V. Valstar

Document

Dit document is een verslag van een ambtelijk overleg over de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van het gesprek draait om een logistiek en strategisch meningsverschil tussen het **Marktwezen** (de overheid) en de **groothandel**. * **Het conflict:** De overheid rekent op een vaste opslag van 25 wagons per product (rapen, uien, wortelen) om vorstperiodes te overbruggen. De handel heeft echter minder ingepland (10 wagons uien, 15 wagons wortelen), uitgaande van de cijfers van vorig jaar en de behoefte aan "roulatievoorraad" voor dagelijks gebruik. * **De oplossing:** Er wordt gesproken over een "gecentraliseerde verkoop". Dit is een typisch kenmerk van de oorlogseconomie: de vrije markt wordt uitgeschakeld om prijsopdrijving (zwarte markt) te voorkomen en een eerlijke verdeling (rantsoenering) te waarborgen. * **Handgeschreven wijzigingen:** De tekst bevat diverse correcties die de formuleringen scherper of feitelijk juister maken. Bijvoorbeeld de toevoeging van "gecentraliseerden" en de correctie van "plaatsvindt" naar "wordt toegepast", wat duidt op een actieve sturing door de overheid. ---

Document

* **Doel van de brief:** Het informeren van de Wethouder van Levensmiddelen over de voortgang van de onderhandelingen betreffende de winteropslag en distributie van essentiële groenten (stapelproducten). * **Problematiek:** Men vreest voor schaarste en prijsopdrijving tijdens vorstperiodes. Daarnaast is de vrije inkoop op veilingen door groothandelaren aan banden gelegd. * **Voorgestelde oplossing:** 1. Gecentraliseerde verkoop door een 'Combinatie van groothandelaren' om de prijzen te beheersen en eerlijke distributie naar de kleinhandel te waarborgen. 2. Samenwerking met het 'Bureau Velders' (onderdeel van de landelijke centrale) om de aanvoer te garanderen als de reguliere veilingen tekortschieten. * **Logistiek:** De focus ligt op 'stapelproducten'—duurzame groenten zoals kool, wortelen en uien die cruciaal zijn voor de voedselvoorziening in de winter. Er wordt expliciet verwezen naar het voorkomen van voedselbederf door overmatige opslag, een les uit de vorige winter. ---

Handgeschreven brief (concept of kopie).

De kern van de brief is een verzoek om medewerking bij het veiligstellen van een aanzienlijke voorraad bieten (130 wagonladingen) voor de Amsterdamse "bietenkokers" voor de winterperiode van 1941-1942. **Belangrijke punten:** 1. **Schaarsheid en vordering:** De schrijver merkt op dat bieten niet meer via de reguliere veilingen beschikbaar zijn, maar worden "gevorderd" door *Bureau Velders*. Dit duidt op de strakke distributie-economie tijdens de bezetting. 2. **Voedselvoorziening:** Er wordt expliciet verwezen naar het belang voor de "voedselvoorziening". Bieten waren in oorlogstijd een cruciaal volksvoedsel, zowel voor directe consumptie als voor de productie van stroop. 3. **Bureau Velders:** Dit was het bureau dat tijdens de oorlog verantwoordelijk was voor de inkoop en distributie van groenten en fruit onder toezicht van de bezetter en de Nederlandse crisisorganen.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] *M. de Boer* [Linksboven:] VP/HG. [Midden boven, handgeschreven:] *Verzonden 9/9* 72/75/3 M. 1. [Rechtsboven:] 6 September 1940. [Links:] Venters in Jan Evertsen- straat. [Rechts:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 22 Augustus jl. door den wa...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] ten. h. de Raer [Gestempeld/Getypt:] VP/DV. 72/9/2 M. [Handgeschreven:] Memorandum 1/3-140 1 Maart 1940. **Overlast van venters met strikjes.** den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> Ten vervolge op mijn rapport d.d. 12 December jl. (No. 72/68/4 M.) heb ik de eer U te berichten, dat op 23 Februari jl. door twee contrôleu...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. *Extra* [handgeschreven] 72/75/3 M. 1 6 September 1940. Venters in Jan Evertsen- straat. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 22 Augustus jl. door den waarne- menden inspecteur van mijn dienst opgemaakt rapport inzake de venters in de Jan Evertsenstraat. Ten deze lijkt ...

# TRANSCRIPTIE *Noot: De transcriptie volgt de spelling en interpunctie van het origineel.* ten. Gr. de Heer VP/HG. *extra* 72/68/4 M. 12 December 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . Naar aanleiding van Uw missive d.d. 28 Augustus jl. (No. 566 L.M. 1939) heb ik de eer U te berichten, dat, waar- schijnlijk ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, de ver- ko...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] verz. Mr. de Raer ter. Mr. Müller [Getypt linksboven:] VP/DV. 72/37/2 M. [Handgeschreven midden:] Verzonden 17/5-'40. [Getypt rechts:] 16 Mei 1940. [Adresblok:] de Commissie voor Zakelijken bij- stand aan Gemobiliseerden, Utrechtscheweg 4, <u>A M E R S F O O R T.</u> [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 Mei jl. bericht ik U, dat de ventv...