R. Jonker
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 32
R. Jonker was een Amsterdamse haringventer en vischhandelaar die actief was op de Ten Katestraat en de Vischmarkt. In juni 1942 was hij aanwezig op de Waterlooplein. In februari 1942 kreeg hij een sanctie van acht maanden uitgesloten van de visverdeling na een incident waarbij hij 10 pond gerookte brasem had verkocht. Later in 1942 werd een eerdere uitsluiting (tot juni 1943) herzien, waardoor hij per 28 november 1942 weer mocht deelnemen aan de visdistributie. Hij protesteerde ook tegen de toewijzing van mosselen aan andere verkopers.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels.
In deze brief beklaagt R. Jonker, een Amsterdamse haringventer, zich over het feit dat hij en zijn collega-visspecialisten zijn uitgesloten van de toewijzing van mosselen. Zijn argumentatie is tweeledig: 1. **Beroepseer en logica:** Hij vindt het onbegrijpelijk dat "ijsco- en bloemenventers" wel mosselen mogen verkopen, terwijl zij die officieel erkend zijn als viskleinhandelaren door de Nederlandsche Visscherijcentrale, buiten de boot vallen. 2. **Continuïteit:** Hij geeft toe dat hij vorig jaar niet volledig gebruik heeft gemaakt van zijn toewijzing, maar stelt dat dit geen reden mag zijn voor uitsluiting nu. De reactie van de administratie (in de kantlijn) is echter onverbiddelijk. Er wordt kortweg "afwijzen" genoteerd, met als reden dat hij het voorgaande jaar geen mosselen heeft verkocht. De bureaucratische logica van de schaarste-economie woog hier zwaarder dan de professionele achtergrond van de aanvrager.
Handgeschreven administratieve lijst of registerblad betreffende sancties en overtredingen.
Dit document bevat een overzicht van personen die gedurende de Duitse bezetting van Nederland zijn gesanctioneerd voor diverse overtredingen, veelal gerelateerd aan de distributie en de economische orde: * **Prijsbeheersing:** J.L. Keyzer werd gestraft voor het overschrijden van de maximumprijs. * **Zwarte handel:** W. v. Joolingen kocht vis "buiten de verdeeling om", wat betekent dat hij de officiële rantsoenering omzeilde. Ook R. Jonker en H. Kuine zijn betrokken bij een illegale overdracht van een partij vis. * **Openbare orde:** P. Truist wordt beschuldigd van een "ernstige ordeverstoring" op de V.M. (zeer waarschijnlijk de Vismarkt). * **Administratieve codering:** De codes zoals "46A/321/..." verwijzen vermoedelijk naar dossiernummers van een handhavingsinstantie, zoals de Economische Controledienst (ECD) of een lokaal distributiekantoor. De rode kruizen geven aan dat de zaken zijn verwerkt of afgehandeld.
Administratief register / Mutatielijst (verhuizingen of signaleringen).
* **Structuur:** De lijst is strikt alfabetisch op achternaam gesorteerd. De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping van de woning. "hs" staat voor huis (begane grond). * **Annotaties:** * De **V-tekens** in rood en blauw duiden op administratieve controle of verificatie door verschillende afdelingen. * De rode letter **'S'** bij de data is een veelvoorkomend kenmerk in registers uit de bezettingstijd, vaak duidend op 'Signalering' of een specifieke status binnen het bevolkingsregister tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Geografie:** De genoemde straten concentreren zich in de Amsterdamse wijken De Pijp (Sweelinckstraat, v. Ostadestraat), de Staatsliedenbuurt (v. Hogendorpstraat, v. Beuningenstraat) en Amsterdam-West (Kinkerstraat, Admiralengracht). ---
Handgeschreven brief / verzoekschrift.
