AI-Synthese 33

S.F. den Maine was een groothandelaar in aardappelen op de Centrale Markt, actief als lid, bestuurslid en transporteur. In 1942 verloor hij zijn nering door de invoering van de VBNA (vermoedelijk arisering of afsluiting van de markt voor Joden). Hij was betrokken bij debatten over openingstijden en veiligheid in 1940.

Lotgevallen

1942 arisering Verlies van nering door invoering van VBNA op Centrale Markt

Handel

aardappelen Centrale Markt
aardappelenVBNAgroothandelCentrale Markt
Gebaseerd op 6 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-293 | Pagina 348 | 1939

Getypte pagina uit een verslag of notulen (mogelijk van een gemeenteraadscommissie).

Dit document legt een discussie vast over de effectiviteit en de toekomst van een centrale marktplaats. De belangrijkste punten uit het debat zijn: 1. **Economische relevantie:** Er is bezorgdheid dat de markt in zijn huidige vorm niet meer aansluit bij de behoeften van de handel, mede door de opkomst van "modern verkeer" waardoor handel zich makkelijker buiten de markt kan verplaatsen. 2. **Regelgeving:** De "leurdersverordening" (bedoeld om straathandel te reguleren en naar de markt te dirigeren) blijkt in de praktijk niet te werken. De heer Du Maine wijst op mazen in de wet, zoals het leveren op bestelling. 3. **Bestuurlijke transparantie:** Er is een conflict over de openbaarheid van een rapport. De wethouder weigert dit openbaar te maken en houdt vast aan het primaat van intern overleg en de besluitvorming door het college van B&W. 4. **Beleidscontinuïteit:** De wethouder verdedigt de huidige opzet van de markt door te wijzen op het feit dat deze nog relatief nieuw is en dat ingrijpende wijzigingen niet zomaar kunnen worden doorgevoerd.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 169 | 1940

Notulen of verslag van een vergadering (waarschijnlijk van een commissie of bestuursorgaan gerelateerd aan de Centrale Markt).

* **Kern van het debat:** De discussie draait om twee hoofdpunten: de openingstijden van de Centrale Markt op zaterdag en de veiligheidsmaatregelen in het kader van de luchtbescherming. * **Belangen:** Er is een duidelijk spanningsveld tussen de operationele eisen van de markt (en mogelijk de bezetter of de overheid) en de sociale/economische belangen van de winkeliers. De heer Blom voert een opvallend argument aan over de gezinsbelangen: latere markttijden betekenen dat de echtgenote van de winkelier langer in de winkel moet staan en dus langer van haar gezin gescheiden is. * **Democratisch proces:** Er vindt een formele stemming plaats waarbij het voorstel voor ruimere openingstijden nipt wordt verworpen (7 tegen 6). * **Veiligheid:** De "Rondvraag" onthult zorgen over het gebrek aan echte schuilkelders. De voorzitter geeft aan dat de huidige oplossing (pakhuiszolders met zandzakken) door de Luchtbeschermingsdienst nog niet publiekelijk is gecommuniceerd.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 200 | 1940

Getypte notulen of verslag van een vergadering (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document betreft een verslag van een beraadslaging over de operationele veiligheid van de "Centrale Markt" (zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Centrale Markthallen) in het licht van een dreigende oorlogssituatie. De kernpunten van de discussie zijn: 1. **Technische beperkingen:** De verlichting kan niet centraal met één handgreep worden uitgeschakeld, wat snelle verduistering bemoeilijkt. 2. **Veiligheidsdilemma:** Een te abrupte verduistering kan binnen in de hallen leiden tot ongelukken door paniek of gebrek aan zicht. 3. **Communicatieproblematiek:** De sprekers uiten hun zorgen over hoe handelaren en publiek op de hoogte gesteld moeten worden van gewijzigde openingstijden bij luchtgevaar, aangezien men niet volledig kan vertrouwen op radio of normale communicatiekanalen tijdens een crisis. 4. **Logistieke aanpassingen:** Er wordt gesuggereerd om de handelstijden in de winter naar de middag te verschuiven om werken in het donker (en dus de noodzaak voor verduistering) te voorkomen. De voorzitter vindt dit op dat moment nog een stap te ver.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 204 | 1940

Getypte notulen van een vergadering (waarschijnlijk van een marktcommissie of een overleg tussen gemeentebestuur en handelaren).

Het document verslaat de discussie over twee kernthema’s: de bedrijfsvoering van de Centrale Markt en de voorbereiding op oorlogsomstandigheden. 1. **Openingstijden op zaterdag:** Er bestaat een conflict tussen het streven naar efficiëntie (eerder openen) en het sociale welzijn van de winkeliers. Interessant is het argument van de heer Blom over de "echtgenoote": zij moet de winkel draaiende houden terwijl de man op de markt is. Een latere marktgang betekent dat zij langer van haar gezin gescheiden is. De stemming is zeer nipt (7 voor, 6 tegen), wat duidt op grote verdeeldheid onder de belanghebbenden. 2. **Luchtbescherming:** De dreiging van een gewapend conflict is duidelijk aanwezig. De heer Blom dringt aan op professionele schuilkelders. De reactie van de voorzitter onthult dat men destijds koos voor provisorische oplossingen (zandzakken op pakhuiszolders) en dat de overheid (de Luchtbeschermingsdienst) terughoudend was met het verstrekken van informatie, mogelijk om paniek te voorkomen.

Archief 745 | 745-377 | Pagina 443 | 1942

Administratief overzicht (grootboekblad) van brandstoftoewijzing en -verbruik.

