AI-Synthese 44

H. Bommels was een visverkoper uit de Jordaan die in 1940 een vergunning aanvraag voor groenten en fruit had ingediend, maar in 1942 voor onbepaalde tijd uitgesloten werd van de visafslag aan de Lindengracht omdat hij zijn toegewezen vis niet op zijn vaste marktplaats verkocht. Hij handelde op de Vischmarkt en de Centrale Markt. In 1943 bleef hij genoteerd in visdistributielijsten (bijv. bokkingen, aal) met een specifieke postnummer (1800), maar de exacte status of lotgevallen na zijn uitsluiting in 1942 zijn onduidelijk.

Lotgevallen

1940 vergunningaanvraag Aanvraag vergunning voor handel in groenten en fruit
1942 uitsluiting Voor onbepaalde tijd uitgesloten van de visafslag op Lindengracht
1942 boete/straf Straf opgelegd op 10 juni 1942 (ingetrokken twee dagen later)

Handel

visharingbokkingenaalsnoekbaars VischmarktCentrale MarktLindengracht
visuitsluitingLindengrachtJordaan
Gebaseerd op 10 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-307 | Pagina 238 | 1940

Officieel rapport / ambtelijk advies.

* **Inhoud:** Het document betreft een aanvraag voor een vergunning om in groenten en fruit te mogen handelen. Mevrouw Bommels-Boormeester, een haringverkoopster uit de Jordaan (Egelantiersstraat), wil haar nering veranderen omdat de haringaanvoer is gestopt. * **Beoordeling:** De controleur stelt vast dat zij inderdaad al jaren haring en zuurwaren verkoopt in Amsterdam-Zuid, maar dat er geen bewijs is voor haar bewering dat zij vóór 1912 in fruit handelde. Ook wordt opgemerkt dat zij in 1934 een eerdere vergunning nooit heeft opgehaald. * **Besluitvorming:** Ondanks de positieve opmerking van de controleur over de waarheid van haar verklaring, is het verzoek uiteindelijk gemarkeerd met de instructie **"Afwijzen"**. Dit wijst op een streng beleid van het Marktwezen bij het verstrekken van nieuwe handelsvergunningen in de vroege oorlogsmaanden.

Archief 745 | 745-382 | Pagina 429 | 1942

Getypte officiële brief op grijs papier.

* **Kernboodschap:** De heer Bommels, een visverkoper uit de Jordaan, wordt voor onbepaalde tijd uitgesloten van de visafslag. * **Aanleiding:** Hij heeft de aan hem toegewezen vis niet op zijn vaste marktplaats aan de Lindengracht verkocht gedurende een specifieke week in mei 1942. * **Juridische grondslag:** De sanctie is gebaseerd op het "Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941" (artikelen 7 en 11). Dit was een dwingende regelgeving die bedoeld was om de visdistributie tijdens de oorlog strikt te beheersen. * **Administratieve context:** De brief getuigt van een nauwgezette controle op de detailhandel. Het niet verschijnen op de markt werd direct gerapporteerd en gesanctioneerd, waarschijnlijk om 'sluikhandel' (zwarte markt) te voorkomen.

Archief 745 | 745-382 | Pagina 431 | 1942

Doorslag of kopie van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief dient als officieel bericht dat een straf die slechts twee dagen eerder (10 juni 1942) was opgelegd aan drie specifieke personen, met onmiddellijke ingang is ingetrokken. * **Afzender:** Getekend door "De Directeur". Hoewel de instantie niet expliciet op dit blad staat (het is waarschijnlijk een intern archiefstuk of doorslag), wijst de terminologie en de adressering op een overheidsinstelling of een arbeidsinstelling (zoals het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Ontvangers:** 1. H. Bommels (Amsterdam, Jordaan). 2. A. Boots (Amsterdam, Marnixstraat). 3. J. Vos Hzn. (Huizen). * **Administratieve codes:** De nummers (46A/318/12 t/m 14) suggereren een gestructureerd registratiesysteem waarbij individuen onder specifieke dossiers vallen.

Archief 745 | 745-386 | Pagina 485 | 1942

Zakelijke correspondentie / doorslag van een verzonden brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat op 2 november 1942 werd ingediend door de heer H. Bommels Jr. Het verzoek is getoetst door een specifieke commissie binnen de Visscherijcentrale, die tot de conclusie kwam dat het niet gehonoreerd kon worden. * **Vorm:** Het document is een doorslag van een officiële brief, bedoeld voor het archief. De snelheid van handelen valt op: het verzoek kwam binnen op 2 november en de afwijzing werd reeds op 3 november verzonden. * **Taalgebruik:** Formeel en afstandelijk ("bericht ik U", "vervatte verzoek", "niet kan worden voldaan"), typerend voor bureaucratische communicatie uit die periode.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 367 | 1943

