N. Uilenburgerstr

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De schrijver, M. v. Praag, richt een formeel verzoek aan een niet nader genoemde instantie (waarschijnlijk een gemeentelijke dienst of werkgever, gezien het stempel en de verwijzing naar een 'inspecteur'). Hij vraagt om drie dagen verlof (maandag t/m woensdag) en stelt voor zich te laten vervangen door een familielid. Hij voert twee redenen aan: 1. Zijn vrouw is ziek. 2. Hij heeft voor 35 gulden kaarten gekocht voor het "Israëlitisch Nieuwjaar" (Rosj Hasjana). De financiële noodzaak wordt benadrukt: de 35 gulden zijn geleend en hij moet dit geld terugbetalen, wat suggereert dat hij het zich niet kan veroorloven de waarde van de kaarten te verliezen of loon mis te lopen. De toon is beleefd en enigszins nederig, passend bij een verzoek van een werknemer aan een meerdere in die tijd.

Handgeschreven verklaring of proces-verbaalnotitie op gelinieerd papier.

Het document bevat de persoonsgegevens en een korte getuigenverklaring van Hijman Bleekveld. Hij geeft aan dat hij vanuit zijn positie buiten (waar hij aan het sorteren was) zag hoe een "groenteman" kleine houten bakjes of treetjes wegnam uit grotere kisten die in een hal stonden opgesteld. Opvallende details: * **Beroep:** De term "vischventer" (met de oude spelling '-sch') wijst op een straathandelaar in vis. * **Visuele elementen:** Aan de rechterzijde, bij het beroep, zijn cirkels getekend die de wielen van een handkar of transportmiddel voorstellen, wat aansluit bij het beroep van venter. * **Persoonlijke noot:** De bovenste regel ("Het is 'n neef van me") duidt op een familiale relatie tussen de getuige en mogelijk de verdachte of een andere betrokkene in de zaak.

Brief / Verzoekschrift aan de Gemeentelijke Dienst van het Marktwezen.

De brief is een verzoek van een Amsterdamse marktkoopman om een assistent te mogen aanstellen voor zijn handel op de zaterdagmarkt op het Mosplein. De schrijver voert als reden aan dat hij daar met twee kramen ("stallen") staat en dat hij en zijn vrouw het werk samen niet bolwerken ("dat ik het niet af ken"). Het taalgebruik is formeel van opzet maar bevat diverse spreektaalvormen en fonetische spellingen die kenmerkend zijn voor de periode en de sociale context van de schrijver, zoals "guarne" (gaarne) en "af ken" (af kan). De voorgestelde hulp, J. Postmeester, woonde destijds aan de Pontanusstraat 125-II (in de brief gespeld als "Poninkstraat"). De ambtelijke stempels en de potloodaantekening "m. Insp" (met Inspecteur) wijzen op de administratieve afhandeling door de marktmeester of inspecteur van het Marktwezen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. Meijer om terugbetaling van reeds vooruitbetaald marktgeld voor zijn standplaats op het Waterlooplein in Amsterdam. De directe aanleiding voor dit verzoek is de bezettingsmaatregel die het Joden vanaf 1 november 1941 verbood om op reguliere markten te staan. Meijer geeft aan dat hij het geld "goed kan gebruiken", wat duidt op de directe financiële nood waarin veel Joodse handelaren verkeerden nadat zij door de anti-Joodse verordeningen van hun bron van inkomsten werden beroofd. Een ambtelijke notitie rechtsboven suggereert dat het verzoek om teruggave werd ingewilligd.

Administratieve notitie (mogelijk een dossierkaartje of memo).

Het document is een handgeschreven administratieve aantekening betreffende een financieel-juridische kwestie van een persoon genaamd J. Bulleslijper. Er is sprake van een schuld van 20 gulden op 1 november 1941. De notitie vermeldt een "spaarverklaring" en de noodzaak om te "liquideeren" (vereffenen of opheffen), waarschijnlijk van een banktegoed. Er wordt geadviseerd om een "ontheffing" te verzoeken. Een latere aantekening in een cirkel (10 november 1941, geparafeerd met 'WH') duidt op een vervolgactie. Onderaan staat een instructie om de betrokkene op te roepen bij een zekere "Hr Moene" en wordt het woonadres in de Nieuwe Uilenburgerstraat genoteerd.

Handgeschreven registratielijst (waarschijnlijk een deportatie- of tewerkstellingslijst uit de Tweede Wereldoorlog).

* **Handschrift:** Duidelijk leesbaar zakelijk handschrift, waarschijnlijk van een administratief medewerker. * **Opmerkelijke gegevens:** * De lijst bevat hoofdzakelijk mannen met Joodse achternamen (Boas, Swaab, Cohen, Agsteribbe, etc.). * Veel personen wonen in de Amsterdamse Transvaalbuurt of de Oosterparkbuurt (Vrolikstraat). * De vinkjes naast de namen suggereren dat deze lijst is gebruikt bij een controle, oproep of transport. * De beroepen variëren van ongeschoolde arbeiders tot gespecialiseerde vakmensen zoals diamanthagers en een cinéast.

