AI-Synthese 55

Maurits Agsteribbe (geb. 1903) was een fruitkoopman op de Waterloopleinmarkt. In 1939 aangehouden wegens kruimeldiefstal. In 1942 moest hij zijn standplaats op de Centrale Markthallen beëindigen, waarschijnlijk door arisering. Overleed in maart 1943.

Lotgevallen

1939 boete Aangehouden wegens kruimeldiefstal
1942 arisering Standplaats op Centrale Markthallen beëindigd op Centrale Markthallen

Relaties

Meyer Mok en Co (zakenpartner)

Handel

fruit WaterloopleinmarktCentrale Markthallen
fruitariseringdiefstalCentrale Markthallen
Gebaseerd op 27 archiefbronnen

Bron-evidence

9 claims 4 relaties 3 bronnen 5 review
Claims
geboorte hoog
De directeur verleent toestemming aan E. Polak om zich te laten vervangen door zijn zoon I. Polak op de markt Mosplein.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 Augustus jl. verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak, geboren 21 Mei 1915.
Archief 745 | 745-302 | p. 338 Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).
vergunning hoog
De toestemming is alleen van kracht indien E. Polak een doktersverklaring inzendt die aantoont dat zijn gezondheidstoestand niet toelaat om de marktplaats zelf te bezetten.
persoon E. Polak moet doktersverklaring inzenden document document #14537
Deze toestemming is alleen van kracht, indien U alsnog ten spoedigste een doktersverklaring inzendt, waaruit moet blijken, dat Uw gezondheidstoestand niet veroorlooft, dat U zelf de marktplaats bezet.
Archief 745 | 745-302 | p. 338 Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).
adres hoog
E. Polak woont op Kerkstraat 417 II in Amsterdam-Centrum, Wijk 4.
persoon E. Polak woont op adres adres Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum
den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 4.
Archief 745 | 745-302 | p. 338 Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).
familie hoog
De Directeur verleent toestemming om E. Polak te laten vervangen door zijn zoon I. Polak
persoon E. Polak toestemming verleend om te worden vervangen persoon I. Polak
verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
adres hoog
E. Polak woont op Kerkstraat 417 II
persoon E. Polak woont op adres Kerkstraat 417 II
den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
standplaats hoog
E. Polak kan de marktplaats niet zelf bezetten
persoon E. Polak geeft aan gezondheidstoestand niet te kunnen bezetten markt Mosplein
indien U alsnog ten spoedigste een doktersverklaring inzendt, waaruit moet blijken, dat Uw gezondheidstoestand niet veroorlooft, dat U zelf de marktplaats bezet
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
vergunning hoog
verleen ik U hierbij, ten vervolge op mijn brief d.d. 1 September jl. (No.90/42/2 M.) alsnog tot uiterlijk 1 Februari 1940 toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak.
persoon E. Polak ontvangt toestemming onbekend zich laten vervangen door zoon
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 December jl. verleen ik U hierbij, ten vervolge op mijn brief d.d. 1 September jl. (No.90/42/2 M.) alsnog tot uiterlijk 1 Februari 1940 toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.
adres hoog
E. Polak woont aan de Kerkstraat 417 II in Amsterdam-Centrum.
persoon E. Polak woont adres Kerkstraat 417 II
den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 4.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.
familie hoog
I. Polak is de zoon van E. Polak.
toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.
Relaties
persoon_adres hoog
persoon E. Polak persoon_adres adres Kerkstraat 417 II
Amsterdam-Centrum
den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
persoon_persoon hoog
zoon
door Uw zoon I. Polak
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
persoon_adres hoog
persoon E. Polak persoon_adres adres Kerkstraat 417 II
Amsterdam-Centrum, Wijk 4
den Heer E. Polak, Kerkstraat 417 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 4.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.
persoon_markt hoog
standplaats waar hij zich laat vervangen
toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.
Gebeurtenissen
vergunning hoog
De directeur verleent toestemming aan E. Polak om zich te laten vervangen door I. Polak op de markt Mosplein.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 Augustus jl. verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak, geboren 21 Mei 1915.
Archief 745 | 745-302 | p. 338 Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).
vergunning hoog
Er wordt een voorwaarde gesteld dat E. Polak een doktersverklaring moet inzenden.
Deze toestemming is alleen van kracht, indien U alsnog ten spoedigste een doktersverklaring inzendt, waaruit moet blijken, dat Uw gezondheidstoestand niet veroorlooft, dat U zelf de marktplaats bezet.
Archief 745 | 745-302 | p. 338 Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).
vergunning hoog
De Directeur verleent toestemming aan E. Polak om te worden vervangen door I. Polak
verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak
Archief 745 | 745-302 | p. 339 Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.
vergunning hoog
De directeur verleent toestemming aan E. Polak om zich op de markt Mosplein te laten vervangen door zijn zoon I. Polak tot uiterlijk 1 Februari 1940.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 December jl. verleen ik U hierbij, ten vervolge op mijn brief d.d. 1 September jl. (No.90/42/2 M.) alsnog tot uiterlijk 1 Februari 1940 toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten vervangen door Uw zoon I. Polak.
Archief 745 | 745-302 | p. 343 Getypte officiële brief/doorslag.

