V. Het

Document

Het document betreft een alfabetisch op woonplaats gesorteerde lijst van leden van een professionele vereniging of handelsorganisatie. Binnen de steden lijkt de volgorde niet strikt op lidnummer of naam te zijn gebaseerd. Opvallend is de variëteit aan bedrijven: van grote namen zoals Amstel Brouwerij en Koninklijke Paketvaart Maatschappij tot technische bureaus en koelhuizen. De aanwezigheid van diverse koelvemen en isolatiebedrijven (zoals Isolaam) wijst op een sectorale focus op koeltechniek of logistiek. In de kolom 'Woonplaats' wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") als herhalingsteken voor de bovenliggende plaatsnaam.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

Het document betreft een formeel verzoek van een marktkoopvrouw aan de gemeentelijke instantie die belast is met het beheer van de markten. De afzendster, J. F. van Unen, vraagt om een tijdelijke ontheffing van de verplichting om haar aangewezen marktplaats te bezetten. De reden hiervoor is gezondheidsproblematiek; zij geeft aan dat zij "voorloopig rust moet houden". De schrijfstijl is beleefd en direct. Het gebruik van "eenigetijd" (enige tijd) en de spelling van "Direkteur" zijn representatief voor het taalgebruik in de eerste helft van de 20e eeuw. De adressering (Tuinstraat en Biltstraat) duidt zeer waarschijnlijk op de stad Utrecht, waar de Biltstraat een belangrijke verkeersader en marktlocatie is en de Tuinstraat in de nabijgelegen buurt ligt.

Getypte lijst (doorslag of origineel) met namen, locaties en financiële gegevens.

De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, beginnend bij de letter R en eindigend bij de V. Het document bevat 38 vermeldingen. De kolom "omzet per week" bevat ronde getallen die waarschijnlijk in guldens zijn uitgedrukt. Enkele paleografische en tekstuele bijzonderheden: * **Herhalingstekens:** Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van aanhalingstekens (") om de bovenliggende woonplaats te herhalen. * **Onregelmatigheden:** Er zijn enkele opvallende type-instellingen of fouten, zoals "WlRoelofsen" (mogelijk W. Roelofsen), "Verh oef" (met een spatie midden in de naam) en "Tryyen" (waarschijnlijk Truyen). * **Familienamen:** Bepaalde achternamen komen veelvuldig voor, met name de naam "Taams" (6 keer), wat wijst op een sterke lokale aanwezigheid van bepaalde families in de handel.

Administratieve brief met handgeschreven kanttekeningen en advies.

Dit document betreft een afhandeling van een schadeclaim binnen de Amsterdamse gemeentelijke administratie. De kern van de zaak is een aanrijding op 4 november 1940 tussen een spoorwagen (voortgeduwd door een tractor van de firma Heeremans) en een handkar van Keiser’s Fruithandel N.V. De fruitfirma eist een schadevergoeding van ƒ 33,50. Uit de rapporten van de controleurs en de bedrijfschef van de Centrale Markthallen (CM) wordt echter geconcludeerd dat de schuld bij de medewerker ("knecht") van de fruitgrossier ligt. Deze zou tot drie maal toe gesommeerd zijn te stoppen, maar heeft dit verzuimd. Het ambtelijk advies luidt dan ook dat er geen sprake kan zijn van schadevergoeding. De chronologie van de data (advies op de 8e, formele brief op de 14e) suggereert dat het dossier met de reeds gevormde conclusie werd doorgezonden.

Brief (ambtelijke correspondentie)

Deze brief betreft een schadeclaim van Keizer's Fruithandel N.V. naar aanleiding van een incident op de Centrale Markt in Amsterdam op 4 november 1940. Bij het verplaatsen van een spoorwagon door een ingehuurde tractor (onderneming Heeremans) is een handkar van de fruithandel geraakt. De claim bedraagt 33,50 gulden. De directeur van de dienst stelt de feiten vast, maar zet vraagtekens bij de aansprakelijkheid. Hoewel hij het schadebedrag redelijk vindt, voert hij aan dat de handkar overbeladen was, waardoor deze niet tijdig kon stoppen. De handgeschreven notities onderaan de brief tonen de afhandeling van de zaak in februari 1941: er is telefonisch overleg geweest met de afdeling Assurantiezaken, waarna de eiser (Keizer) is doorverwezen naar het hoofd van die afdeling.

Rekening-courant (overzicht van inkomsten en uitgaven).

* **Financiële structuur:** Het document is een klassieke balans van een koelhuisexploitatie. Aan de **Credit**-zijde zien we het beginsaldo en de inkomsten uit "koelloon" (huur voor koelruimte) en verzekeringsrestituties. Aan de **Debet**-zijde staan de bedrijfslasten: lonen, sociale lasten (rentezegels, ziekteverzekering), belastingen en een aanzienlijke provisie. * **Provisieberekening:** De handgeschreven getallen in de kantlijn onthullen de berekening van de provisie (f. 1165.83). Dit bedrag is exact 15% van het tussentijdse saldo van f. 7772.23. * **Personeel:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen "vast" en "los" personeel. Een specifieke naam, C. Schul, wordt genoemd in verband met een gratificatie (bonus) van 45 gulden. * **Administratieve controle:** De rode vinkjes en de grote tekst "geboekt" wijzen op een interne accountantscontrole en verwerking in de hoofdlijsten van de N.V. Het document is rechtsgeldig gemaakt met een fiscaal plakzegel van 10 cent.