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 370 | 1943

Handgeschreven administratieve distributielijst.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van de toewijzing van bokkingen (gerookte haring) aan handelaren en instellingen. De aantallen zijn aanzienlijk (meestal in eenheden van 3000), wat duidt op groothandel of distributiepunten. * **Administratieve tekens:** * De letter **'v'** achter de getallen fungeert waarschijnlijk als afvinkteken voor levering. * De letter **'x'** bij bepaalde namen (zoals de Wed. Benjamin en het Ziekenhuis) suggereert een uitzondering of een specifieke status van de levering. * **Jaartallen:** Bij de familie Braam staan jaartallen (1888, 1912, 1916). Dit was een gebruikelijke manier om verschillende generaties of naamgenoten in het handelsregister uit elkaar te houden. * **Opvallende namen:** Er staan diverse bekende Amsterdamse namen op de lijst, zoals **'Dikker & Thijs'** (het befaamde restaurant/traiteur) en de vermelding van een **'Ziekenhuis'**, wat de prioriteit in voedseldistributie aangeeft. * **Handschrift:** Het betreft een zeer geoefend, cursorief administratief handschrift. De cijfers zijn duidelijk en gestructureerd genoteerd voor een sluitende boekhouding.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 379 | 1943

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 382 | 1943

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 385 | 1943

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 465 | 1943

Handgeschreven lijst op bruin karton/papier.

Het document betreft een administratieve lijst met 17 posten. De opbouw is zeer consistent: 1. **Naam:** Achternamen, vaak voorafgegaan door voorletters of een voornaam. 2. **Getal:** Vrijwel overal staat '1600', behalve bij de twee personen genaamd 'Bommels', waar '1800' staat. Dit getal kan duiden op een bedrag, een gewicht, een quotum of een serienummer. 3. **Afvinking:** Elke regel wordt afgesloten met een handgeschreven kruisje ('x'), wat duidt op een voltooiing van een actie (zoals betaling, controle of aanwezigheid). Opvallend is de scheidingslijn onder 'Van Bavel', wat suggereert dat deze persoon een andere status had (wellicht een opzichter of penningmeester) of dat de lijst alfabetisch gesorteerd is en dit een restant van een vorige pagina of categorie is.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-382 | Pagina 78 | 1942

Getypte namenlijst (administratief register).

#40 H.Bommels Egelantiersstr.121
register Noordermarkt getypt 68%

| 24 | 272 | H.Bommels | 29-8-78 | Egelantiersstr.121 | x | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 205 | 1942

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).

#14 H. Bommels Egelantiersstr. 119 II
administratieve lijst Lindengracht getypt 80%

| H. Bommels | 29-8-78 | Egelantiersstr. 119 II | Lindengracht | 20-7-42 |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 205 | 1942

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).

#15 H. Bommels Westerstraat 248 I
administratieve lijst " getypt 80%

| H. Bommels | 27-3-04 | Westerstraat 248 I | " | 20-7-42 |

Archief 745 | 745-407 | Pagina 367 | 1943

Administratieve lijst

#29 H. Bommels
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| H. Bommels | 50 | - |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 20-7-42

20-7-42 Overig
Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats Lindengracht 20-7-42

20-7-42 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein

Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats 20

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats *Arie Goedhart* 20 20

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats ~~I

20 Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-424 | Pagina 621 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Regel 1] lichten, verblijf ik, hoogachtend: W. Bommels [Regel 2] Willem Bommels [Regel 3] 3e Egelantiersdwarsstraat 9 II [Regel 4] Amsterdam - C. [Rechterzijde, in ander handschrift en schuin geschreven:] afwijzen 31-5-'44 de Kan

Relevantie: 84%
Archief 745 | 745-424 | Pagina 501 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Relevantie: 83% of een specifieke eenheid., en locaties:** "molenaar 'b" verwijst waarschijnlijk naar een persoon genaamd molenaar, mogelijk behorend tot een groep 'b'. de vermelding "markt dapperstraat" plaatst de handeling op de d
Archief 745 | 745-364 | Pagina 264 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag op grijs papier). * **Datum:** 26 september 1941. * **Afzender:** De Directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst of politie-instantie te Amsterdam). * **Geadresseerde:** den Heer J.M. Bommels, Elandsstraat 35, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Dossiernummer 77/42/7 M.; initialen VD/HG.; handgeschreven aantekeninge...

Relevantie: 83% ** de directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst of politie-instantie te amsterdam).
Archief 745 | 745-370 | Pagina 129 | 1942

# TRANSCRIPTIE [Stempels bovenaan:] Nº 2/92/1 M.1942 [Handgeschreven:] 13/10 R A P P O R T . In opdracht van den Directeur, ben ik rapporteur, J.P.N. Boon, Zaterdag 10 October 1942, met een agent van politie (Afdeeling Economische Zaken) genaamd Hoogerhout, in het Stadsdeel de Jordaan op contrle geweest. Ik kan U het volgende resultaat rapporteeren: Omstreeks 4 uur n.m. troffen wij in de 3e Ege...

Relevantie: 83% ** j.p.n. boon (rapporteur/controleur), hoogerhout (agent van politie, afdeling economische zaken) +1
Archief 745 | 745-432 | Pagina 14 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Linksboven in rood potlood:] 46 b/77/2 [Rechtsboven:] A'dam, 15/5 1944 W. v. M. [Tekst:] Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd. 12 Mei jl. om advies ont- vangen stuk no. 432 L.M. 1944 hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat het ver- leenen van een toewijzing versche visch ~~en sprotjes~~ ~~aan handelaren in~~ ~~gerookte visch~~ is behandeld in ons voorstel ...

Relevantie: 83%