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-302 | Pagina 336 | 1939

Handgeschreven ambtelijk advies / memo.

Het document is een kort, formeel advies gericht aan een inspecteur. Het behandelt een verzoek tot "vervanging" voor een persoon genaamd E. Polak, woonachtig aan het Mosplein 16 te Amsterdam. De reden voor deze vervanging is de opname van de heer/mevrouw Polak in een ziekeninrichting. De adviseur stelt dat het verzoek kan worden ingewilligd ("kan m.i. worden toegestaan"), mits er een officieel bewijs van opname in het ziekenhuis wordt overlegd. De afkorting "m.i." staat voor "mijns inziens". Het taalgebruik is typisch ambtelijk voor de vooroorlogse periode.

Archief 745 | 745-302 | Pagina 337 | 1939

Administratieve notitie/advies op voorbedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14).

Het document is een ambtelijk advies betreffende een marktvergunning op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De kern van de zaak is een verzoek tot vervanging: E. Polak kan vanwege ziekte en ziekenhuisopname zijn marktplaats niet persoonlijk bezetten en vraagt of zijn zoon, J. Polak, dit tijdelijk mag overnemen. De ambtenaar (vermoedelijk de heer Delleër) adviseert positief ("geen bezwaar"), maar stelt de strikte voorwaarde dat er direct ("per omgaande") een officieel medisch bewijsstuk wordt ingeleverd bij de Dienst van het Marktwezen. De doorhaling van het woord "bewijs" ten gunste van "schriftelijke verklaring" duidt op een behoefte aan administratieve precisie.

Archief 745 | 745-302 | Pagina 338 | 1939

Getypte brief (doorslag of kopie van een officieel schrijven).

De brief is een formeel, ambtelijk antwoord op een verzoek van de heer E. Polak. Hij had verzocht om zich op zijn marktplaats op het Mosplein (Amsterdam-Noord) te mogen laten vervangen. De directeur verleent deze toestemming voor een periode van maximaal drie maanden, op voorwaarde dat zijn zoon (I. Polak) de honneurs waarneemt. Er wordt echter een strikte bureaucratische voorwaarde gesteld: de toestemming is pas geldig als er "ten spoedigste" een doktersverklaring wordt overlegd. De reden voor de vervanging moet namelijk een medische noodzaak zijn. De toon is zakelijk en procedureel, kenmerkend voor de gemeentelijke administratie van die tijd.

Archief 745 | 745-302 | Pagina 339 | 1939

Typschrift (officiële correspondentie) met handgeschreven aantekening.