Registratie- of transportlijst (Kamp Westerbork).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk, ambtelijk cursief handschrift met blauwe/zwarte inkt. * **Annotaties:** Er zijn diverse administratieve tekens zichtbaar, zoals kruisjes (x) achter namen en dikke stippen (●) in de marge. Dit duidde vaak op de status van de gevangene (bijvoorbeeld 'Sperre' of juist selectie voor transport). De eerste naam is volledig doorgehaald, wat kan betekenen dat deze persoon op het laatste moment van de lijst is verwijderd. * **Demografie:** De lijst bevat voornamelijk mannen uit Amsterdamse volksbuurten (Jodenbuurt, Transvaalbuurt). De beroepen weerspiegelen de sociaaleconomische structuur van de joodse gemeenschap destijds: veel ambachtslieden (perser, stoffeerder, schilder), kleine handelaren (venter, koopman) en arbeiders. * **Afkortingen:** "geh" staat voor gehuwd, "ongeh" voor ongehuwd. De getallen achter "geh" (zoals "geh 3") duiden op het aantal kinderen of gezinsleden. Bij nationaliteit staat "N" voor Nederlands en "D" voor Duits.

Registratielijst (transport- of baraklijst), vermoedelijk uit Kamp Westerbork.

* **Demografie:** De lijst bevat uitsluitend mannen, variërend in leeftijd van twintigers tot zestigers (geboren tussen 1880 en 1923). De overgrote meerderheid heeft de Nederlandse nationaliteit ("N"), met één persoon met de Duitse nationaliteit ("D"). * **Geografie:** Bijna alle vermelde adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat, Afrikanerplein) en de Joodse buurt (Uilenburgerstraat, Korte Houtstraat). * **Beroepen:** Er is een grote diversiteit aan beroepen zichtbaar, wat een dwarsdoorsnede geeft van de toenmalige Joodse beroepsbevolking: van geschoolde ambachtslieden (diamantbewerkers, kleermakers, letterzetter) en handelaren (koopman, markthoopman) tot creatieve beroepen (zanger, musicus) en dienstverlenende beroepen (kapper, poelier, magazijnbediende). * **Administratieve tekens:** De vinkjes ("v"), kruisjes ("+") en baraknummers in de linkerkolom wijzen op een actieve administratie in een kampsituatie. Deze tekens werden vaak gebruikt om aanwezigheid te controleren of om transporten in te delen. * **Gezinssituatie:** De kolom "Aantal vrw kind" geeft aan of de persoon gehuwd ("geh"), ongehuwd ("ong" / "ongeh") of gescheiden ("gesl") was, vaak gevolgd door een cijfer dat waarschijnlijk staat voor het aantal gezinsleden dat meegebonden was aan deze registratie.

# TRANSCRIPTIE 12 - 1 - 39 Mijnheer m. Insp: Hiermede bericht ik u dat ik van af Zondag a.s 15 Januari mijn plaats op de Zondagsmarkt Nieuwe Uilenburgerstraat op geef. Hopende dat u daarvan nota zult nemen Teeken ik mij M. Luks Weesperstraat 57 $^c/_{II}$ Alhier. 31

# TRANSCRIPTIE vP/HG. [handgeschreven: extra] 31/49/3 M. n 2 5 September 1939. Protest van huiseigenaren Nieuwe Uilenburgerstraat tegen eventueele vestiging lompenmarkt. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> Onder terugzending van de met Uw kantbrieven d.d. 18 Augustus jl. om advies ontvangen stukken no.606 L.M.1939 heb ik de eer U te berichten, dat mij geen planne...

# TRANSCRIPTIE No 05/9/1 M. 1942 24/3 (omcirkeld: T.W.) J. Borgholter Nieuwe Kerkstraat 23 Tegoed fl. 0.51 heeft uitsluitend voor Uilenburg een kramersvergunning. Uilenburg is officieel ?? opgeheven. Moet deze vergunning nu ook niet worden ingetrokken. ja. -------------------------------------------------- (omcirkeld: U.X.) G. Maase en C. Kraus J. Helmersstraat 317 huis hebben officieele ...

# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v/h. Marktwezen alhier. Opgave van buitenlanders die een losseplaats bezitten op Uilenburg. | Namen | geb: datum | woonplaats | tijd bezette plaats | Opmerkinge. | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Leo Stopper | 20-4-1890 | Zeedijk 77 | $\pm$ zes jaar | Duitsche. | | Steffan Manasse | 20-2-1900 | Prinsengracht 1016 | $\pm$ vijf jaar | Duitsch. vaste plaats...

# TRANSCRIPTIE Nº 31/9/1 M. 1939 8/2 Amsterdam. 6/2 ’39 WelEdG. Heer, Ondergetekende, A. Dagloonder, Nieuwe Uilenburgerstraat 119 II, vraagt be- leefd Uw aandacht voor het volgende: Des zondagsmorgens om 5 uur reeds begint men in de Nwe Uilenburgerstraat met het opzetten van de kramen voor de zondags- markt. De manier waarop dit geschiedt is echter meer dan ergerlijk. Men gooit en smijt met pl...