In deze brief protesteert R. Jonker tegen een zware sanctie: hij is door de burgemeester voor acht maanden uitgesloten van de visverdeling. De aanleiding was een incident op 13 februari 1942. Jonker legt uit dat hij die dag 10 pond gerookte brasem toegewezen kreeg, maar deze niet zelf kon verkopen op zijn vaste plek in de Raadhuisstraat. Hij droeg de handel over aan een collega (Glinse) en stelt dat hij dit netjes heeft gemeld bij de marktmeester, die hem zelfs de lijst liet tekenen. Jonker suggereert dat de sanctie het gevolg is van een administratieve fout of nalatigheid van zijn collega Glinse, die mogelijk vergeten is zijn eigen toewijzing correct te verantwoorden, wat leidde tot een negatief rapport van de marktmeester. De toon van de brief is verdedigend; Jonker benadrukt dat er geen sprake was van "kwade opzet".
Officiële brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.
* **Inhoud:** De brief informeert twee bewoners van de Kinkerstraat dat een eerdere sanctie is herzien. Zij waren aanvankelijk tot juni 1943 uitgesloten van de visdistributie, maar mogen hier nu per 28 november 1942 weer aan deelnemen. * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk. Opvallend is de grammaticale fout "bent uitgesloten" waarbij het meervoud "U" (verwijzend naar twee personen) gecombineerd wordt met een enkelvoudige persoonsvorm, of een foutieve samentrekking. * **Ondertekening:** De namen zijn voorafgegaan door "(get.)", wat staat voor "getekend". Dit wijst erop dat dit een officieel afschrift of een doorslag is voor het archief, en niet het origineel met handgeschreven handtekeningen dat naar de burgers is gestuurd. * **Administratieve sporen:** De verschillende nummers en stempels duiden op een strikte bureaucratische afhandeling van distributiezaken tijdens de bezetting. De aantekening "Marktu" (mogelijk Markttuchtzaken) wijst op de afdeling die toezag op overtredingen in de handel.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst van personen met persoonsgegevens en marktlocaties.
| R.Jonker | 15-12-08 | Hasebroekstraat 94 II | " | 1-6-42 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief op een voorgedrukt formulier van het Huis van Bewaring. * **Datum:** 6 juli 1939 (gebaseerd op het paarse stempel). * **Afzender:** J. Jonker (gedetineerde). * **Ontvanger:** Onbekende autoriteit (vermoedelijk de Marktmeester van Amsterdam). * **Locatie:** Huis van Bewaring, Amsterdam. * **Referentienummer:** S.G.S. 8105-25000-...
# TRANSCRIPTIE (Bovenaan handgeschreven:) *extra* 85/43/1 M G. 27 Maart 1939. den Heer Th. Jonker, 2e Oosterparkstraat 121, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Op Vrydag 24 Maart jl. is geconstateerd, dat op de markt Dapperstraat materiaal, bestemd voor het uitstallen van goederen, dat door U was verhuurd, aanwezig was, zonder dat U hiervoor vergunning is verleend. In verband hiermede verzoek ik U Woens...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie (brief). * **Afzender:** Mr. Dr. F. B. Jonker, Advocaat en Procureur (namens de curator), Amsterdam. * **Ontvanger:** Den Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. * **Datum:** 11 Juni 1941. * **Referentienummers:** No. 66/13/2 M.1941 12/6 (stempel/handgeschreven); Kenmerk afzender: J. S. 151. inz...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels. * **Afzender:** R. Jonker, Hasebroekstraat 94 II, Amsterdam-W. * **Geadresseerde:** Onbekend (geadresseerd als "Mijne Heeren"), waarschijnlijk een verdeelingscommissie of de Nederlandsche Visscherijcentrale. * **Datum:** 29 september 1942. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels, ee...
# TRANSCRIPTIE 85/43/1 M [handgeschreven:] Verzonden 28/3 G. 27 Maart 1939. den Heer Th. Jonker, 2e Oosterparkstraat 121, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Op Vrydag 24 Maart jl. is geconstateerd, dat op de markt Dapperstraat materiaal, bestemd voor het uitstallen van goederen, dat door U was verhuurd, aanwezig was, zonder dat U hiervoor vergunning is verleend. In verband hiermede verzoek ik U Woensd...