S. Vogel

Intern memo / ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14).

De notitie gaat over J. Groen, een marktkoopman die voorheen een standplaats had op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. In de tekst wordt vastgesteld dat hij geen plek heeft gekregen op een van de speciaal ingerichte 'Joodsche markten'. De ambtenaar (mogelijk 'de Haan') adviseert dat Groen zich, na zijn gedwongen ontslag uit de reguliere marktvoorziening, kan laten inschrijven op een wachtlijst voor deze Joodse markten. De aantekening onderaan geeft aan dat deze procedure gestandaardiseerd was; een vergelijkbare brief is verzonden naar een zekere S. Vogel.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Getypte namenlijst met data.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, beginnend bij de letter 'V' en eindigend bij 'Z'. Elke regel bevat een initiaal, een achternaam en een datum. * **Datumnotatie:** De datums zijn geboortedata. De notatie is inconsistent: soms met spaties en een weglatingsteken voor het jaartal (bijv. `27. 1'93`), soms volledig met punten gescheiden (bijv. `2.10.13`). * **Inhoudelijke duiding:** De namen op de lijst (zoals Vischjager, Wertheijm, Wurms en Zwaaf) zijn veelvoorkomend binnen de Joods-Nederlandse gemeenschap van die tijd. De jaartallen (eind 19e eeuw, begin 20e eeuw) passen bij de leeftijdscohorten die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Handgeschreven administratief register/grootboekblad.

* **Geografie:** De genoemde adressen (Afrikanerplein, Tilanusstraat, Vrolikstraat, Rapenburgerstraat) bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam-Oost en de oude Jodenbuurt. Dit waren wijken met een zeer hoge concentratie Joodse inwoners aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. * **Naamgeving:** Veel namen zijn dubbel uitgevoerd (meisjesnaam-getrouwde naam), wat duidt op een registratie van gezinshoofden of volwassenen voor officiële doeleinden. * **Handgeschreven notities:** De kanttekeningen bij de laatste kolommen zijn cruciaal. De vermelding "vrouw naar Arb. beurs verwezen" (Arbeidsbeurs) en "naar ziekenhuis" wijzen op een actieve administratie waarbij mensen werden opgeroepen voor werk of medische keuringen. * **Correcties:** Onderaan is een inschrijving doorgehaald en opnieuw genoteerd, wat wijst op een lopende administratie waarbij fouten direct werden hersteld.

Administratieve lijst (verzendlijst)

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen. De eerste kolom 'S' duidt waarschijnlijk op een serie- of lijstnummer. De kolom 'Nr' bevat registratienummers van de betreffende personen of brieven. De kolom 'Naam' en 'adres' spreken voor zich. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en de Transvaalbuurt (bijv. Rapenburg, Tugulaweg, Vrolikstraat, Blasiusstraat). * **Afkortingen:** De adressen bevatten de destijds gebruikelijke aanduidingen voor verdiepingen: 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', 'III'. Straatnamen zijn vaak afgekort (str., nw. voor nieuwe, pres. voor president). * **Opvallend:** De naam 'M. de Vries' (Nr. 270) komt tweemaal voor op de lijst onder kolom S:2.

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

*Aantekening: Rechtsboven staat de afkorting "SV".*

# Salomon Walg 28 Augs. 1903 A'dam. Van Ostadestr. 370 II. Z. A 35 No. 614213 Erk. K 1845 [Kantlijn links: #. Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] *W. Müller* [met daaronder een omcirkelde 'R'] [Rechtsboven getypt:] VG/HG. het Bestuur van den Eersten Neder- landschen Bond van Kleinfabrikanten in de Sigarenindustrie, p/a den Heer G.v.d.Bogaard, Burg.Tellegenstraat 5 I Amsterdam-Zuid. Wijk 22A. [Links:] 97/1/2 M. [Rechts:] 25 Januari 1942. Ten vervolge op mijn brief d.d. 25 November 1941 be- ri...

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...