Dit document is een officiële administratieve mededeling aan een markthandelaar, de heer E. Polak. Hij heeft verzocht om vervanging op zijn staanplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). De directeur van de betreffende dienst stemt hiermee in voor een maximale periode van drie maanden. De vervanger is zijn zoon, I. Polak, die op dat moment 24 jaar oud is. Er wordt een strikte voorwaarde gesteld: er moet zo spoedig mogelijk een doktersverklaring worden overlegd die de noodzaak van deze vervanging wegens ziekte of gebrekkige gezondheid staaft. Dit wijst op de strikte regelgeving rondom persoonlijke marktvergunningen in Amsterdam in die tijd; men mocht niet zonder gegronde reden zijn plek door een ander laten innemen.

Archief 745 | 745-302 | Pagina 343 | 1939

Getypte officiële brief/doorslag.

* **Kernboodschap:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek tot vervanging op een marktplaats. De heer E. Polak krijgt toestemming dat zijn zoon, I. Polak, zijn plek op de markt op het Mosplein mag innemen tot uiterlijk 1 februari 1940. * **Administratieve proces:** De brief verwijst naar een dossier (90/42). Er is sprake van een eerdere correspondentie op 1 september en 3 december van dat jaar, wat duidt op een langer lopende kwestie of een verlenging van een eerdere regeling. * **Locatie:** De markt in kwestie bevindt zich op het Mosplein (Amsterdam-Noord). De geadresseerde woont in de Kerkstraat (Amsterdam-Centrum). * **Toon:** Zakelijk, ambtelijk en strikt aan termijnen gebonden ("uiterlijk 1 Februari 1940").

Archief 745 | 745-323 | Pagina 117 | 1940

Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktovertredingen.

* **Inhoud:** Dit document is een proces-verbaal of formele melding van een overtreding van de markttijden. Acht kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op vrijdag 29 november 1940 na het sluitingsuur van 17:00 uur (5 uur n.m.) nog niet klaar waren met het inpakken van hun kramen op de markt van het Waterlooplein. * **Administratieve verwerking:** De nummers in de linkermarge (in rood en blauw) en de verticale aantekening "Waarschuwingen" duiden op de administratieve afhandeling. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kooplieden die een eerste waarschuwing krijgen en degenen met een strafblad. * **Recidive:** Bijzondere aandacht gaat uit naar de koopman Witzenhuizen Brilleman. De inspecteur heeft genoteerd dat hij reeds eerder is gestraft op de markt op het Mosveld (Amsterdam-Noord) met een voorwaardelijke en een daadwerkelijke schorsing. Dit wijst op een streng toezicht en een gedeelde administratie tussen verschillende Amsterdamse markten. * **Handschrift en annotaties:** Het document bevat verschillende lagen van handschrift, wat gebruikelijk is voor een werkdocument dat door meerdere bureaucratische schijven is gegaan.

Archief 745 | 745-323 | Pagina 118 | 1940

Doorslag (doorschrijfkopie) van een officiële waarschuwingsbrief/dienstbrief.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan zes individuen. De overtreding betreft het niet tijdig verlaten van de markt op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is streng en bureaucratisch ("Ik maan U hierbij aan"). * **Administratieve codes:** De codes achter de namen (bijv. "no. 30/70/2 M.") verwijzen waarschijnlijk naar vergunningsnummers of dossiernummers van de Dienst van het Marktwezen ('M'). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Verzonden 4/12" bevestigt de uitvoering van de verzending. De naam "m. de Vrees" (mogelijk "m. de Leeuw") rechtsboven kan de ambtenaar zijn die de zaak behandelde of de ontvanger van de doorslag voor het dossier.

Archief 745 | 745-323 | Pagina 119 | 1940

Doorslag van een officiële waarschuwingsbrief / circulair schrijven.

Het document is een formele waarschuwing gericht aan zes specifieke marktkooplieden. De kern van de berisping is een overtreding van de marktverordening: het niet tijdig ontruimen van de marktplaats op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is kortaf en dwingend ("Ik maan U hierbij aan"). Het feit dat er een lijst met namen en dossiernummers onderaan staat, wijst erop dat dit een gestandaardiseerde administratieve handeling was (een verzamel-doorslag voor het archief). De referentienummers (eindigend op 'M') verwijzen waarschijnlijk naar marktvergunningen of persoonsgebonden dossiers bij de marktdienst.

