Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. 17 juli 1940. [Getypt:]
R A P P O R T
№ 2/3/61/1/M. 1940 48/7

B. Waagenaar, oud 38 jaar en wonende Blasiusstraat 123 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Waagenaar verklaart van 1919 tot 1922 en van 1938 tot 1939 kleinhandel te hebben gedreven in fruit. Overigens van 1922 tot heden met visch. Sedert 1 december 1922 is hij vaste standplaatshouder in de Nic: Beetsstraat voor de verkoop van visch. Daar den aanvoer van visch, als gevolg van de tijdsomstandigheden, te gering is wil hij thans weer met fruit gaan handelen. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft hij de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Den Heer Bedrijfschef Amsterdam 17 Juli 1940
v/h Marktwezen. Controleur,
[Handtekening: Felthuis]

[Handgeschreven aantekeningen:]
Linkermarge: 2/3/61/2
Links onder midden: Afwijzen, ook voor tijdel. erkenning [Onleesbare paraaf/naam]
Onder 'Controleur': Wachten tot volgens rapport M.G. 20/9 - 40. Geen bewijs kunnen vinden, dat ook in fruit heeft gehandeld.
Onderaan midden: kunnen hiervoor geen bewijzen worden gegeven? Hvd 19/7 40 WB.
Rechtsonder: [Paraaf in rood potlood] Dit document is een rapportage van de Amsterdamse marktcontroleur Felthuis aan de bedrijfschef van het Marktwezen. De 38-jarige B. Waagenaar, een gevestigde visboer met een standplaats in de Nicolaas Beetsstraat, vraagt toestemming om (opnieuw) in fruit te gaan handelen.

De kern van de aanvraag ligt in de "tijdsomstandigheden": de schaarste aan vis maakt zijn huidige handel onrendabel. Hoewel de controleur de aanvraag in eerste instantie neutraal doorstuurt, tonen de handgeschreven kanttekeningen van superieuren scepsis. Er wordt getwijfeld aan Waagenaars verklaring dat hij vroeger reeds in fruit handelde, aangezien hiervoor geen bewijzen in de administratie zijn gevonden. Het advies luidt dan ook om de aanvraag af te wijzen, zelfs voor een tijdelijke erkenning. Het document is gedateerd op 17 juli 1940, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. De term "tijdsomstandigheden" is een eufemisme voor de gevolgen van de oorlog en de beginnende Duitse bezetting. De aanvoer van goederen, waaronder vis uit de Noordzee, werd direct na de inval ernstig verstoord door mijnenvelden, vorderingen van schepen door de Kriegsmarine en beperkingen op de vaart.

Deze casus illustreert de bureaucratische strijd van kleine zelfstandigen om te overleven in de nieuwe oorlogseconomie. Het Marktwezen hanteerde strikte regels voor vestiging en branchevervaging; zonder aantoonbare ervaring in een bepaalde branche kreeg men in deze periode van toenemende schaarste en regulering (zoals de invoering van de distributie) zelden toestemming om van productgroep te wisselen. B. Waagenaar (verzoeker) Controleur Felthuis.