* **Doel van het document:** Het bijhouden van de distributie en het werkelijke verbruik van "Benzogas" per individuele afnemer. Dit was een essentieel onderdeel van de rantsoenering tijdens de bezetting. * **VBNA:** De afkorting VBNA staat voor *Vloeibaar Butaan- en Aardgas*. In het document valt op dat veel verbruikscijfers verwijzen naar "zie v.d. Vlugt" (met name naar M. v.d. Vlugt aan de Jan van Galenstraat 16). Dit suggereert dat v.d. Vlugt fungeerde als een centraal distributie- of vulpunt voor een groep gebruikers. Het enorme verbruik van v.d. Vlugt zelf (4500 $m^3$ en 3010 $m^3$) bevestigt dit. * **Scherpe Rantsoenering:** Er is een duidelijke trend zichtbaar: in de tweede periode (augustus-september) is de toewijzing voor bijna iedereen fors verlaagd (meestal van 500 naar 180 $m^3$), wat wijst op toenemende schaarste en strengere controle door de bezetter. * **Uitzonderingen:** Bij J.J. Sol staat de opmerking "Auto verkocht aan Tabel Zijlstr.", wat verklaart waarom er geen verbruik meer is in de tweede periode. ---

Archief 745 | 745-388 | Pagina 494 | 1942

Ambtsrapport met handgeschreven kanttekeningen en conceptbeantwoording.

Dit document is een officieel rapport van de inspectie/controle van de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Duitse bezetting in 1942. Het betreft de situatie van Pieter Postma, een aardappelhandelaar die door de invoering van de V.B.N.A. (Vakgroep Groothandel in Aardappelen, onderdeel van de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven) zijn nering heeft verloren. De kern van het rapport is een onderzoek naar de legitimiteit van Postma's eerdere handelsactiviteiten. Hoewel hij erkend was door de Akkerbouw Centrale voor de export, wordt hij in het rapport gekarakteriseerd als een "leurder" omdat hij geen vast pakhuis had op de markt. Het document laat de ambtelijke afhandeling zien van een werkzoekende wiens sector onder streng overheidsregelement is komen te staan. De controleur concludeert dat er op de markt geen plek is en verwijst hem door naar de hoofdafdeling in Den Haag of het gemeentelijk arbeidsbureau.

Koopliedenlijsten

Bron: 745-377.md | 1942

Waterlooplein — standplaats 160 220 - idem

idem Overig
Bron: 745-368.md | 1942

Waterlooplein — standplaats "

" Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-419 | Pagina 62 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, paarse stempel/inkt:] Nº 1/27/1 M. 1944 2/7 [Rechtsboven:] 18 Juli 1944 [Aanhef:] Wel Ed. Heer, [Rechtsboven, schuine annotatie:] vrij. Sw. [?] [Inhoud:] Volgens afspraak ben ik Zater- dag j.l. op het kantoor van den Heer de Maine geweest, doch tot mijn spijt stond er geen vacature open. Vertrouwende dat U mij in gedach- ten zult houden teeken ik hoogachtend [Onde...

Relevantie: 82% ** c. p. stalpers, vrolikstraat 172-ii, amsterdam-oost.
Archief 745 | 745-359 | Pagina 247 | 1941

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] Verzonden 9/12 [getypt:] VD/HG. den Heer G.Swarthoed, Vischhandelaar, L E M M E R . 46A/100/2 M. 9 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 November jl. deel ik U mede, dat bij een dezerzijds ingesteld onderzoek is komen vast te staan, dat inderdaad de Marechaussée te Amsterdam 6 pond snoekbaars uit een door U ingezonden mand visch heeft in beslag ge...

Relevantie: 82% ** de directeur (van een visafslag of controlerende instantie), kenmerk vd/hg., ** den heer g. swarthoed +1
Archief 745 | 745-411 | Pagina 422 | 1943

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] 46b/87A/2 M. [Midden boven, handgeschreven in blauwe inkt:] Verzonden 29/4 [Rechtsboven:] SV [Midden rechts:] 29 April 1943. Den Heer P. Mann "'t Palinghuis", St. Luciënsteeg 17, <u>Amsterdam-Centrum.</u> [Hoofdtekst:] Hiermede verzoek ik U Maandag 3 Mei 1943 a.s. tusschen 9.00 - 12.00 uur te mijnen kantore Jan van Galenstraat No. 14 te willen komen. U wordt bele...

Relevantie: 82% ** de directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie, gezien het adres jan van galenstraat 14)., ** den heer p. mann +3
Archief 745 | 745-359 | Pagina 300 | 1941

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenaan:] Verzonden 15/12 [Handgeschreven rechtsboven:] [Onleesbaar, mogelijk paraaf of naam] [Getypt rechtsboven:] vD/HG. de Fa. Smits & Zwaan, Vischhandel, S T A V O R E N . 46A/114/2 M. 15 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 November jl. deel ik U mede, (dat de onderhavige aangelegenheid dezerzijds is behandeld met de controleerende ambtenaren...

Relevantie: 82% ** de directeur (initialen vd/hg). vermoedelijk een functionaris van de inspectie der visscherijen o
Archief 745 | 745-432 | Pagina 47 | 1944

# TRANSCRIPTIE (Handgeschreven in paars bovenaan:) Verzonden 15/5 46b/83/2M. M/SV 15 Mei 1944. Den Heer Jan van Slooten Kerkweg 78 S a n t p o o r t. ================== In antwoord op Uw schrijven van 6 Mei jl. en onder terugzending van de mij toegezonden kwitantie, deel ik U mede, dat de ledige mand met deksel en matten op 11 Mei aan U werden geretourneerd. De Directeur,

Relevantie: 82% ** de directeur (naam van de instantie ontbreekt op dit fragment)., bevestigt dat een lege mand (inclusief deksel en beschermende matten) reeds op 11 mei is teruggestuu, uw schrijven +1