Archief 745 | 745-340 | Pagina 150 | 1940

Briefkaart (voorzijde met adresgegevens).

Deze briefkaart is gericht aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen, gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De afzender is E. Polak, woonachtig in de Kerkstraat. Het grote archiefstempel linksboven ("M. 1940") geeft aan dat de kaart is opgenomen in de administratie van het Marktwezen van dat jaar. De handgeschreven toevoeging "n/10" zou kunnen verwijzen naar de maand oktober. Gezien de datum en de achternaam van de afzender (Polak is een veelvoorkomende Joodse achternaam), is de kans groot dat deze correspondentie betrekking heeft op de toenemende beperkingen voor Joodse marktkooplieden kort na het begin van de Duitse bezetting.

Archief 745 | 745-340 | Pagina 152 | 1940

Administratieve rapportage / interne nota.

Dit document is een disciplinaire rapportage betreffende de naleving van het marktreglement. De kern van de zaak is de onregelmatige aanwezigheid van marktkoopman E. Polak op zijn standplaats (nummer 16) op het Mosplein in Amsterdam-Noord. Uit de rapportage blijkt dat Polak in de periode van 14 september tot 12 oktober 1940 drie keer afwezig was, terwijl het reglement slechts één verzuim per vier weken toestond. Er is sprake van een herhaalde overtreding, aangezien wordt vermeld dat hij op 9 oktober al een waarschuwing had ontvangen. Het document toont de ambtelijke loop van de klacht: van de initiële constatering op 15 oktober tot de uiteindelijke afhandeling ("Opbergen") door de inspecteur (De Boer) op 24 oktober 1940.

Archief 745 | 745-340 | Pagina 183 | 1940

Registratiekaart/oproepingskaart van de Marktpolitie/Marktwezen.

Dit document is een administratieve vastlegging van een officiële waarschuwing aan een marktkoopman, de heer E. Polak. De reden voor de oproeping was het "niet geregeld bezetten" van zijn toegewezen standplaats (nummer 16) op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. Uit de aantekeningen van de inspecteur (ondertekend door 'de Haas') blijkt dat de betrokkene op 13 november 1940 is verschenen en heeft toegezegd zijn plek voortaan wel weer regelmatig in te nemen. De afkorting "t.k. en retour" staat voor "ter kennisname en retour", wat duidt op de interne circulatie van dit document binnen de gemeentelijke marktadministratie. De diverse parafen onderaan bevestigen dat de afhandeling door verschillende ambtenaren is gezien en verwerkt.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 226 | 1940

Handgeschreven brief (verzoek/kennisgeving).

In deze brief stelt de heer/mevrouw E. Polak de directeur van het Amsterdamse Marktwezen op de hoogte van een gewijzigde werkwijze op de zaterdagmarkt op het Mosplein (Amsterdam-Noord). De afzender kan zelf niet tijdig aanwezig zijn vanwege medische redenen ("verpleegins hulp" – bedoeld wordt verplegingshulp). Om de marktplaats toch te kunnen bezetten, wordt gemeld dat de zonen van de afzender de honneurs waarnemen: één zoon pakt de kraam 's ochtends uit, en een andere zoon komt 's middags helpen bij het inpakken. De afzender spreekt de hoop uit dat deze situatie van korte duur zal zijn. Het document is een typisch voorbeeld van de strikte regulering van de Amsterdamse markten in die tijd; marktlui waren verplicht hun afwezigheid of afwijkende tijden te melden aan de centrale autoriteiten om hun standplaatsvergunning niet te verliezen. De term "uitstel" in de kantlijn suggereert dat de administratie dit verzoek heeft goedgekeurd of genoteerd als een tijdelijke ontheffing.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 227 | 1940

Administratieve notitie / bijblad van de gemeente Amsterdam (afdeling Algemene Zaken).