Mededelingenblad/Rapport (Rapport No. 5)

* **Context:** Dit rapport is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De taal is formeel en bevat de destijds geldende spelling (bijv. "mededeelingen", "vrieschuizen"). * **Sociaal-Economische situatie:** * **Schaarste:** Het punt over de **klompen** is illustratief voor de enorme tekorten tijdens de oorlog. Zelfs hout voor klompen (een essentieel verbruiksartikel voor arbeiders in koude ruimtes) was gerantsoeneerd en schaars. * **Burocratie en Controle:** De bezetter probeerde de economie strak te reguleren. Prijsaanvragen werden onderworpen aan zeer strenge eisen. Bedrijven moesten hun financiële gegevens overleggen van vóór de inval (mei 1940) en zelfs van vóór de mobilisatie (september 1939) om prijsstijgingen te rechtvaardigen. * **Centralisatie:** De bevoegdheden verschuiven van de reguliere departementen naar de "Gemachtigde voor de Prijzen", een typisch instrument van de bezettingsmacht om de economische controle te centraliseren. * **Technologie:** Er wordt melding gemaakt van een octrooi voor de inrichting van koelhuizen, wat aantoont dat ondanks de oorlog de technische ontwikkeling (voor de voedselvoorziening) doorging.

Officieel jaarverslag / Organisatieoverzicht.

Dit document is de eerste pagina van een bijlage bij het jaarverslag van de 'Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen' over het jaar 1942. Het document biedt een gedetailleerd overzicht van de organisatiestructuur, de wettelijke basis voor de oprichting (februari 1942), en de bezetting van de diverse bestuursorganen en secties. De tekst is ingedeeld in duidelijke rubrieken zoals 'Instelling', 'Samenstelling', 'Secties', 'Vergaderingen' en 'Leden'. Opvallend is de onderverdeling in drie specifieke secties (Slachthuizen, Veilingkoelhuizen en Loonkoelhuizen), wat wijst op een functionele specialisatie binnen de koelsector. De lijst met namen bevat directeuren van prominente Nederlandse bedrijven uit die tijd, zoals Blaauwhoedenveem en diverse koelhuizen in havensteden.

Getypte rapportpagina (Bijlage).

Dit document is een verslag van activiteiten van een specifieke sectorale organisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste punten zijn: * **Politiek gevoelige melding:** Er wordt expliciet vermeld dat er geen contact is geweest met Duitse instanties. In de context van de bezetting kan dit een administratieve feitelijkheid zijn, of een bewuste poging om distantie vast te leggen. * **Prijsbeheersing:** De Accountantsafdeling van de 'Bedrijfsgroep Chemische Industrie' werd ingezet voor complexe prijsvraagstukken, wat duidt op een streng gereguleerde oorlogseconomie. * **Belangenbehartiging:** De 'Ondervakgroep' fungeert als intermediair tussen bedrijven en de overheid, en treedt collectief op tegen bepaalde octrooiaanvragen (waaronder een Duitse aanvraag uit Hamburg). * **Sociale zorg in schaarste:** Vanwege de extreme koude waarin werknemers in koelhuizen werkten, werd er bij het Rijksbureau voor de distributie (verantwoordelijk voor de bonkaarten en rantsoenering) een speciale regeling getroffen voor extra wollen kleding, die in 1943 zeer schaars was.

Notulen van een ledenvergadering.

* **Organisatiestructuur:** Het document toont een strakke hiërarchie binnen de "Ondervakgroep". Er is sprake van een Raad van Bijstand en een professioneel secretariaat (waaronder een vrouwelijke notuliste met een meestertitel, wat duidt op een hoog opleidingsniveau binnen de organisatie). * **Geografische spreiding:** De lijst met leden toont een landelijke dekking, van Harlingen in het noorden tot Roermond in het zuiden, wat het belang van de koelsector voor de nationale voedselvoorziening onderstreept. * **Bedrijfscultuur:** De nadruk in de openingsrede ligt op professionalisering en discretie. De voorzitter hamert op de "vertrouwensfunctie" van het secretariaat om te voorkomen dat concurrenten elkaars bedrijfsgeheimen inzien. Dit suggereert een noodzaak tot samenwerking in een markt die voorheen wellicht versnipperd of zeer competitief was. * **Taalgebruik:** Formeel, zakelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "beteekende", "eventueele"). ---

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] V.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE vP/HG. *extra* (handgeschreven) 48/2/35 M. den Heer Directeur van de N.V. v/h Gebroeders Pel, Morschweg 50-58, L e i d e n . 27 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 dezer (Uw refer- te M/GZ) heb ik de eer U te berichten, dat ik mij voorstel zoo spoedig mogelijk op den inhoud van Uw brief terug te komen. De door U behandelde onderwerpen worden dezerzijds thans na...

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening bovenaan: *Extra*] VD/HG. den Heer H.Wayeret, Gerard Doustraat 178, Amsterdam-Zuid. Wijk 14. 72/37/2 M. 16 Juni 1941. Naar aanleiding van Uw briefkaart, ingekomen op 7 Juni jl. deel ik U mede, dat U zoodra U weer wil gaan venten Uw ventvergun-ning bij het Gemeentelijke Bureau voor Sociale Zaken moet opvragen plus een bon voor de gespaarde gelden. Me...