Isidore Polak

Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).

De brief is een formeel, ambtelijk antwoord op een verzoek van de heer E. Polak. Hij had verzocht om zich op zijn marktplaats op het Mosplein (Amsterdam-Noord) te mogen laten vervangen. De directeur verleent deze toestemming voor een periode van maximaal drie maanden, op voorwaarde dat zijn zoon (I. Polak) de honneurs waarneemt. Er wordt echter een strikte bureaucratische voorwaarde gesteld: de toestemming is pas geldig als er "ten spoedigste" een doktersverklaring wordt overlegd. De reden voor de vervanging moet namelijk een medische noodzaak zijn. De toon is zakelijk en procedureel, kenmerkend voor de gemeentelijke administratie van die tijd.

Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.

Dit document is een officiële administratieve mededeling aan een markthandelaar, de heer E. Polak. Hij heeft verzocht om vervanging op zijn staanplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). De directeur van de betreffende dienst stemt hiermee in voor een maximale periode van drie maanden. De vervanger is zijn zoon, I. Polak, die op dat moment 24 jaar oud is. Er wordt een strikte voorwaarde gesteld: er moet zo spoedig mogelijk een doktersverklaring worden overlegd die de noodzaak van deze vervanging wegens ziekte of gebrekkige gezondheid staaft. Dit wijst op de strikte regelgeving rondom persoonlijke marktvergunningen in Amsterdam in die tijd; men mocht niet zonder gegronde reden zijn plek door een ander laten innemen.

Getypte officiële brief/doorslag.

* **Kernboodschap:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek tot vervanging op een marktplaats. De heer E. Polak krijgt toestemming dat zijn zoon, I. Polak, zijn plek op de markt op het Mosplein mag innemen tot uiterlijk 1 februari 1940. * **Administratieve proces:** De brief verwijst naar een dossier (90/42). Er is sprake van een eerdere correspondentie op 1 september en 3 december van dat jaar, wat duidt op een langer lopende kwestie of een verlenging van een eerdere regeling. * **Locatie:** De markt in kwestie bevindt zich op het Mosplein (Amsterdam-Noord). De geadresseerde woont in de Kerkstraat (Amsterdam-Centrum). * **Toon:** Zakelijk, ambtelijk en strikt aan termijnen gebonden ("uiterlijk 1 Februari 1940").

Document

Dit document is een officiële beschikking betreffende marktvergunningen in Amsterdam. De heer E. Polak krijgt toestemming voor twee zaken: 1. **Vervanging:** Zijn zoon I. Polak (geboren 1915) mag hem gedurende maximaal drie maanden vervangen op zijn marktplaats op het Mosplein tot 13:00 uur ('1 uur n.m.'). 2. **Assistentie:** Zijn zoon M. Polak (geboren 1913) mag hem vanaf 18:00 uur ('6 uur af') assisteren, mits hij hem niet volledig vervangt. Deze toestemming geldt tot wederopzegging. De toon is strikt administratief en de regels voor marktkooplui blijken zeer specifiek te zijn (onderscheid tussen vervangen en assisteren).

Een administratief register of namenlijst, vermoedelijk opgesteld tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

* **Doel van het document:** Het document dient als registratiesysteem voor de Joodse bevolking van Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. De kolommen met straatafkortingen suggereren een geografische administratie. * **Coderingen:** * **"N"** staat hoogstwaarschijnlijk voor 'Nederlands-Israëlietisch' (Joods). * **"A"** zou kunnen duiden op 'Andere' of 'Arisch' (vaak gebruikt bij gemengde huwelijken of uitzonderingsstatussen). * De kolom **"Am. v."** bevat vinkjes bij bepaalde personen, wat mogelijk 'Amsterdam Vertrokken' betekent (vaak een eufemisme voor deportatie). * De groene/blauwe nummers met een **"X"** refereren waarschijnlijk aan transportnummers of specifieke lijsten (zoals de 'stempel'-lijsten). * **Statusmarkers:** De rode cirkels met nummers (21 t/m 24) en de schuine strepen door bepaalde velden wijzen op administratieve updates, mogelijk naar aanleiding van transporten naar kampen zoals Westerbork.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Document

Het document is een formeel verzoekschrift van een marktkoopman aan de Amsterdamse gemeentelijke autoriteiten. De kern van het verzoek is het verkrijgen van toestemming om een assistent (de heer I. Polak) aan te stellen bij een marktkraam. De schrijver, J. Glansander, identificeert zichzelf als een "vaste standplaatshouder" op de "Joodsche Markt Waterlooplein". De brief hanteert de destijds gebruikelijke formele beleefdheidsvormen, ondanks de penibele omstandigheden waaronder de Joodse bevolking op dat moment leefde. Het document is administratief verwerkt, getuige de stempels, nummers en de paraaf van de behandelend ambtenaar.

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] m. Polak. Huizerstraatweg 11 Naarden [Rechtsboven] Amsterdam, 1 Juli 1941. m. Israp [?] [Stempel/Kenmerk midden boven] № 24 / 8 / 1 M. 1941 4/7 [Adres ontvanger] Den WelEd. Heer Directeur van het marktwezen. A.dam. [Inhoud] WelEd. Heer. Ondergeteekende neemt beleefd de vrijheid u het volgende te verzoeken. Verleden week Maandag is mijn man, tijdens zijn werk, op h...

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

# TRANSCRIPTIE **MAURITS POLAK** **IMPORTEUR „JAN PLANK”** **SCHEERBENOODIGDHEDEN EN PARFUMERIËN** № 85/3/M. 1939 SWAMMERDAMSTRAAT 20 — AMSTERDAM-O. TELEFOON 54607 --- POSTCHEQUE EN GIRO No. 307158 AMSTERDAM, 8 1. 1938. (HOLLAND) Marktwezen Amsterdam. [Aantekening in handschrift: m.v. Insp.] Myneheeren! Herhaalde malen komt het voor dat uit willekeur de kramenzetter Cohen, van het Waterloopl...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven in stempel/schrif:] Nº 90/36/M. 1940 25/5 [Rechtsboven:] 23 Mei 1940 *zie Insp.* Mijnheer. ondergeteekende had graag de volgende vergunning, om s'morgens tot één uur vervangen te worden door zijn zoon genaamd Israel Polak geboren 21 Mei 1915 en s'avonds van 6 uur tot en met inpakken geassisteerd te worden door zijn andere zoon genaamd Meier Polak geboren 9 Augustus 1...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officiële gemeentelijke vergunning. * **Instantie:** Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. * **Kenmerk:** No. 5/337 L.M.1939. * **Datum:** 17 oktober 1939 (gebaseerd op handgeschreven aantekening "Uitgev. 17/10 - '39"). * **Betrokkene:** Jozeph Polak (geboren 18 oktober 1906). * **Onderwerp:** Vergunning voor het innemen van e...