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende de afhandeling van een correspondentie ("schrijven") van een zeker persoon genaamd E. Polak. Uit de tekst blijkt dat er op 1 mei 1940 een gesprek heeft plaatsgevonden met Polak, waarna is besloten dat het eerdere schrijven als "niet gedaan" (vervallen) kan worden beschouwd. In plaats daarvan zou Polak een nieuw, formeel verzoekschrift indienen bij de Directeur. De notitie onderaan, gedateerd op 9 mei 1940 door controleur De Boer, geeft de instructie het stuk op te bergen in het archief en verwijst naar een rapport van de controleur. Het document illustreert de dagelijkse bureaucratische gang van zaken bij de gemeente Amsterdam vlak voor het uitbreken van de oorlog.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 310 | 1940

Handgeschreven brief met ambtelijke stempels en aantekeningen.

De brief is een formeel verzoek van een markthandelaar, E. Polak, aan de Amsterdamse Marktmeester. Vanwege gezondheidsredenen ("geneeskundige hulp") vraagt Polak toestemming om zijn zonen te laten helpen bij zijn marktkraam op het Maasplein. Concreet verzoekt hij of zijn ene zoon 's ochtends mag uitpakken tot Polak zelf om 13:00 uur arriveert, en of een tweede zoon aan het einde van de dag (vanaf 18:00 uur) mag helpen bij het inpakken. Onderaan de brief is een ambtelijke notitie te zien waarin de kern van het verzoek is samengevat, maar deze is vervolgens weer doorgehaald. Dit wijst op een administratieve afhandeling waarbij het besluit mogelijk elders is vastgelegd of gewijzigd.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 316 | 1940

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van E. Polak aan een niet nader genoemde instantie (vermoedelijk de Marktwezen-autoriteit of de politie in Amsterdam). De schrijver verzoekt om toestemming voor twee specifieke regelingen betreffende zijn werkzaamheden: 1. Vervanging in de ochtenduren (tot 13:00 uur) door zijn zoon Israël Polak. 2. Assistentie in de avonduren (vanaf 18:00 uur tot na het inpakken) door zijn zoon Meier Polak. * **Vorm:** Het document is geschreven op gelinieerd papier in een regelmatig, goed leesbaar handschrift. De administratieve kenmerken aan de bovenzijde wijzen op een officiële verwerking door de ontvangende instantie. * **Sociaal-economische duiding:** Het verzoek duidt op een gezin dat werkzaam is in de ambulante handel (marktwezen), gezien de verwijzing naar "inpakken" en de noodzaak voor vergunningen voor vervanging.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 322 | 1940

Document

Dit document is een officiële beschikking betreffende marktvergunningen in Amsterdam. De heer E. Polak krijgt toestemming voor twee zaken: 1. **Vervanging:** Zijn zoon I. Polak (geboren 1915) mag hem gedurende maximaal drie maanden vervangen op zijn marktplaats op het Mosplein tot 13:00 uur ('1 uur n.m.'). 2. **Assistentie:** Zijn zoon M. Polak (geboren 1913) mag hem vanaf 18:00 uur ('6 uur af') assisteren, mits hij hem niet volledig vervangt. Deze toestemming geldt tot wederopzegging. De toon is strikt administratief en de regels voor marktkooplui blijken zeer specifiek te zijn (onderscheid tussen vervangen en assisteren).

Archief 745 | 745-348 | Pagina 133 | 1941

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Archief 745 | 745-348 | Pagina 134 | 1941

Administratieve lijst/registratie van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve inventarisatie van Joodse marktkooplieden op Vlooienburg (de buurt rond het Amsterdamse Waterlooplein). De lijst is opgesteld op 16 februari 1941, een zeer beladen moment in de geschiedenis van Amsterdam. De systematische opzet, inclusief geboortedata en categorisering van goederen, wijst op een formele registratie. Opvallend is de grote aanwezigheid van textielwaren (kousen, dassen) en specifieke voedingsmiddelen (koek, zuur, haring) die typerend waren voor de Joodse straathandel van die tijd. De totalen onderaan de kolommen duiden op een statistische verwerking van de gegevens, mogelijk om het aantal vergunningen te limiteren of om de Joodse handel strikter te controleren. De aantekeningen in de marge ("Zwa. 1" en "Do. 3") zijn mogelijk verwijzingen naar specifieke marktlocaties of extra administratieve codes.

