M.A. Jacobs

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De brief is een korte zakelijke mededeling van de heer M.A. Jacobs. Hij reageert op een officieel verzoek om zijn ventvergunning (een vergunning voor straathandel) in te leveren. Hij geeft aan dat hij dit document niet zelf heeft, maar dat het reeds bij het kantoor van Sociale Zaken aan de Marnixstraat in Amsterdam ligt. * **Vorm:** Het handschrift is verzorgd en kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. De tekst bevat een kleine spelfout ("deelik" in plaats van "deel ik"). * **Administratieve sporen:** De cijfers bovenaan zijn waarschijnlijk door een ambtenaar toegevoegd bij ontvangst van de brief voor de dossiervorming.

Handgeschreven administratieve aantekening op stevig papier/karton.

Dit document is een administratieve verwerking van een verzoek of besluit tot vrijstelling van marktgeld. De kern van het document is de tragische reden voor deze vrijstelling: de betreffende koopman, M.A. Jacobs, is "uitgezonden naar een Rijkswerkkamp". * **Bureaucratie:** Het document toont de kille precisie van de Amsterdamse marktadministratie tijdens de bezetting. Terwijl mensen werden weggevoerd, hield de gemeente nauwgezet bij wie er nog marktgeld verschuldigd was en wie niet ("geen schuld"). * **Locatie:** De Ruyschstraat ligt in de Oosterparkbuurt, een wijk met destijds veel Joodse inwoners. De Gaaspstraat was de locatie van een van de specifieke "Joodse markten" die door de bezetter waren ingesteld om de segregatie te bevorderen. * **Tijdlijn:** De eerste aantekening stamt uit april 1942. Dit is precies de periode waarin de eerste groepen Joodse mannen werden opgeroepen voor de Joodse werkkampen in Nederland. De latere datum (december 1942) onderaan suggereert een definitieve administratieve afhandeling, mogelijk omdat de persoon inmiddels was gedeporteerd naar een doorgangskamp zoals Westerbork of verder.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt M. Jacobs de directeur van het Marktwezen om vrijstelling van de betaling van marktgeld en om de reservering van een standplaats (nummer 73 in de Jansstraat). De reden voor dit verzoek is dat de zoon van de afzender, M.A. Jacobs, al vijf weken verblijft in een "Rijkswerkkamp". De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die destijds gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties (gebruik van "Weledele Heer", "Ued." en de slotformule "Uw dw. dr." oftewel 'Uw dienstwillige dienaar'). De rode aantekeningen onderaan de brief zijn van administratieve aard en tonen aan dat het verzoek is behandeld. Op 13 mei 1942 werd de gevraagde vrijstelling verleend.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** M. A. Jacobs (geboren 31-12-1913, woonachtig aan de Ruijschstraat 20-I te Amsterdam). * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Datum:** 17 juli 1942. * **Kenmerken:** Getypte brief op papier met diverse handgeschreven aantekeningen, een stempel en een handtekening. * **Onderwerp:** Verzoek tot intrekking van de ontneming van een vas...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] M. A. J a c o b s geboren 31-12-1913 Ruijschstraat 20-I Amsterdam. — plaats no.73 markt Gaaspstr. Wollen en zijden stoffen. [Stempel/Aantekening midden-links:] № 103/64/1 M. 1942 18/7 [Rechtsboven:] Amsterdam, 17 J u l i 1942. Aan den Heer Directeur v a n h e t Marktwezen te A m s t e r d a m. [Handgeschreven aantekening rechts:] mw. [?] spoor [?] Weledele Heer, ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *Hapman* [onzeker] [Handgeschreven bovenaan:] *Verzonden m/s* HG. 86/21/1 M. 11 Mei 1942. den Heer M.A.Jacobs, Ruyschstraat 20 I, Gaaspstraat. [links gepositioneerd] Amsterdam-Oost. Wijk 11. vrijstelling betaling marktgeld Gaaspstraat. Gaaspstraat 13 April 1942 XXXXXXXX

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven administratieve aantekening op stevig papier/karton. * **Taal:** Nederlands. * **Datum:** 13 april 1942 (met latere aantekeningen in mei en december 1942). * **Persoon:** M.A. Jacobs. * **Locatie:** Ruyschstraat 20 I, Amsterdam (markt op de Gaaspstraat). * **Kenmerken:** Bevat administratieve codes, waaronder een opvallend rood numme...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ontslagbewijs (Afschrift) * **Datum op document:** 22 mei 1942 * **Betrokkene:** M. A. Jacobs (Stamnummer: 31/2/3) * **Instantie:** Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken Amsterdam, Afdeling Werkverruiming * **Locatie project:** Sellingerbeetse (Groningen) * **Locatie administratie:** Galerij No. 26, Amsterdam C.