mijn Ambtgenoot van de Gemeentetram heeft ertoe geleid, dat wij beiden van oordeel zijn, dat de tram ten deze geen diensten zal kunnen verrichten. Ik schreef mijn Ambtgenoot dienaangaande heden een brief (No. 37/28/21 M) waarvan ik in bijlage dezes een afschrift overleg.

De practijk dient thans verder te worden afgewacht, opdat kan worden beoordeeld of nog verdere maatregelen moeten worden genomen.

De Directeur, * Kernproblematiek: Het document beschrijft de transitie van gemotoriseerd transport naar alternatieve vervoerswijzen als gevolg van brandstofschaarste. Er is sprake van een "benzinetoewijzing", wat duidt op distributie en rantsoenering.
* Logistieke oplossingen:
* Waterweg: Behoud van vervoer door "natte tuinders" (tuinders die hun waar per schuit vervoeren), mits zij ladingen combineren.
* Paardentractie: Terugkeer naar paard en wagen voor de aanvoer door grossiers.
* Handkracht: Inzet van een contingent van 100 gehuurde handkarren voor winkeliers die geen benzine meer krijgen voor hun auto's.
* Technologische aanpassing: Het ombouwen van vrachtwagens naar gasaandrijving (houtgasgeneratoren of stadsgas), een kenmerkende noodoplossing tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Bestuurlijk: Er is nauwe afstemming tussen verschillende gemeentelijke diensten en belangenorganisaties om de voedseldistributie in de stad (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de referentie naar de "Centrale Markt" en de "Gemeentetram") te waarborgen. Dit document is exemplarisch voor de vroege fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Direct na de inval in mei 1940 ontstonden tekorten aan aardolieproducten. De overheid moest de distributie van levensmiddelen veiligstellen door het transport te "de-motoriseren". De genoemde Ir. J.E. van Heemskerck van Beest was indertijd een belangrijk figuur binnen de Amsterdamse gemeentelijke diensten (Publieke Werken). De brief toont de bureaucratische inspanningen om een dreigende stagnatie in de voedselvoorziening van de stad te voorkomen door een rigoureuze terugkeer naar 19e-eeuwse vervoersmiddelen (schuit, paard, handkar) en innovatie onder dwang (gas-tractie). J.E. van Heemskerck Publieke Werken