Archief 745 | 745-352 | Pagina 233 | 1941

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

De brief is een verzoek om uitstel of clementie betreffende een openstaande schuld. De schrijver, E. Polak, legt uit dat hij in een financieel benarde positie verkeert. Hij is werkloos geweest ("in de steun heb geloopen") en is op het moment van schrijven tewerkgesteld in de Werkverschaffing (vaak zwaar fysiek werk tegen een laag loon voor werklozen). Onderaan het document is door een ambtenaar genoteerd dat de vergunning voor een "plaats Waterlooplein" op 10 maart 1941 is ingetrokken. De reden hiervoor was een "wanbetaling" van een relatief klein bedrag: 1,50 gulden. Dit suggereert dat de afzender een marktkoopman was op de Waterloopleinmarkt die zijn stageld niet kon betalen.

Archief 745 | 745-352 | Pagina 313 | 1941

Medisch attest / Verklaring van ziekte.

Dit document is een medische verklaring van dr. Isidoor Bloch ten behoeve van E. Polak Theij. De tekst stelt dat de patiënt "wegens ziekte voorlopig niet op de markt staan" kan. In december 1941 was dit een cruciale verklaring; Joodse marktkooplieden waren onderworpen aan strenge restricties en medische attesten waren nodig om afwezigheid te rechtvaardigen bij de Joodse Raad of de bezettingsautoriteiten. De diverse administratieve toevoegingen (de paarse stempel en de codes "W.gel: J" en "V.k.k: 170") wijzen op een systematische verwerking door de Joodse Raad. De code "W.gel: J" staat waarschijnlijk voor een administratieve indeling (Joodse status/woonsituatie). De datum 9/12 in de stempel geeft het moment van verwerking aan, terwijl de krabbel rechtsonder ("Gezien 12-12-41") de uiteindelijke goedkeuring door een controleur of inspecteur (Insp.) markeert.

Archief 745 | 745-350 | Pagina 445 | 1941

Administratieve indexkaart (Bijblad) van de Gemeente Amsterdam betreffende marktgelden.

Dit document is een administratieve notitie betreffende **E. Polak**, woonachtig aan de **Krugerstraat 5-II** in Amsterdam. Uit de kaart blijkt dat Polak twee marktplaatsen exploiteerde: standplaats 116 op de **Uilenburgerstraat** en standplaats 195 op de **Dappermarkt**. De kern van de notitie is een verzoek om vrijstelling van het marktgeld vanaf **23 februari 1941**. Als reden wordt expliciet **"wegens hechtenis"** (gevangenschap) opgegeven. De administratie heeft gecontroleerd of er nog achterstallige betalingen waren ("geen schuld") alvorens het verzoek op 21 en 22 maart 1941 te verwerken.

Archief 745 | 745-352 | Pagina 538 | 1941

Handgeschreven brief (verzoek om uitstel).

In deze brief verzoekt E. Polak om uitstel naar aanleiding van het ontvangen van een "voorkeurskaart". De afzender legt uit dat het voor zijn handel lastig is om de Westerstraat (vermoedelijk de markt daar) op vaste tijden te bezoeken. De reden hiervoor is dat de aanvoer van materialen onregelmatig is. Het handschrift is een vlot, leesbaar cursief. De brief is zakelijk en beleefd van toon. Rechtsboven staat in een ander handschrift "M. Jung", wat mogelijk de naam is van de behandelend ambtenaar. De stempel bovenin ("M. 1941 3/5") suggereert dat het document onderdeel was van een officieel administratief dossier tijdens de oorlogsjaren.

Archief 745 | 745-352 | Pagina 539 | 1941

Administratief dossierstuk (minuut/interne notitie) betreffende een marktvergunning.

