4 januari 1940. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam (W.). Den Heer J. van Os, Jodenbreestraat 11 I, Amsterdam-C., Wijk 2. [Briefhoofd]
MARKTWEZEN
AMSTERDAM
TELEFOONNUMMER 85151
No. 33/2/4 M.
BIJLAGE ________
ONDERWERP: ________

DV.
[Handgeschreven: Verzonden 4/1-40]
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

AMSTERDAM (W.) 4 Januari 1940
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer J. van Os,
Jodenbreestraat 11 I,
Amsterdam-C.
Wijk 2.

[Inhoud]
Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt Westerstraat te betalen, waarschuw ik U hierbij, dat U alsnog ~~vóóxx~~ op 8 Januari a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wijs U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blijft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 15 Januari a.s. onherroepelijk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (bijvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellijk mijn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,

[Onderaan links in kleine letters]
A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633. * Formeel karakter: De brief is een strikte, bureaucratische aanmaning. Het taalgebruik is juridisch en dwingend ("in gebreke gebleven", "onherroepelijk wordt ingetrokken"). Belangrijke deadlines en sancties zijn onderstreept of vetgedrukt om de ernst te benadrukken.
* Inhoud: De heer J. van Os heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Westerstraat-markt. Hij krijgt nog vier dagen de tijd om te betalen, anders verliest hij per 15 januari zijn vaste vergunning.
* Sociale context: De brief biedt een ontsnappingsclausule voor mensen in nood (ziekte of armoede/steun). Dit weerspiegelt de economische realiteit van de late jaren '30, waarin veel marktkooplieden het financieel zwaar hadden. * Tijdsgewricht: De brief is gedateerd op 4 januari 1940, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in Nederland (mei 1940). Het is een document uit de laatste periode van de vooroorlogse democratische bureaucratie.
* Locatie: De markt op de Westerstraat (de bekende "Lapjesmarkt" in de Jordaan) was en is een centrale plek in het Amsterdamse volksleven. De Jodenbreestraat, waar de ontvanger woonde, was het hart van de oude Joodse buurt.
* Joodse geschiedenis: Gezien de naam (J. van Os) en het adres (Jodenbreestraat) is de ontvanger vrijwel zeker Joods. Hoewel deze brief een reguliere administratieve kwestie betreft, krijgt het document een wrange bijsmaak door wat er kort daarna zou volgen. Tijdens de bezetting zouden Joodse marktkooplieden systematisch uit de reguliere markten worden verdreven en uiteindelijk naar "Joodse markten" worden verbannen, voordat de deportaties begonnen. Dit document legt het laatste moment van "normaal" administratief contact vast voordat de vervolging de levens van deze burgers volledig zou ontwrichten.