Zakelijke brief / Verzoekschrift. 15 februari 1940. Fa. K.L. Verkerk, Brandstoffenhandel. De WelEd. Heer Directeur van het Marktwezen. [Briefhoofd]
Fa. K.L. VERKERK
BRANDSTOFFENHANDEL
GELDERSCHE KADE T. O. 73-87
AMSTERDAM-C.
TEL. 48175; OOK NA 6 UUR.
GEM. GIRO V 1187

[Annotaties en datum]
N° 21 / 6 / 2 M. 1940 16/2 [stempel]
hr. Müller. [in rood]
Nu 55
Amsterdam, 15 Feb: 1940

[Adresering]
Den WelEd: Heer
Directeur van het Marktwezen
J. van Galenstraat 14
Amsterdam

[Inhoud]
WelEd: Heer,

Door deze wilde ik U, even Uw aandacht vragen voor het volgende.
Ik lig met een brandstoffen lichter aan de Gelderschekade kade t/o 73. Nu is mij 11 Feb: het ongeluk overkomen, dat deze lichter door de vorst is gezonken. Dinsdag daarop kwam de ambtenaar de wekelijksche ƒ 2.25 halen.
Daar ik nu in zorgelijke omstandigheden verkeer, wilde ik U beleefd vragen, of U mij ontheffing zou willen verleenen van dit marktgeld, en of ik deze ƒ 2.25, welke ik 13 Feb: betaald heb, zou kunnen terug krijgen.
Hopende op een gunstig antwoord teeken ik in afwachting

Hoogachtend
[handtekening] Ph. Verkerk

--- * Onderwerp: Een verzoek om restitutie en ontheffing van marktgeld (liggeld) vanwege overmacht.
* Kern van de zaak: Ph. Verkerk, een brandstoffenhandelaar aan de Gelderskade, meldt dat zijn lichter (een vrachtschip zonder eigen voortstuwing) op 11 februari 1940 is gezonken als direct gevolg van de strenge vorst. Ondanks het feit dat het schip gezonken was, heeft een ambtenaar op 13 februari het wekelijkse marktgeld van 2,25 gulden geïnd.
* Argumentatie: De schrijver beroept zich op zijn penibele situatie ("zorgelijke omstandigheden") die door het zinken van zijn werkmateriaal is ontstaan. Hij vraagt uit beleefdheid om teruggave van het reeds betaalde bedrag en vrijstelling voor de komende periode.
* Toon: Formeel, nederig ("beleefd vragen") en dwingend door de benarde economische situatie.

--- * Historische periode: De brief is geschreven in februari 1940, slechts drie maanden voor de Duitse inval in Nederland. De Nederlandse economie draaide op dat moment nog onder de dreiging van de Tweede Wereldoorlog (de "Mobilisatieperiode").
* De winter van 1939-1940: Dit was een van de strengste winters van de 20e eeuw in Nederland. De vorst veroorzaakte enorme problemen voor de binnenvaart; schepen raakten ingevroren en, zoals in dit geval, konden door ijsgang of bevriezing van installaties schade oplopen en zinken.
* Locatie: De Gelderskade in Amsterdam was van oudsher een belangrijke aanlegplaats voor schepen die brandstoffen (kolen, turf) de stad in brachten. Het adres van de ontvanger, Jan van Galenstraat 14, is de locatie van de Centrale Markthallen, waar de administratie van het Amsterdamse Marktwezen was gevestigd.
* Valuta: Het bedrag van ƒ 2,25 (twee gulden en vijfentwintig cent) lijkt naar moderne maatstaven klein, maar was in 1940 voor een kleine zelfstandige een substantieel bedrag aan wekelijkse lasten.