Dit document is een administratieve afhandeling van een verzoek van marktkoopman E. Polak. Polak beschikte over een "voorkeurskaart" (een recht op een vaste staplaats) voor de markt in de Westerstraat te Amsterdam, die kort daarvoor op 15 april 1941 was uitgereikt. De kern van de notitie is het verzoek om gedurende twee maanden de marktplaats niet te hoeven bezetten ("uitstel"). Dit verzoek doorloopt een ambtelijke weg: 1. **5 mei 1941:** Advies wordt gevraagd/gegeven door Th. Wolff. 2. **19 mei 1941:** Een functionaris (mogelijk 'de Heer' of 'de Boer') gaat akkoord met het vrijstellen van de bezettingsplicht voor twee maanden. 3. **20 mei 1941:** Er wordt opdracht gegeven voor een "modelbriefje" (een standaardbevestiging aan de aanvrager). 4. **24 mei 1941:** Finale administratieve verwerking.

Archief 745 | 745-352 | Pagina 540 | 1941

Doorslag van een officiële brief (besluit).

Het document is een officiële notificatie aan de heer E. Polak waarin hem ontheffing wordt verleend van de plicht om zijn marktplaats op de Westerstraatmarkt te bezetten. In de regel moesten marktkooplieden hun standplaats persoonlijk en continu innemen om hun vergunning te behouden. De heer Polak heeft hiertoe op 3 mei 1941 een verzoek ingediend, dat hierbij voor een periode van twee maanden is ingewilligd. Opvallend is de administratieve routine die uit het document spreekt, ondanks de turbulente tijdsperiode. De handgeschreven tekst "In de lias" verwijst naar de archiveringsmethode (het aan een touw of metalen pen rijgen van documenten).

Archief 745 | 745-352 | Pagina 541 | 1941

Getypte brief (doorslag/archiefkopie) op grijs papier.

De brief is een officiële kennisgeving aan de heer E. Polak. Hij krijgt hiermee formeel toestemming om gedurende een periode van twee maanden (vanaf 24 mei 1941) zijn vaste standplaats op de markt in de Westerstraat onbezet te laten. De formulering "toestemming geen plaats... in te nemen" is ambtelijk taalgebruik dat aangeeft dat marktkooplieden normaal gesproken de plicht hadden hun plek te bezetten om hun vergunning te behouden. Door deze ontheffing aan te vragen en te krijgen, stelde Polak zijn rechten op de standplaats veilig voor een periode van afwezigheid. De aanvraag hiertoe was blijkens de tekst op 3 mei 1941 binnengekomen bij de gemeente.

Archief 745 | 745-388 | Pagina 29 | 1942

Financieel overzicht (Saldistaat).

* **Inhoud:** Het document betreft een gedetailleerde lijst van openstaande vorderingen (debiteuren) van het koelhuis van de Amsterdamse veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot duizenden guldens. * **Financiële termen:** De afkorting "CR." achter een naam duidt op een credit-saldo, wat betekent dat de veiling op dat moment geld verschuldigd was aan de betreffende partij (bijvoorbeeld door een vooruitbetaling of correctie). * **Opvallende posten:** * **Centr.Voeds.voorz. (f 6384.92):** De grootste debiteur, refererend aan de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening in oorlogstijd. * **P.v.Hoeckel & Zn. (f 3414.44):** Een destijds bekende groothandel in fruit en groenten. * **Lufthansa Lazaret (f 15.02) & Wehrm.Verpfl. Hauptamt (f 520.68):** Deze posten tonen directe commerciële interactie met Duitse militaire instanties (respectievelijk een hospitaal van de luchtmacht en het hoofdbureau voor voedselvoorziening van de Wehrmacht). * **Bedrijven:** Naast lokale handelaren zien we bekende namen als Coca Cola en instellingen zoals het Binnengasthuis en de Gemeente Amsterdam.

