G. Gooijer
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
G. Gooijer was een klein handelaar in visch die actief was op de Waterlooplein en als hulpverlener op de Zwanenburgwal. In 1942 verzoekt hij om clementie na een veroordeling voor een prijsdelict, waarbij het intrekken van zijn recht om vis te kopen op de Amsterdamse visafslag werd bedreigd. Tijdens de hongersnood in 1942 vroeg hij formeel om toewijzing van mosselen buiten het reguliere bonnenstelsel. In juni 1944 werd zijn voorraad van 40 kilogram zoutwatervis gecontroleerd en bevonden zich in orde.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst met namen en bedragen/waarden.
* **Structuur:** De lijst is hiërarchisch opgebouwd op basis van aflopende waarden. De horizontale lijnen lijken classificaties aan te geven, gemarkeerd met de breuken 3/4, 1/2 en 1/4. * **Inhoud:** Het betreft een administratieve lijst, mogelijk van salarissen, uitkeringen, belastingaanslagen of aandelenposities. De aanwezigheid van namen als "Juda Groenteman" en "J. Cohen" in combinatie met de sobere, bureaucratische stijl, doet denken aan administratie uit de oorlogsperiode of direct daarna. * **Opvallende details:** * Bij de naam D. Bout staat een correctie of typfout in het getal ("131 $^m$ 77"), waar waarschijnlijk een komma had moeten staan. * De afkorting "Hzn." staat voor "Hendrikszoon" (of een andere voornaam beginnend met H), een gebruikelijke Nederlandse aanduiding om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde initialen. * Het ronde stempel op de achtergrond bevat de tekst "JA... NOOR...", wat mogelijk verwijst naar een bedrijfsnaam of een instantie.
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.
* **Namen en Suffixen:** De lijst bevat typisch Nederlandse achternamen (Gooijer, Van As, Boor, Veerman). Er wordt gebruik gemaakt van traditionele suffixen om personen met dezelfde naam te onderscheiden: *Hzn* (Hendrikszoon), *Jrn* (Janszoon?), *Wrn* (Willemszoon?), *Sr* (Senior) en *Jr* (Junior). * **Notatie:** De aanhalingstekens (") worden gebruikt als herhalingsteken voor het woord "van" en het weglatingsteken voor de eeuw in de jaartallen (bijv. "82 voor 1882). * **Aantekeningen:** Bij twee personen (W. van As Jr. en Jan Vos) staat de notitie "een dag kaas". Dit verwijst waarschijnlijk naar een specifieke traditie, betaling in natura of een verplichte traktatie binnen een gilde, buurtvereniging of kerkelijke organisatie.
Handgeschreven verzoekschrift / bezwaarschrift.
In deze brief verzoekt G. Gooijer Bakker, een visboer uit Huizen met 35 jaar ervaring, om clementie na een veroordeling voor een "prijsdelict". De sanctie — het intrekken van zijn recht om vis te kopen op de Amsterdamse visafslag — bedreigt zijn voortbestaan. De kern van de zaak vond plaats op 22 mei 1942. Gooijer Bakker verkocht op het Rokin een restant van 3,5 pond aal (paling) aan een klant voor 1,25 gulden. Volgens de officiële prijsvoorschriften bleek hij 36 cent te veel te hebben gevraagd. Hij voert als verzachtende omstandigheden aan dat: 1. De partij vis veel "doode aal" bevatte door de late toewijzing (bederf/kwaliteitsverlies). 2. Het restant verschillende kwaliteiten vis bevatte die "door elkaar" werden verkocht. 3. Hij de 36 cent direct heeft terugbetaald toen een controleur hem op de fout wees. 4. Hij een onbesproken staat van dienst heeft van 35 jaar.
Handgeschreven smeekschrift of verzoekschrift.
* **Toon en Stijl:** De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die gebruikelijk was voor petities aan autoriteiten in de late 19e of vroege 20e eeuw. De schrijver gebruikt termen als "broodeloos" en "algeheele ondergang" om de ernst van zijn situatie te benadrukken. * **Kern van het verzoek:** De schrijver, G. Gooijer, is gestraft voor onjuist gedrag (vermoedelijk "buitensporig winstbejag" gezien de eerste regel). Hierdoor is zijn "toewijzing" aan de visafslag ingetrokken. Hij smeekt om herstel van deze rechten omdat hij anders zijn gezin niet kan onderhouden. * **Vorm:** De afkorting "de Dw Dr." onderaan staat voor "de Dienstwillige Dienaar", een standaard afsluiting voor dergelijke brieven.
Handgeschreven verzoekbrief met ambtelijke kanttekeningen.
