N. Proost

Getypte brief met handgeschreven handtekening en diverse administratieve stempels.

Deze brief is een formeel verzoek van een burger aan de Amsterdamse Voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het probleem is de starheid van het distributiesysteem: 1. **Vrije markt versus distributie:** De moeder van de briefschrijver was afhankelijk van een rondrijdende handelaar (N. Proost). Nu deze zijn route heeft gestaakt, kan zij nergens terecht omdat winkeliers enkel "vaste klanten" bedienen om hun eigen beperkte voorraden te beschermen. 2. **Woekerprijzen:** De schrijver meldt terloops dat de eerdere handelaar "veel te hooge prijzen nam", wat wijst op de grijze markt of prijsopdrijving die ontstond door schaarste. 3. **Bureaucracie:** De brief vertoont diverse ambtelijke stempels, wat aantoont dat dergelijke individuele noden via een strak administratief proces (dossiernummers en volgnummers) werden afgehandeld.

Getypte oproepbrief/sommatie.

* **Vorm en Stijl:** Het document is een formeel, zakelijk schrijven opgesteld met een schrijfmachine. Het taalgebruik is ambtelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen"), kenmerkend voor overheidscommunicatie uit die periode. Het gebruik van archaïsche vormen zoals "den Heer" en "des voormiddags" was destijds de standaard. * **Administratieve context:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was ten tijde van de oorlog de zetel van de **Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijke Steun (BMS)**. De genoemde ambtenaar, J.J. Sieburgh, was een bekende functionaris binnen deze dienst. * **Referentie:** De code "2C/63/2 M." is een intern dossiernummer. De letter 'M' zou kunnen verwijzen naar 'Maatschappelijk', passend bij de afdeling. * **Tijdsgeest:** De brief is gedateerd op 15 augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De korte termijn van de oproep (verzonden op zaterdag de 15e voor een afspraak op maandag de 17e) duidt op urgentie.

Document

* **Inhoud:** Mevrouw Van der Sloot Boon beklaagt zich over de handelwijze van haar groenteman, N. Proost. De kern van de klacht is dat hij weigert appels te leveren op basis van een vermeend verouderde klantenkaart, terwijl hij wel distributiebonnen heeft aangenomen. Daarnaast beschuldigt zij hem van zwarte handel vanuit een kelder naast de winkel van zijn vader en onbeleefd gedrag jegens ouderen. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd ("Met de meeste Hoogachting"), maar de ondertoon is verontwaardigd en beschuldigend. De schrijfster erkent dat de directie wellicht niet direct over distributieklachten gaat, maar acht de situatie ernstig genoeg om te rapporteren. * **Taalgebruik:** Typisch voor het midden van de 20e eeuw, met archaïsche spelling zoals "Mijn Heeren", "zoo", "gerafineerd" (met één 'f') en "meenschen". De term "mij m meisje" verwijst naar een dienstbode. * **Juridische/Administratieve aspecten:** Er wordt verwezen naar de "vestigingswet", wat suggereert dat de schrijfster vermoedt dat de illegale verkoop vanuit de kelder ook een overtreding van de bedrijfsvergunningen is.

Gezinskaart voor Groente en Fruit (Distributiekaart)

* **Documentvorm:** Een officiële distributiekaart gedrukt op groen-gepatroneerd papier om vervalsing tegen te gaan. De kaart is verdeeld in periodes van vier weken. * **Handgeschreven toevoegingen:** De naam van het gezinshoofd, het adres en de specifieke toewijzing van het aantal bonnen (1 bon voor periode 9, 3 bonnen voor periode 10) zijn met de hand ingevuld. * **Stempels:** De leverancier 'N. Proost' uit de Utrechtschedwarstraat heeft zijn stempel geplaatst in beide vakken, wat aangeeft dat dit de vaste winkel was waar het gezin hun rantsoen moest ophalen. * **Gebruikssporen:** De afgekruiste vakjes in de tabel van periode 9 tonen de daadwerkelijke registratie van aankopen of het inleveren van bonnen op specifieke dagen.

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

| No. Lkrt. | Naam en voornamen | Geboortedatum | Woonplaats | | :--- | :--- | :--- | :--- | | 2187 | Proost M.M. | 23. 4.1903 | 2e.v. Swindenstraat 18 | | 1132 | Proost N. | 19. 7.1876 | Utrechtse dwarsstraat 94 | | 1832 | Pruis J.F. | 13.11.1915 | Solebaystraat 59 | | 1633 | Prys [onleesbaar teken] | 15. 6.1905 | Rynwardtstraat 90 | | 1723 | Punt J.W. | 26. 7.1909 | Zuider Amsterweg 4 | | 1869 |...

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] m. S. 59686

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, in grafietpotlood:] nijnhuis [Turflijst, in grafietpotlood:] <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> I [Midden, schuin omhoog in grafietpotlood:] doss controle delta [met onderstreping] [Onderaan, in grafietpotlood:] opl A [of een driehoekig symbool]