← Terug
Archief 745
Inventaris 745-302
Pagina 338
Dossier 90
Jaar 1939

Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).

1 september 1939. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een vergelijkbare gemeentelijke instantie te Amsterdam).

Samenvatting

De brief is een formeel, ambtelijk antwoord op een verzoek van de heer E. Polak. Hij had verzocht om zich op zijn marktplaats op het Mosplein (Amsterdam-Noord) te mogen laten vervangen. De directeur verleent deze toestemming voor een periode van maximaal drie maanden, op voorwaarde dat zijn zoon (I. Polak) de honneurs waarneemt. Er wordt echter een strikte bureaucratische voorwaarde gesteld: de toestemming is pas geldig als er "ten spoedigste" een doktersverklaring wordt overlegd. De reden voor de vervanging moet namelijk een medische noodzaak zijn. De toon is zakelijk en procedureel, kenmerkend voor de gemeentelijke administratie van die tijd.

Historische Context

De datering van de brief is historisch zeer saillant: **1 september 1939**. Dit is de dag waarop nazi-Duitsland Polen binnenviel, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde. Terwijl de wereldgeschiedenis op het punt stond radicaal te veranderen, ging de lokale bureauvratie in Amsterdam door met het afhandelen van dagelijkse zaken, zoals marktvergunningen. De handgeschreven notitie "Verzonden 2/9" laat zien dat de brief de dag na de invasie daadwerkelijk de deur uitging. Gezien de achternaam Polak en de woonplaats Amsterdam, is de kans groot dat het hier om een Joodse familie gaat. De Kerkstraat was een straat met veel Joodse bewoners en kleine neringdoenden. De zoon, I. Polak, was op dat moment 24 jaar oud. In de daaropvolgende oorlogsjaren zouden Joodse marktkooplieden te maken krijgen met steeds strengere beperkingen en uiteindelijk een verbod op hun beroepsuitoefening, als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen van de bezetter. Dit document legt een moment van relatieve normaliteit vast, vlak voor de grote catastrofe.

Genoemde Personen

E. Polak I. Polak M. de Boer

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Transcriptie

[Rechtsboven, handgeschreven:] M. de Boer [Linksboven, getypt:] vP/HG. [Linksonder het kenmerk, getypt:] 90/42/2 M. [Middenboven, handgeschreven over de tekst heen:] Verzonden 2/9. [Rechtsboven, getypt:] 1 September 1939. [Rechtsmidden, adresgebeuren:] den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 4. [Inhoud brief:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 Augustus jl. verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak, geboren 21 Mei 1915. Deze toestemming is alleen van kracht, indien U alsnog ten spoedigste een doktersverklaring inzendt, waaruit moet blijken, dat Uw gezondheidstoestand niet veroorlooft, dat U zelf de marktplaats bezet. [Rechtsonder:] De Directeur,