Het document is een illustratief voorbeeld van de bureaucratie rondom de voedselvoorziening in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (1942). De burger G. Gooijer vraagt formeel om een "toewijzing" voor mosselen. In deze periode was voedsel schaars en werden extra producten buiten het reguliere bonnenstelsel om vaak via specifieke aanvragen verdeeld. Uit de ambtelijke aantekeningen blijkt dat de aanvraag grondig is getoetst. Er wordt genoteerd dat de aanvrager reeds in het bezit is van een vervoersbewijs voor vis (serie 8 n. 157). De uiteindelijke beslissing is echter negatief: de aanvraag wordt **"afgewezen"**. De reden hiervoor is opmerkelijk specifiek: de aanvrager heeft het voorgaande jaar (1941) ook al mosselen toegewezen gekregen. Dit duidt op een streng rechtvaardigheidsbeginsel of een roulatiesysteem waarbij getracht werd schaarse goederen over zoveel mogelijk verschillende huishoudens te spreiden.
Document
Het document is een officieel verslag van een controle door de **Distributie Controle** (afgekort als *distr. contr.*). Tijdens deze controle zijn twee viskooplieden uit de familie Gooijer gecontroleerd op de hoeveelheid vis die zij bij zich hadden. * **Geturfd**: Dit geeft aan dat de controleurs de eenheden handmatig hebben geteld of gewogen. * **2 x 20 kg Z.W.**: Er is in totaal 40 kilogram vis gecontroleerd. De afkorting "Z.W." staat in deze context hoogstwaarschijnlijk voor **Zoutwatervisch** of mogelijk **Zuiderzeevisch**. * **Personen**: De achternaam Gooijer is zeer specifiek voor het vissersdorp **Huizen** (NH). Het toevoegsel "-Bakker" bij de eerste naam dient waarschijnlijk ter onderscheiding van andere naamgenoten in het dorp, een gebruik dat daar destijds zeer gebruikelijk was.
Handgeschreven verklaring/brief.
De brief is een getuigenverklaring of een verzoek om dispensatie ten behoeve van Jan Vos, een visboer uit Huizen. De kern van het schrijven is dat Vos zijn echtgenote 's ochtends moet verzorgen omdat zij chronisch ziek is ("steeds ziek"). Hierdoor kan hij niet de eerste trein vanuit Huizen nemen en arriveert hij pas rond 9:00 uur op zijn werkplek ("de Wal"). Er is een regeling getroffen waarbij een zekere G. Gooijer de vis van Vos alvast in ontvangst neemt en, indien Vos helemaal niet kan komen, de verkoop op de vaste standplaats waarneemt. De ondertekenaar, Jac Stam (mogelijk een marktmeester of lokale autoriteit), verklaart dat hij tegen deze gang van zaken "mijns inziens" (m.i.) geen bezwaar heeft.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met namen en bedragen/waarden.
| G. Gooijer | 112,11 | ) |
Koopliedenlijsten
Onbekend
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven] den Heer P.Gootjes, Ceintuurbaan 194 III, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wyk 22. 25/148/2 M 2 Augustus 1940. My is gerapporteerd, dat U zich op Woensdag 31 Juli jl. op de markt aan de Albert Cuypstraat hebt laten assisteeren zonder dat U daartoe toestemming is verleend, terwyl U bovendien onbehoorlyk is opgetreden tegenover den marktambtenaar, die U op Uw overtre...
# TRANSCRIPTIE *extra* vP/EG. den Heer J.Gosler, Valkenburgerstraat 83 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 25/142/8 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 29 Juli jl. verleen ik U hierbij alsnog gedurende twee maanden na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig een plaats op de markt Albert Cuypstraat te bezetten. De Directeur,
# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* den Heer P.Gootjes, Ceintuurbaan 194 III, Amsterdam-Zuid. Wijk 22. 25/148/3 M. 5 Augustus 1940. In verband met het feit, dat U zich op 3 Augustus jl op de markt Albert Cuypstraat heeft schuldig gemaakt aan ernstig wangedrag jegens een op voornoemde markt dienstdoenden ambtenaar, heb ik U, ingevolge artikel 39 lid 1 van het Regle- ment op de Markten gestraft met o...
# TRANSCRIPTIE VP/HG [gevolgd door een klein vinkje] *Extra* [handgeschreven] 25/123/2 M. 31 Juli 1939. den Heer P.Gootjes, Ceintuurbaan 194 III, p/a Stelman, Amsterdam-Zuid. Wijk 22. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 25 en op 29 Juli jl. op de markt aan de Albert Cuypstraat heeft schuldig gemaakt aan wangedrag, terwijl U op 29 Juli jl. bovendien de orde en de rust op de markt heeft versto...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief / Verzoekschrift * **Afzender:** J.H. van der Kooy, Grossier in Groenten en Fruit * **Adres afzender:** Schalkburgerstraat 327, Den Haag * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam * **Datum:** 17 mei 1943 * **Kenmerk:** No. 53/26/1 M. 1943 (met handgeschreven toevoeging 19/5) * **Taal:** Nederlands * **Bijzonderhed...