Archief 745
Inventaris 745-302
Pagina 304
Dossier 39
Jaar 1939
Stadsarchief

Getypte administratieve lijst / registerblad.

Niet expliciet vermeld, maar op basis van spelling ("vleesch") en namen vermoedelijk jaren '30 of begin jaren '40 van de 20e eeuw.

Origineel

Getypte administratieve lijst / registerblad. Niet expliciet vermeld, maar op basis van spelling ("vleesch") en namen vermoedelijk jaren '30 of begin jaren '40 van de 20e eeuw. -2-

Naam Kwitantie-nummer Artikel Opmerkingen
Koekoek 1938 electr.lampen
Balk 1939 consumptie art.
Walg 1940 rubber en leder
Spek 1946 kaas
Beck 1937 parfumerie art.
v.d.Pol 1948 bloemen en planten
LOSSE PLAATSEN. (Voorstanders dagmarkt)
De Bruin 4675
Roest 4678
Muckel 4679 scheerart.
v.Gellecom 4681 fruit
v.Eck 4682 vleesch
Stip 4689
Muller 4692 bloemen
Ereira 4694 tasschen
Jongebloed 4695
Koekoek 4696 scheerart.
v.Gelder 4697 kousen
Godschalk 4698 manufacturen
Stodel 4701 fruit
Mendel
Cornelissen 4707 sigaren
Hagartz 4708 vleeschwaren
W.Kogel 4709
Gootjes 4715 haring
VASTE PLAATSEN. (Tegenstanders dagmarkt)
Nadort 1844 lever
J.Buiten 1845 bloemen
Schmalgemeyer 1846 suikerwerk en choc.
E.Polak 1848 manufacturen
M.Groen 1849 garen en band
Drukker 1850 kousen
A.v.Kleef 1852 manufacturen
Vos 1853 kousen
M.Roozendaal 1854 galanterieën
Mauw 1855 manufacturen
Wetering de Rooy 1856 manufacturen
H.de Beer 1858 manufacturen
Pelgrim 1859 koek of worstart.
Fallie 1861 choc.en suikerwerk

Opvallend is de sociopolitieke indeling van de marktkooplieden. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen degenen met 'losse plaatsen' die voorstander zijn van een dagelijkse markt, en degenen met 'vaste plaatsen' die hiertegen zijn. Dit wijst op een belangenconflict binnen de marktwereld: handelaren met vaste plekken vreesden vaak dat een dagelijkse markt hun monopolie of rustdagen zou aantasten, terwijl houders van losse plekken vaker voorstander waren van meer verkoopmogelijkheden.

Taalkundig valt de spelling op ("vleesch", "tasschen"), wat duidt op een periode vóór de spellinghervorming van 1947, hoewel deze schrijfwijze in administraties nog langer gebruikelijk bleef. De artikelen variëren van dagelijkse levensbehoeften (kaas, fruit, haring) tot luxegoederen (parfumerie, galanterieën). Gezien de namen op de lijst (o.a. Ereira, Godschalk, Stodel, Mendel, Polak, Roozendaal, Mauw) is het zeer waarschijnlijk dat het hier om een markt gaat met een groot aandeel Joodse handelaren, zoals de Waterloopleinmarkt of de markt in de Jodenbreestraat in Amsterdam.

Dergelijke overzichten werden door de gemeentelijke marktpolitie of de Dienst der Markten opgesteld om de stemming onder de kooplieden te peilen bij wijzigingen in het marktreglement. In de context van de late jaren '30 en de vroege jaren '40 (tijdens de bezetting) kregen dit soort registraties een beladen karakter, omdat ze later door de bezetter gebruikt konden worden voor de segregatie en uitsluiting van Joodse burgers uit het openbare economische leven (zoals de oprichting van specifieke 'Joodse markten' in 1941).

Samenvatting

Het document is een zorgvuldig bijgehouden lijst van kooplieden. De kolommen bevatten de achternaam van de handelaar, het nummer van de betaalde kwitantie (marktgelden), de aard van de handel (artikelen) en een kolom voor opmerkingen (die op deze pagina leeg is).

Opvallend is de sociopolitieke indeling van de marktkooplieden. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen degenen met 'losse plaatsen' die voorstander zijn van een dagelijkse markt, en degenen met 'vaste plaatsen' die hiertegen zijn. Dit wijst op een belangenconflict binnen de marktwereld: handelaren met vaste plekken vreesden vaak dat een dagelijkse markt hun monopolie of rustdagen zou aantasten, terwijl houders van losse plekken vaker voorstander waren van meer verkoopmogelijkheden.

Taalkundig valt de spelling op ("vleesch", "tasschen"), wat duidt op een periode vóór de spellinghervorming van 1947, hoewel deze schrijfwijze in administraties nog langer gebruikelijk bleef. De artikelen variëren van dagelijkse levensbehoeften (kaas, fruit, haring) tot luxegoederen (parfumerie, galanterieën).

Historische Context

Gezien de namen op de lijst (o.a. Ereira, Godschalk, Stodel, Mendel, Polak, Roozendaal, Mauw) is het zeer waarschijnlijk dat het hier om een markt gaat met een groot aandeel Joodse handelaren, zoals de Waterloopleinmarkt of de markt in de Jodenbreestraat in Amsterdam.

Dergelijke overzichten werden door de gemeentelijke marktpolitie of de Dienst der Markten opgesteld om de stemming onder de kooplieden te peilen bij wijzigingen in het marktreglement. In de context van de late jaren '30 en de vroege jaren '40 (tijdens de bezetting) kregen dit soort registraties een beladen karakter, omdat ze later door de bezetter gebruikt konden worden voor de segregatie en uitsluiting van Joodse burgers uit het openbare economische leven (zoals de oprichting van specifieke 'Joodse markten' in 1941).

Kooplieden in dit dossier 100

A. Hoelen Uilenburg 29 Augs 39
A.J.J. Piël Waterlooplein 29 Augs 39
A.J. Meeuwissen Waterlooplein idem
A. Lopes Dias Waterlooplein "
A. Stoller Uilenburg 29.8.1939 27/8
A. Stoller Waterlooplein
A.v.Kleef Waterlooplein
A.v.Kleef Waterlooplein
A.v.Kleef Waterlooplein
A.v.Kleef Waterlooplein
A.W.M. Letschert Uilenburg idem
S. Speyer Waterlooplein
S. Speyer Waterlooplein
S. Speyer Waterlooplein
S. Speyer Waterlooplein
B. Stad Waterlooplein 25.8.1939 20/8-39
Chr.H.Schipper *$X // $* Waterlooplein 29-8-’39
J. Touw Waterlooplein 25-8-’39
C.P. Droogendijk meerdere 11-4-’39
C.Rozeboom Zwanenburgwal
B. de Beer Waterlooplein
B. de Beer Waterlooplein
B. de Beer Waterlooplein
B. de Beer Waterlooplein
D. Bruin Waterlooplein
D. Bruin Waterlooplein
D. Bruin Waterlooplein
D. Bruin Waterlooplein
D.M. de Groot Waterlooplein
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6