Een handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier (zogenaamd 'Bijblad').
Origineel
Een handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier (zogenaamd 'Bijblad'). Het document bevat diverse data: 15 maart 1940 (stempel), 17 maart 1940 en 18 maart 1940 (handgeschreven). [Stempel linksboven:]
BIJBLAD VAN:
M. No. 24/4/1 1940
15/3-'40 .
DOORGEZONDEN:
[Linker kolom:]
Deze man mag niet meer
standwerken; dit is verboden
met drukwerken, bovendien
verkoopt hij zwendel of
hij probeert het publiek te
suggereeren, dat er zwendel-
mogelijkheden in zitten;
op zijn minst bezwendelt
hij dus het publiek.
17-3-40 . WHaan [handtekening]
[Rechter kolom:]
v. Praag [bovenaan toegevoegd als kenmerk]
Het gedrag van dezen v. Praag
is m.i. niet toelaatbaar -
Hij behoort m.i. [doorgehaalde tekst: mogelijk 'onmiddellijk'] van de
markt te verdwijnen, want
hij is standwerker met
drukwerken, hetgeen volgens
art. 30 lid 1 van het Reglement
op de Markten is verboden -
Ik begrijp niet, dat noch de
inspecteur, noch de rapporteur
eerder hebben ingegrepen. Blijkbaar
heeft men het bestaan van dit artikel
vergeten! 18-3-'40 [handtekening, mogelijk 'v. Praag' of 'T. Praag'] * Inhoud: Het document betreft twee interne notities over een marktkoopman genaamd Van Praag. De essentie is dat hij de regels overtreedt door als standwerker drukwerk (zoals brochures of pamfletten) te verkopen, wat expliciet verboden is volgens artikel 30, lid 1 van het Marktreglement.
* Beschuldigingen: Naast de formele overtreding wordt Van Praag beticht van "zwendel". Hij zou het publiek misleiden of suggereren dat er frauduleuze winsten te behalen zijn.
* Interne kritiek: De schrijver van de rechter notitie uit zijn frustratie over het gebrek aan handhaving door de inspecteur en de rapporteur, wat wijst op een interne roep om strenger toezicht binnen het marktwezen.
* Vorm: Het gebruik van een 'Bijblad' van de afdeling Algemene Zaken duidt op een officiële gemeentelijke procedure, waarschijnlijk in een grote stad zoals Amsterdam. * Tijdsgewricht: Maart 1940. Nederland bevindt zich in de periode van de mobilisatie, vlak voor de Duitse inval in mei 1940. Er heerste een gespannen sfeer waarin orde en regelmaat op publieke plaatsen zoals markten streng werd bewaakt.
* Standwerken: Standwerkers waren (en zijn) marktkooplieden die met een theatrale presentatie hun waar aanprijzen. Vanwege de grote oploop die zij veroorzaakten, waren de regels voor wat zij mochten verkopen en hoe zij zich moesten gedragen zeer strikt vastgelegd in gemeentelijke verordeningen.
* Naam Van Praag: 'Van Praag' is een bekende Nederlands-Joodse achternaam, vaak geassocieerd met de Amsterdamse marktwereld. Hoewel de notitie puur over marktregels lijkt te gaan, is het historisch relevant dat dergelijk streng ambtelijk toezicht plaatsvond in een periode van toenemende maatschappelijke spanningen.