Archief 745 | 745-375 | Pagina 124 | 1942

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De afzender, E. Polak, heeft een bericht ("kaart") ontvangen waarin staat dat hem een vaste staanplaats op de markt op het Waterlooplein is toegewezen. Vanwege zijn invaliditeit vraagt hij toestemming om zijn zoon de kraam te laten bemannen. Hij geeft aan dat zijn zoon dit werk al jaren voor hem doet op de "buitenmarkten". * **Stijl en taal:** De brief is geschreven in een beleefde, ietwat formele toon die gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid in die tijd (gebruik van "Weledele heer", de genitief "naar den marktmeester", en de afsluiting "verblijf ik"). * **Fysieke staat:** Het document is geschreven op gelinieerd papier dat uit een ringband lijkt te komen (gezien de perforaties aan de bovenzijde). Het handschrift is een duidelijk en verzorgd 20e-eeuws cursief.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-302 | Pagina 303 | 1939

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op schrijfmachine).

#24 E.Polak
administratieve lijst manufacturen getypt 68%

| E.Polak | 1848 | manufacturen | |

Archief 745 | 745-302 | Pagina 304 | 1939

Getypte administratieve lijst / registerblad.

#24 E.Polak
register manufacturen getypt 68%

| E.Polak | 1848 | manufacturen | |

Archief 745 | 745-302 | Pagina 305 | 1939

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel).

#24 E.Polak
administratieve lijst manufacturen getypt 68%

| E.Polak | 1848 | manufacturen | |

Archief 745 | 745-348 | Pagina 133 | 1941

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

#15 E. Polak
koopliedenlijst Waterlooplein koffie thee gebak handschrift onder 80% 68%

| 160 | Leiden van Amstel | ondergoederen | 16 | E. Polak | koffie thee gebak |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 191 | 1942

Getypte lijst (doorslag of kopie).

#24 E.Polak Kerkstraat 417
administratieve lijst Waterlooplein getypt 68%

| E.Polak | 25-7-89 | Kerkstraat 417 | Waterlooplein | 16-2-42 |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-302.md | 1939

Waterlooplein

Bron: 745-302.md | 1939

Waterlooplein

Bron: 745-302.md | 1939

Waterlooplein

Bron: 745-348.md | 1941

Uilenburg — standplaats U

Dassen. Textiel
Bron: 745-348.md | 1941

Waterlooplein — standplaats W

Fruit of koffie en thee. Fruit & Groenten
Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats aterlooplein 16-2-42

16-2-42 Overig
Bron: 5256-12661.md | 5256

Uilenburg — standplaats 281

Overig

Relevante Archieffragmenten

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-312 | Pagina 158 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve indexkaart / registratiekaart. * **Persoon:** J. Polak, geboren 10 maart 1890. * **Locatie:** Uilenburg, Amsterdam. * **Datum:** Oktober/november 1939 - februari 1940. * **Instelling:** Onbekend, mogelijk werkverschaffing of sociale steun.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-340 | Pagina 153 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve rapportage / interne nota. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, vermoedelijk Afdeling Marktwezen (gebaseerd op "Model No. 14" van Algemene Zaken). * **Betrokken persoon:** E. Polak, marktkoopman op het Mosplein (Amsterdam-Noord), standplaats 16. * **Datum:** 15 oktober 1940 tot 24 oktober 1940. * **Kenmerken:** Dossiernummer 850; M. No...

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-339 | Pagina 320 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / brief. * **Datum:** 23 mei 1940. * **Afzender:** E. Polak, Kerkstraat 417-II, Amsterdam. * **Registratienummer:** Nº 90/36/M. 1940 (met bijschrif 25/5). * **Taal:** Nederlands.

Relevantie: 82% ** e. polak, kerkstraat 417-ii, amsterdam.
Archief 745 | 745-283 | Pagina 67 | 1939

# TRANSCRIPTIE W. POLAK MED. DOCTs. ARTS Prins Hendrikkade 144 AMSTERDAM.

Relevantie: 82% ** dr. w. polak, med. doct. arts.