Meijer Nikkelsberg

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer M. Nikkelsberg de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om een officiële verklaring. Hij heeft deze verklaring nodig om te bewijzen dat hij reeds langer dan twee jaar een vaste standplaats heeft op de markt van het Waterlooplein. De reden voor dit verzoek is puur zakelijk-administratief: de "Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale" in Den Haag heeft een 'Erkenningskaart' verplicht gesteld voor handelaren. Nikkelsberg geeft aan dat hij handelt in "zuurwaren" (verduurzaamde producten zoals augurken en uien in azijn), een handel die in die tijd zeer gebruikelijk was op de Amsterdamse markten. De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die in de eerste helft van de 20e eeuw gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties ("zeer verplichtend", "UEd").

Document

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratief registerblad / grootboekpagina.

Dit document vormt een administratieve neerslag van de grootschalige diefstal van Joodse bezittingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het register toont een systematische aanpak waarbij elke persoon wordt geïdentificeerd met een uniek nummer (Serie/No). Opvallend is de concentratie van adressen in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Lepelstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt. De kolom "d.d. Inlevering" laat zien dat eind januari 1942 een piekperiode was voor het vorderen van deze eigendommen. Marginale notities zoals "per post", "ingeleverd Stadhuis" en verwijzingen naar sociale zaken ("M.S.") wijzen op de complexe bureaucratische verwevenheid van de roof. Namen die vaker voorkomen (zoals Locher, Waterman, Nikkelsberg) duiden op de registratie van volledige gezinnen of verwanten.

Register/Lijst van personen met adressen (handgeschreven).

De lijst vertoont kenmerken van een administratieve index van personen. Opvallend is de concentratie van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Nikkelsberg, Pach, Sarfatij, Pinto, Polak, Sjouwerman). De adressen bevinden zich grotendeels in de toenmalige Joodse buurt (Uilenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolommen "S." en "№" verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar dossier- of kaartnummers in een centraal archief. De doorhalingen suggereren mutaties, zoals verhuizingen of administratieve correcties.

# TRANSCRIPTIE **R A P P O R T.** M.Nikkelsberg,oud 37 jaar,wonende Waterlooplein 16, verzoekt medewerking van het Marktwezen by het verkrygen van een erkenningskaart als kleinhandelaar met groenten of fruit.Hy is zuurhandelaar,bezet vaste plaatsen op de dagmarkten het Waterlooplein en Uilenburg en bezit bovendien een ventvergunning.Deze vergunning, genummerd Serie 17 No 30,werd één keer ingetrok...

# TRANSCRIPTIE No. 71/2/3 M. 1333 ½ Beleediging van een ambte- naar, gedurende de rechtmatige uitoefening zyner bediening, c.q. het niet voldoen aan een bevel, krachtens wettelyk voorschrift gedaan door een ambtenaar met de uitoefening van eenig toezicht belast, contra: Philip Nikkelsberg, geboren te Amsterdam 19 Januari 1893, koopman, wonende Magersfonteinstraat 10 II te Amsterdam (Oost).

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] **Nº 77/6/1 M. 1940 12/4** [Rechtsboven, later toegevoegd handgeschreven dictaat:] *1 week voorwaardelijke* *schorsing* *Zus 12/4 - 40* [Midden:] **Rapport** Ondergeteekende, J. van Leeuwen, Controleur bij het Marktwezen, rapporteert dat hedenmorgen omstreeks 8.30 uur door hem werd gezien dat door den grossier Ph. Nikkelsberg, Halplaats 14, uit een, achter de plaat...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 27 april 1939. * **Locatie:** Amsterdam (A.dam). * **Afzender:** M. Nikkelsberg, Waterlooplein 76 I, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Weledelgeboren Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Referentienummer:** Nº 2/B/68/M. 1339 20/4. * **Taal:** Nederlands.

# TRANSCRIPTIE **Hr: Inspecteur** **Rapport** Door ons is op Zaterdag 1 Oct: j.l: op de hoek van de Borgerstr: en Kinkerstr: geconstateerd dat aldaar een persoon genaamd Jan Gijzen meloenen en druiven stond te verkoopen tegen f 1 en f 3 - per kG. Dit is door ons tegen normale prijs uitverkocht Tevens op de hoek van de Kanaalstraat en J:P: Heijestraat door ons aangetroffen Arnold. Tonko. Keijzer ...