W. Zwart
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 32
W. Zwart was een koper op de Centrale Markt. In 1942 was hij genoteerd op de Waterloopleinmarkt bij standplaats 2000 en ook bij stand 350 (Overig). In 1941 kreeg hij een incidentele melding: hij probeerde zonder nummerbewijs aardappelen te bemachtigen en weigerde instructies van de controleur te volgen, waarbij hij dreigde met klachten.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst met namen en adressen.
* **Structuur:** De lijst is georganiseerd in drie kolommen: Naam (met initialen en patroniemen), Adres (vaak poldernummers of specifieke wegnummers) en Wijk/Gemeente (West, Sloten, Zuid). * **Geografie:** De locaties concentreren zich in de Sloterpolder en de voormalige gemeente Sloten (geannexeerd door Amsterdam in 1921). De vermelding van "Sloterpolder" met kavelnummers duidt op een tijd dat dit gebied nog grotendeels agrarisch was, voor de bouw van de Westelijke Tuinsteden. * **Namen en Titels:** * **Hzn. / Judzn. / Gzn.:** Afkortingen voor Hendrikszoon, Judocuszoon en Gerritzoon. * **Gebr.:** Gebroeders. * **hs.:** Huis (begane grond). * **Opvallende details:** Er staan enkele typefouten in het origineel, zoals "Sloterewg" (Sloterweg) en "Stoten." (Sloten.). De ponsgaten aan de linkerkant hebben bij enkele namen de eerste initialen onleesbaar gemaakt.
Dienstverslag / Rapport.
Het document beschrijft een geval van burgerlijke ongehoorzaamheid of frictie aan het "voedselfront" tijdens de bezettingsjaren. De kern van het incident is dat koper W. Zwart probeert aardappelen te bemachtigen zonder het verplichte nummerbewijs. Wanneer de controleur hem sommeert achteraan te sluiten en zijn toegangskaart te tonen, weigert Zwart dit en dreigt hij met een klacht bij de directie. Opvallend is de ambtelijke precisie: de leeftijd en het exacte adres van de koper worden genoteerd. De handgeschreven kanttekeningen laten zien dat het rapport direct tot actie heeft geleid: de bedrijfschef heeft besloten een officiële schriftelijke waarschuwing naar Zwart te sturen, waarin gedreigd wordt met zwaardere strafmaatregelen bij een volgend incident.
Doorslag of stencilkopi van een officiële waarschuwingsbrief.
Dit document is een formele, schriftelijke berisping gericht aan een burger van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De toon is dwingend en ambtelijk. De kern van de brief is een beschuldiging van wangedrag ("moeilijkheden veroorzaakt") tijdens de aardappeluitdeling op de Centrale Markt op 10 september 1941. De ontvanger wordt gesommeerd om in de toekomst strikt de instructies van ambtenaren op te volgen. De brief eindigt met een expliciet dreigement: bij herhaling zullen er "strafmaatregelen" worden overwogen. Het gebruik van het woord "manen" onderstreept de autoritaire verhouding tussen de overheid en de burger in deze periode.
Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.
Dit document is een ambtelijk verslag van een klacht over "koppelverkoop" tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Twee buurtbewoners (Zwart en Keizer) rapporteren dat handelaar W. Ros aan de Oostenburgergracht alleen vis verkoopt op voorwaarde dat de klanten ook hun groentebonnen bij hem inleveren. Dit was een overtreding van de distributieregels. Uit de handgeschreven kanttekening van 25 november blijkt dat de inspecteur Ros heeft gesproken. Ros verweert zich door te stellen dat hij de bonnen gebruikte "om van de groente af te komen", wat suggereert dat hij een overschot aan groenten had dat hij wilde verkopen voordat het bedierf. De verdere bureaucratische afhandeling is zichtbaar in de rechterbenedenhoek: er is opdracht gegeven om te informeren bij het Verdeelkantoor (de instantie die de distributiebonnen beheerde). Op 7 december 1943 wordt genoteerd dat er bij het Verdeelkantoor nog niets bekend is over deze specifieke zaak of onregelmatigheden van deze handelaar.
Beurtvaart-Adres (vrachtbrief voor beurtvaart- en/of wegvervoer).
* **Logistiek:** Hoewel het een 'Beurtvaart-Adres' is (traditioneel vervoer over water), toont het stempel van P. van Haaringen aan dat het hier gaat om 'Autodiensten' (wegvervoer). Dit illustreert de verschuiving of integratie van deze vervoersvormen in die periode. * **Financieel:** De zending is "niet franco", wat betekent dat de ontvanger de vrachtkosten moest betalen bij aflevering. De prijs van het formulier zelf was vastgesteld op 1,5 cent. * **Administratief:** De tekst in de linkermarge verwijst naar stringente regelgeving vanuit het Departement van Waterstaat tijdens de bezettingsjaren, waarbij het gebruik van standaardformulieren verplicht was voor zowel scheepvaart als vervoer met paard en wagen.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats 2000
Waterlooplein — standplaats 350 180 100
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenaan midden:] *Verzonden 2/8* [Handgeschreven, rechtsboven:] *L. v.d. Laar* den Heer S.de Vries, Zwanenburgwal 92 I, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 33/67/2 M 2 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d.25 Juli jl. bericht ik U, dat U geen verder uitstel van plaatsbezetting op de markt Westerstraat kan worden verleend. Indien U thans de marktplaats niet rege...
# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven] den Heer S. de Vries, Zwanenburgwal 92 I, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 33/67/2 M 2 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 Juli jl. bericht ik U, dat U geen verder uitstel van plaatsbezetting op de markt Westerstraat kan worden verleend. Indien U thans de marktplaats niet regelmatig kunt bezetten, zal zij worden ingetrokken, overeenkomstig de de...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] W. Brauns [Getypt rechtsboven:] VD/HG. [Handgeschreven middenboven:] Verzonden 16/9 [Adresblok:] den Heer W. Zwart, Oostenburgermiddenstraat 24 hs, Amsterdam-Centrum. Wijk 15. [Referentie en datum:] 37/89/2 M. 15 September 1941. [Inhoud:] Mij is gerapporteerd, dat U op Woensdag 10 September jl. moeilijkheden heeft veroorzaakt bij de afgifte van aar...
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven in potlood:] Zen. M. de Kraai. [Linksboven, getypt:] VP/HG. 29/31/2 M. [Handgeschreven in rood:] 1939 [Handgeschreven in potlood:] Verzonden 17/1-'40. [Rechts, getypt:] 16 Januari 1940. den Heer M. Bleekrode, Kloveniersburgwal 2 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 1. [Inhoud brief:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 December jl. bericht ik U, dat de p...
# TRANSCRIPTIE *Extra* 28/94/2 M. vP/G. 7 Augustus 1939. den Heer W.L. Vrees, Lynbaansgracht 25 I, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 Juli jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt Lindengracht te laten bystaan - niet vervangen - door Uw zoon W.S. Vrees, geboren 22 Mei 1915. Deze toestemming is alleen van kracht, mits U...